Örgütlerde Stratejik Karar Alma Sürecinde Politik Davranışların Rolü

Abstract

Bu çalışma, örgütlerde stratejik karar alma süreçlerinin yalnızca rasyonel analizlere dayalı teknik mekanizmalar olarak değil, aynı zamanda güç ilişkileri, çıkar dengeleri ve politik etkileşimler çerçevesinde şekillenen çok katmanlı süreçler olarak ele alınması gerektiği varsayımından hareket etmektedir. Araştırmada nitel yöntem benimsenmiş ve karşılaştırmalı vaka analizi yaklaşımı kullanılarak farklı sektörlerde gerçekleşmiş beş stratejik karar süreci incelenmiştir. İncelenen vakalar, örgütsel kararların oluşumunda bilgi kontrolü, etkileme stratejileri, koalisyon yapıları ve söylemsel çerçeveleme gibi politik unsurların belirleyici rol oynadığını ortaya koymaktadır. Elde edilen bulgular, stratejik karar alma süreçlerinin doğrusal, öngörülebilir ve tamamen rasyonel yapılardan ziyade, aktörler arası etkileşimlerin, güç asimetrilerinin ve bağlamsal faktörlerin etkisi altında gelişen dinamik yapılar olduğunu göstermektedir. Ayrıca kararların uygulanabilirliği ve sürdürülebilirliğinin, kararın teknik içeriğinden çok sürecin kapsayıcılığı, meşruiyeti ve yönetim biçimi ile yakından ilişkili olduğu belirlenmiştir. Bununla birlikte, farklı örgütsel bağlamlarda politik davranışların yoğunluğu ve ortaya çıkış biçiminin değişkenlik gösterdiği; özellikle belirsizlik düzeyi yüksek, rekabet baskısının yoğun olduğu ortamlarda bu davranışların daha görünür ve etkili hale geldiği tespit edilmiştir. Çalışma, stratejik karar alma süreçlerinin anlaşılmasında politik boyutun ihmal edilmemesi gerektiğini vurgulamakta ve bu süreçlerin sosyal, ilişkisel ve bağlamsal dinamiklerle birlikte ele alınmasının önemine dikkat çekmektedir. Bu yönüyle araştırma, örgütsel karar alma literatürüne daha gerçekçi, eleştirel ve bütüncül bir perspektif sunmayı amaçlamaktadır.

Keywords

• Stratejik Karar Alma
• Örgütsel Politika
• Güç İlişkileri
• Politik Davranışlar
• Vaka Analizi

The Role of Political Behavior in Strategic Decision-Making Processes in Organizations

Abstract

Özet Bu çalışma, örgütlerde stratejik karar alma süreçlerinin yalnızca rasyonel analizlere dayalı teknik mekanizmalar olarak değil, aynı zamanda güç ilişkileri, çıkar dengeleri ve politik etkileşimler çerçevesinde şekillenen çok katmanlı süreçler olarak ele alınması gerektiği varsayımından hareket etmektedir. Araştırmada nitel yöntem benimsenmiş ve karşılaştırmalı vaka analizi yaklaşımı kullanılarak farklı sektörlerde gerçekleşmiş beş stratejik karar süreci incelenmiştir. İncelenen vakalar, örgütsel kararların oluşumunda bilgi kontrolü, etkileme stratejileri, koalisyon yapıları ve söylemsel çerçeveleme gibi politik unsurların belirleyici rol oynadığını ortaya koymaktadır. Elde edilen bulgular, stratejik karar alma süreçlerinin doğrusal, öngörülebilir ve tamamen rasyonel yapılardan ziyade, aktörler arası etkileşimlerin, güç asimetrilerinin ve bağlamsal faktörlerin etkisi altında gelişen dinamik yapılar olduğunu göstermektedir. Ayrıca kararların uygulanabilirliği ve sürdürülebilirliğinin, kararın teknik içeriğinden çok sürecin kapsayıcılığı, meşruiyeti ve yönetim biçimi ile yakından ilişkili olduğu belirlenmiştir. Bununla birlikte, farklı örgütsel bağlamlarda politik davranışların yoğunluğu ve ortaya çıkış biçiminin değişkenlik gösterdiği; özellikle belirsizlik düzeyi yüksek, rekabet baskısının yoğun olduğu ortamlarda bu davranışların daha görünür ve etkili hale geldiği tespit edilmiştir. Çalışma, stratejik karar alma süreçlerinin anlaşılmasında politik boyutun ihmal edilmemesi gerektiğini vurgulamakta ve bu süreçlerin sosyal, ilişkisel ve bağlamsal dinamiklerle birlikte ele alınmasının önemine dikkat çekmektedir. Bu yönüyle araştırma, örgütsel karar alma literatürüne daha gerçekçi, eleştirel ve bütüncül bir perspektif sunmayı amaçlamaktadır. Anahtar Kelimeler: Stratejik Karar Alma, Örgütsel Politika, Güç İlişkileri, Politik Davranışlar, Vaka Analizi Abstract This study is based on the assumption that strategic decision-making processes in organizations should not be considered solely as technical mechanisms grounded in rational analysis, but rather as multi-layered processes shaped by power relations, interest dynamics, and political interactions. A qualitative research design was adopted, and a comparative case study approach was employed to examine five strategic decision-making processes across different sectors. The cases analyzed reveal that political elements such as information control, influence strategies, coalition-building, and discursive framing play a decisive role in the formation of organizational decisions. The findings indicate that strategic decision-making processes are not linear, predictable, and purely rational structures; instead, they are dynamic processes shaped by interactions among actors, power asymmetries, and contextual factors. Furthermore, the implementability and sustainability of decisions are found to be more closely related to the inclusiveness, legitimacy, and governance of the process rather than the technical content of the decision itself. In addition, it has been observed that the intensity and manifestation of political behavior vary across different organizational contexts, becoming more visible and influential particularly in environments characterized by high uncertainty and intense competitive pressure. The study emphasizes that the political dimension should not be neglected in understanding strategic decision-making processes and highlights the importance of analyzing these processes within their social, relational, and contextual dynamics. In this respect, the research aims to contribute a more realistic, critical, and holistic perspective to the organizational decision-making literature..

