OBEZ BİREYLERDE BEDEN ALGISI İLE YAŞAM KALİTESİ ARASINDAKİ İLİŞKİNİN İNCELENMESİ

Öz

Bu araştırmanın amacı, obez bireylerde beden algısı ve yaşam kalitesi arasındaki ilişkinin incelenmesidir. Beden algısının bireyin psikolojik ve sosyal işlevselliğini ne ölçüde etkilediğini anlamak, özellikle obezite gibi çok boyutlu bir sağlık sorunu bağlamında oldukça önemlidir. Çalışmada, beden algısındaki değişimlerin yaşam kalitesi üzerindeki yansımaları değerlendirilmiştir. Araştırmada nicel araştırma yöntemlerinden ilişkisel tarama modeli kullanılmıştır. Kolayda örnekleme yöntemi ile seçilen 18–60 yaş arası obez bireylerden çevrimiçi anket formu aracılığıyla veriler toplanmıştır. Veri toplama sürecinde, Sosyo demografik Bilgi Formu, Beden Algısı Ölçeği ve Kilonun Yaşam Kalitesine Etkisi Ölçeği – Kısa Sürüm (IWQOL-Lite) kullanılmıştır. Elde edilen veriler betimsel olarak analiz edilmiş ve değişkenler arasındaki ilişkiyi test etmek amacıyla Pearson korelasyon analizi uygulanmıştır. Araştırma bulguları incelendiğinde beden algısı ile yaşam kalitesi arasında zayıf düzeyde, negatif yönde anlamlı bir ilişki olduğu görülmüştür. Bu durum, beden algısı olumlu yönde artsa da obez bireylerin sosyal çevreden gelen yargılayıcı tutumların damgalama ve ayrımcılık algıları nedeniyle yaşam kalitesi üzerinde olumlu algıyı sınırlayabileceği şeklinde yorumlanabilir. Obez bireylerde beden algısını iyileştirmek yaşam kalitesine tek başına güçlü bir katkı sunmayabilir. Yalnızca bireysel müdahalelere değil, aynı zamanda toplumsal düzeyde damgalamayı azaltmaya yönelik stratejilere de ihtiyaç vardır. Gelecekteki araştırmalar, beden algısının yaşam kalitesi üzerindeki etkisini belirleyen aracı değişkenleri daha ayrıntılı biçimde incelemelidir.

Anahtar Kelimeler

• Beden Algısı
• Obezite
• Yaşam Kalitesi
• Psikolojik İyi Oluş.

Kaynakça

1. Akman, A. (2019). Obezite ile yeme davranışı, beden algısı ve benlik saygısı arasındaki ilişki [The relationship among obesity, eating behavior, body image, and self-esteem]. *CÜ Tıp Fakültesi Dergisi, 44*(3), 1064–1073.
2. Cash, T. F., & Pruzinsky, T. (2002). *Body image: A handbook of theory, research, and clinical practice.* Guilford Press.
3. Cohen, J. (1992). A power primer. *Psychological Bulletin, 112*(1), 155–159.
4. Çömlekçi, N. (2011). Kilonun Yaşam Kalitesine Etkisi Ölçeği (IWQOL Lite) Türkçe versiyonunun psikometrik değerlendirilmesi [Yüksek lisans tezi, İstanbul Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü].
5. Fardouly, J., & Vartanian, L. R. (2016). Social media and body image concerns: Current research and future directions. Current Opinion in Psychology, 9, 1–5.
6. Festinger, L. (1954). A theory of social comparison processes. Human Relations, 7(2), 117–140.
7. Fontaine, K. R., & Barofsky, I. (2001). Obesity and health-related quality of life. Obesity Reviews, 2(3), 173–182.
8. George, D., & Mallery, P. (2020). IBM SPSS Statistics 27 step by step: A simple guide and reference (17th ed.). Routledge.

