Yapay Zekânın İdari Eylem ve İşlemler Üzerindeki Etkisine Yönelik Bir Araştırma

Öz

Yapay zekâ, son on yılda kamu yönetimi alanında önemli ölçüde yaygınlık kazanarak temel kamusal mal ve hizmet sunumundan karar destek sistemlerine kadar geniş bir uygulama alanı bulmuştur. Kamu sektöründe yapay zekâ teknolojilerinin artan kullanımı, idari etkinlik ve verimliliği artırma potansiyeli taşıyan çeşitli fırsatların yanı sıra, hukuki, etik ve yönetsel boyutlarda birtakım tehditleri de beraberinde getirmiştir. Bununla birlikte, söz konusu fırsat ve tehditlerin ülkelere yansıma biçimi farklılık göstermektedir. Bu farklılaşmada ülkelerin kamu yönetimi yapıları, hukuk sistemleri ve yapay zekâ alanındaki teknolojik gelişmişlik düzeyleri belirleyici rol oynamaktadır. Yapay zekâ alanındaki gelişmeler Türk kamu yönetimini de doğrudan etkilemiş; merkezi yönetimden yerel yönetimlere kadar birçok alanda yapay zekâ teknolojilerinin doğrudan veya dolaylı biçimde kullanılmaya başlandığı görülmüştür. Bu çalışma, yapay zekânın Türk kamu yönetimindeki uygulamalarının idari eylem ve işlemler üzerindeki etkisini nitel araştırma yöntemi çerçevesinde incelemektedir. Çalışmada, yapay zekâ uygulamalarının mevcut idare hukuku ilkeleriyle uyumu tartışılmakta; kamu personelinin eylem ve işlemleri üzerindeki muhtemel etkileri analiz edilmektedir. Ayrıca, yapay zekânın teknik ve yapısal özelliklerinin idari karar alma süreçleri üzerindeki etkileri değerlendirilerek hukuki açıdan yorumlanmaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Yapay zeka
• kamu yönetimi
• idari eylem ve işlem

A Study on the Impact of Artificial Intelligence on Administrative Actions and Processes

Abstract

Over the last decade, artificial intelligence (AI) has become increasingly prevalent in the field of public administration, finding a wide range of applications, from providing basic public goods and services to supporting decision-making processes. While the increasing use of AI technologies in the public sector brings various opportunities to increase administrative efficiency and productivity, it also poses threats in legal, ethical and managerial areas. However, the extent to which these opportunities and threats manifest varies from country to country. The public administration structures, legal systems and AI-related technological advancements of each country play a decisive role in this differentiation. AI developments have directly impacted Turkish public administration, with AI technologies being used in many areas, from central government to local authorities. This study uses qualitative research methods to examine the impact of AI applications on administrative actions and procedures within Turkish public administration. It discusses the compatibility of AI applications with existing administrative law principles and analyses their potential effects on public personnel actions and procedures. Additionally, the technical and structural characteristics of AI are evaluated and interpreted from a legal standpoint, considering their influence on administrative decision-making processes

Keywords

• Artificial Intelligence
• Public Administration
• Administrative Action and Procedure

References

1. Akburakcı, N. (2021). The effect of artificial ıntelligence on administrative discretion and decision- making mechanisms. İdare Hukuku ve İlimleri Dergisi, 0(20), Article 20.
2. Aydın, A. H. (2010). Ceza Hukukunda Kamu Görevlisi Kavramı. Ankara Barosu Dergisi, 1, Article 1.
3. Aydın, M.S. (2024). Kamu Hizmetlerinin Sunumunda Yapay Zekâ Kullanımı. Uluslararası Sosyal Siyasal ve Mali Araştırmalar Dergisi. 4(2), 171-186.
4. Banazılı, A. M. (2025). Yapay Zekânın Kamu Yönetiminde Kullanımı Üzerine Nitel Bir İnceleme: Faydalar, Riskler Ve Türk Kamu Yönetimi Bağlamında Çıkarımlar. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 34(Uygarlığın Dönüşümü: Yapay Zekâ), 538-563. https://doi.org/10.35379/cusosbil.1691552
5. Çakar, A. S. (2020). Kamu Personel Hukuku. Anadolu Üniversitesi Yayını.
6. Çeliksoy, E., & Akça, A. (2024). Türkiye’de Kamu Yönetiminde Yaşanan Dijital Dönüşüm Süreci. Çankırı Karatekin Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 15(2), Article 2. https://doi.org/10.54558/jiss.1426480
7. Coşkun, F., & Gülleroğlu, H. D. (2021). Yapay Zekanın Tarih İçindeki Gelişimi ve Eğitimde Kullanılması. Ankara University Journal of Faculty of Educational Sciences (JFES), 54(3), Article 3. https://doi.org/10.30964/auebfd.916220
8. Deliloğlu, R. A. S. & Pehlivanlı, A.Ç. (2021). Hibrit Açıklanabilir Yapay Zeka Tasarımı ve LIME Uygulaması. Avrupa Bilim ve Teknoloji Dergisi, (27), 228-236.