Keywords

• Strategic Decision-Making
• Organizational Politics
• Power Relations
• Political Behavior
• Case Study

References

1. Allison, G. T. (1971). Essence of decision: Explaining the Cuban missile crisis. Little, Brown.
2. Arat, T., Aslan, M. M. (2021). Sosyal medyada veri güvenliği ve kişisel mahremiyet sorunu. Akdeniz Üniversitesi İletişim Fakültesi Dergisi, 35, 387-401.
3. Aydın, B. (2025). Kamu yönetiminde yapay zekâ uygulamalarının Türkiye örneğinde analizi: Dijital dönüşüm, stratejik uygulamalar ve çok boyutlu etkiler. Izmir Democracy University Social Sciences Journal, 8(2), 151-181. https://doi.org/10.61127/idusos.1754003
4. Bayrak, Y. (2000). Yönetimde bir ihmal konusu olarak güç ve güç yönetimi -I-. Süleyman Demirel Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 5(2), 21-34. https://izlik.org/JA35ZX29FK
5. BBC.com. (2019, 24 September). WeWork: The rise and fall of co-founder Adam Neumann. https://www.bbc.com/news/business-49817037 BBC.com. (2022, 18 November). Theranos scandal: Who is Elizabeth Holmes and why was she on trial? https://www.bbc.com/news/business-58336998
6. Brown, E. (2019). WeWork’s IPO filing reveals deep losses. Wall Street Journal.
7. Cadwalladr, C., & Graham-Harrison, E. (2018). Revealed: 50 million Facebook profiles harvested. The Guardian.
8. Carreyrou, J. (2018). Bad blood: Secrets and lies in a Silicon Valley startup. Knopf.