9. Grabe, S., Ward, L. M., & Hyde, J. S. (2008). The role of the media in body image concerns among women: A meta-analysis. Psychological Bulletin, 134(3), 460–476.
10. Griffiths, S., Hay, P., Mitchison, D., Mond, J., & McLean, S. (2010). Sex differences in the relationships between body dissatisfaction, quality of life and psychological distress. Australian & New Zealand Journal of Psychiatry, 45(12), 1072–1080.
11. Grogan, S. (2016). Body image: Understanding body dissatisfaction in men, women and children (3rd ed.). Routledge.
12. Güneş, D., Uncu, F., & Mamur, Z. (2023). Obez ve obez olmayan bireylerin benlik saygısının beden algısı ve yaşam kalitesine etkisi [The effect of self-esteem on body perception and life quality in obese and nonobese individuals]. Maltepe Medical Journal, 77–82.
13. Hruby, A., & Hu, F. B. (2015). The epidemiology of obesity: A big picture. Pharmacoeconomics, 33(7), 673–689.
14. Karasar, N. (2022). Bilimsel araştırma yöntemi (35. baskı). Nobel Yayıncılık.
15. Kolotkin, R. L., Crosby, R. D., Kosloski, K. D., & Williams, G. R. (2001). Development of a brief measure to assess quality of life in obesity. Obesity Research, 9(2), 102–111.
16. Latner, J. D., & Stunkard, A. J. (2003). Getting worse: The stigmatization of obese children. Obesity Research, 11(3), 452–456.
17. Neumark-Sztainer, D., Paxton, S. J., Hannan, P. J., Haines, J., & Story, M. (2006). Does body satisfaction matter? Journal of Adolescent Health, 39(2), 244–251.
18. Ng, M., Fleming, T., Robinson, M., ve ark. (2014). Global, regional, and national prevalence of overweight and obesity in children and adults during 1980–2013: A systematic analysis. The Lancet, 384(9945), 766–781.
19. Pearl, R. L., & Puhl, R. M. (2018). Weight bias internalization and health: A systematic review. Obesity Reviews, 19(8), 1141–1163.
20. Pimenta, A. M., Rosas, R., Campos, J., Silva, W., & Marôco, J. (2015). Body Image Quality of Life Inventory: Preliminary study for the adaptation with a Portuguese sample. Body Image, 14, 41–48.
21. Puhl, R. M., & Heuer, C. A. (2009). The stigma of obesity: A review and update. Obesity, 17(5), 941–964.
22. Rancourt, D., ve ark. (2016). Body dissatisfaction and psychological functioning in adolescents: The mediating role of body-image avoidance. Journal of Adolescent Health, 58(5), 529–535.
23. Sarwer, D. B., Thompson, J. K., & Spitzer, R. L. (2019). Body image and obesity in adulthood. Psychiatric Clinics of North America, 42(1), 145–161.
24. Saylan, M., & Soyyiğit, S. (2022). Beden algısı ölçeğinin Türkçe uyarlama çalışması. Türk Psikoloji Dergisi, 37(2), 94–108.
25. Schwartz, M. B., & Brownell, K. D. (2004). Obesity and body image. Body Image, 1(1), 43–56.
26. Stunkard, A. J., & Wadden, T. A. (2003). Psychological aspects of severe obesity. The American Journal of Clinical Nutrition, 56(1 Suppl), 217S–221S.
27. Testa, M. A., & Simonson, D. C. (1996). Assessment of quality-of-life outcomes. The New England Journal of Medicine, 334(13), 835–840.
28. Thompson, J. K., Heinberg, L. J., Altabe, M., & Tantleff-Dunn, S. (1999). Exacting beauty: Theory, assessment, and treatment of body image disturbance. American Psychological Association.
29. Tiggemann, M. (2004). Body image across the adult life span: Stability and change. Body Image, 1(1), 29–41.
30. Türkiye İstatistik Kurumu. (2022). Sağlık Araştırması 2022. https://data.tuik.gov.tr
31. Umberson, D., & Montez, J. K. (2010). Social relationships and health: A flashpoint for health policy. Journal of Health and Social Behavior, 51(1_suppl), S54–S66.
32. Wardle, J., Steptoe, A., Oliver, G., & Lipsey, Z. (2004). Weight and dieting: Examining levels of weight concern in British adults. International Journal of Obesity, 28, 1200–1206.
33. World Health Organization. (2023). Obesity and overweight. https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/obesity-and-overweight
34. World Health Organization. (2024). World Obesity Atlas 2024. https://www.who.int
35. World Health Organization. (2025). Global Obesity and Mental Health Report 2025. https://www.who.int