9. Erbaş, M.S. (2023). Türk Kamu Yönetiminde Stratejik Yönetim Ve Dijital Dönüşüm Bağlamında Yapay Zekânın Kullanımı. Türk İdare Dergisi. 496(95), 185-215.
10. Cumhurbaşkanlığı Dijital Dönüşüm Ofisi. (2021). Ulusal Yapay Zekâ Stratejisi 2021-2025. T.C. Cumhubrbaşkanlığı Dijital Dönüşüm Ofisi. https://cbddo.gov.tr/uyzs
11. Cumhurbaşkanlığı Dijital Dönüşüm Ofisi. (2024). Kamu Veri Alanı. https://cbddo.gov.tr/projeler/kamu-veri-alani/
12. Gözler, K., & Kaplan, G. (2019). İ̇dare Hukuku Dersleri (26th ed.). Ekin Yayınları. https://yetkin.com.tr/idare-hukuku-dersleri-509
13. Gündüz, C. (2021). Derin öğrenme mimarileri kullanılarak ayrık video görüntüleri üzerinden i̇şaret dili tanıma [PhD Thesis]. Gazi Üniversitesi / Bilişim Enstitüsü.
14. Güven, H., & Güven, E. T. A. (2023). Yapay zekâ uygulamalarının E-ticarette kullanımı. International Journal of Management and Administration, 7(13), Article 13. https://doi.org/10.29064/ijma.1194949
15. High-Level Expert Group on AI (AI HLEG). (2019). Ethics Guidelines for Trustworthy AI. In Ethics Guidelines for Trustworthy AI. Independent High-Level Expert Group on Artificial Intelligence Set up by the European Commission - Ethics Guidelines for Trustworthy AI. https://www.aepd.es/sites/default/files/2019-12/ai-ethics-guidelines.pdf
16. Kağıtcıoğlu, M. (2021). Yapay zekâ ve i̇dare hukuku (Bugünden geleceğe yönelik bir değerlendirme). Hacettepe Hukuk Fakültesi Dergisi, 11(1), Article 1. https://doi.org/10.32957/hacettepehdf.874993
17. Köseoğlu, İ. (2024). Yapay zeka alanındaki gelişmelerin türk kamu yönetimine etkisi. In Kamu Yönetimi Alanında Uluslararası Araştırmalar—II (pp. 123–145). Eğitim Yayınevi.
18. Küçük, Ç. M. (2024). Yapay zekâ tarafından gerçekleştirilen i̇dari i̇şlemde sorumluluk. Başkent Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 10(1), 169–215.
19. Maslej, N., Fattorini, L., Perrault, R., Parli, V., Reuel, A., Brynjolfsson, E., Etchemendy, J., Ligett, K., Lyons, T., Manyika, J., Niebles, J. C., Shoham, Y., Wald, R., & Clark, J. (2024). Stanford AI index 2024 annual report. AI Index Steering Committee, Institute for Human-Centered AI, Stanford University. https://hai.stanford.edu/ai-index/2024-ai-index-report
20. microsoft.com. (2025). Yapay zeka nedir? Microsoft Azure. https://azure.microsoft.com/tr-tr/resources/cloud-computing-dictionary/what-is-artificial-intelligence
21. Oxford Insights. (2023). Government AI readiness index 2023. Oxford Insights. https://oxfordinsights.com/wp-content/uploads/2023/12/2023-Government-AI-Readiness-Index-2.pdf
22. Oxford Insights. (2024). Government AI readiness index 2024. Oxford Insights. https://oxfordinsights.com/ai-readiness/ai-readiness-index/
23. samsung.com. (2025). Yapay zeka nedir? Yapay zeka nasıl çalışır? Samsung. https://www.samsung.com/tr/explore/brand/what-is-artificial-intelligence-how-does-artificial-intelligence-work/
24. sap.com. (2025). Yapay zeka nedir? [İşletmede yapay zeka]. SAP. https://www.sap.com/Türkiye/products/artificial-intelligence/what-is-artificial-intelligence.html
25. Siber Güvenlik Başkanlığı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi, Pub. L. No. 32776, 177 T.C. Resmi Gazete 2 (2025).
26. Türkiye Bilişim Derneği. (2017). Türkiye’nin Bilişimle Gelişimi: Akıllı Yaşam Çağı. https://www.tbd.org.tr/turkiyenin-bilisimle-gelisimi-akilli-yasam-cagi-2017/
27. Uysal, Y. (2020). Klasik kamu yönetiminden yeni kamu i̇şletmeciliği ve post-YKİ’ye kamu hizmetlerinin değişimi ve dönüşümü üzerine bir değerlendirme. International Journal of Management and Administration, 4(7), 112–155. https://doi.org/10.29064/ijma.680548
28. Yayla, A. (2023). İ̇dare hukuku bakımından yapay zeka: İdarenin faaliyetleri, yapay zekalı i̇dari i̇şlemler ve sorumluluk (1st ed.). Seçkin Yayıncılık.