9. Cobb, R. W., & Elder, C. D. (1972). Participation in American politics: The dynamics of agenda-building. Johns Hopkins University Press.
10. Conger, J. A. (1990). The dark side of leadership. Organizational Dynamics, 19(2), 44–55.
11. Cyert, R. M., & March, J. G. (1963). A behavioral theory of the firm. Prentice-Hall.
12. Dean, J. W., & Sharfman, M. P. (1996). Does decision process matter? Academy of Management Journal, 39(2), 368–392.
13. Dursun, İ. T., & Köseoğlu, Y. (2016). Üst kademe teorisi’ni yeniden düşünmek: Üst yönetim ekiplerinin bilişsel özellikleri & teorik açıdan kapsamı ve önemi. İşletme ve İktisat Çalışmaları Dergisi, 4(4), 117-133. https://izlik.org/JA75WY76UM
14. Eisenhardt, K. M., & Bourgeois, L. J. (1988). Politics of strategic decision making in high-velocity environments. Academy of Management Journal, 31(4), 737–770.
15. Eisenhardt, K. M., & Zbaracki, M. J. (1992). Strategic decision making. Strategic Management Journal, 13(S2), 17–37.
16. Ewing, J. (2017). Faster, higher, farther: The Volkswagen scandal. New York, NY: W. W. Norton. Fairhurst, G. T. (2007). Discursive leadership. Sage.
17. Fayganoğlu, P. (2019). Bilgi yoğun örgütler öznesinde örgütsel güç ve örgüt içi koalisyon kavramları. Gazi Journal of Economics and Business, 5(2), 119-138. https://doi.org/10.30855/gjeb.2019.5.2.004
18. Ferris, G. R., Treadway, D. C., Kolodinsky, R. W., Hochwarter, W. A., Kacmar, C. J., Douglas, C., & Frink, D. D. (2005). Development and validation of the political skill inventory. Journal of Management, 31(1), 126–152.
19. Foucault, M. (1980). Power/knowledge: Selected interviews and other writings. Pantheon Books.
20. French, J. R. P., & Raven, B. (1959). The bases of social power. In D. Cartwright (Ed.), Studies in social power (pp. 150–167). Institute for Social Research.
21. Gelles, D., Kitroeff, N., Nicas, J., & Ruiz, R. R. (2019). Boeing’s 737 Max crisis. The New York Times.
22. Gül S. K. (2024). Kamu politikası oluşturma sürecinde güç ve güç ilişkileri. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 23(92), 1761-1772. https://doi.org/10.17755/esosder.1514232
23. Hinds, J., Williams, E., J & Joinson, A., N. (2020). “It wouldn't happen to me”: Privacy concerns and perspectives following the Cambridge Analytica scandal. International Journal of Human-Computer Studies, 143, 102498. https://doi.org/10.1016/j.ijhcs.2020.102498
24. Hotten, R. (2015). Volkswagen: The scandal explained. BBC News.
25. Isaak, J., & Hanna, M. J. (2018). User data privacy: Facebook, Cambridge Analytica. Computer, 51(8), 56–59.
26. Kahneman, D., & Tversky, A. (1979). Prospect theory: An analysis of decision under risk. Econometrica, 47(2), 263–291.
27. Keskin, M. (2024). Vaka incelemeleriyle finansal manipülasyonlar. Özgür Publications.
28. Kingdon, J. W. (1984). Agendas, alternatives, and public policies. Little, Brown.
29. March, J. G. (1962). The business firm as a political coalition. The Journal of Politics, 24(4), 662–678.
30. March, J. G. (1994). A primer on decision making. Free Press.
31. Mintzberg, H. (1983). Power in and around organizations. Prentice-Hall.
32. Mintzberg, H., Raisinghani, D., & Théorêt, A. (1976). The structure of “unstructured” decision processes. Administrative Science Quarterly, 21(2), 246–275.
33. Nutt, P. C. (1999). Surprising but true: Half the decisions in organizations fail. Academy of Management Executive, 13(4), 75–90.
34. Perell.com. (2026, 22 March). Why did the Boeing 737 Max crash? https://perell.com/essay/boeing-737-max/
35. Pettigrew, A. M. (1973). The politics of organizational decision-making. Tavistock.
36. Pettigrew, A. M. (1992). The character and significance of strategy process research. Strategic Management Journal, 13(S2), 5–16.
37. Pfeffer, J. (1992). Managing with power: Politics and influence in organizations. Harvard Business School Press.
38. Tosun, A. (2025). Yönetim yaklaşımlarının katılım, yönetişim ve insan kaynakları yönetimi bağlamında karşılaştırmalı ve analitik bir incelemesi. Ömer Halisdemir Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 18(4), 1182-1215. https://doi.org/10.25287/ohuiibf.1636192
39. Ünnü, N. A. A. (2014). “Rasyonel” perspektif işiğinda karar verme eylemi: Nitel bir analiz. Yönetim ve Ekonomi Araştırmaları Dergisi, 24, 91-116.
40. Ürü, F. O. (2024). Stratejı̇k karar alma üzerı̇nde çevresel etkı̇ler: Bı̇r i̇nceleme ve araştırma gündemı̇. Sosyal Mucit Academic Review, 5(Innovative Conceptual Approaches to Social Sciences), 131-156. https://doi.org/10.54733/smar.1553260
41. Weick, K. E. (1995). Sensemaking in organizations. Sage.
42. Yukl, G., & Falbe, C. M. (1990). Influence tactics and objectives in upward, downward, and lateral influence attempts. Journal of Applied Psychology, 75(2), 132–140.
43. Yücel, Y. B., Yücel, İ., & Alar, G. (2020). Stratejik yönetimde vizyon ve misyonun yeri ve önemi: BİST100, İSO500 ve KOBİ örneği. Avrasya Sosyal ve Ekonomi Araştırmaları Dergisi, 6(12), 177-193. https://izlik.org/JA43EZ45CP