TR
EN
Öğretmenlerin Yapay Zeka Tutum Ölçeğinin Geliştirilmesi: Bir Geçerlilik ve Güvenirlik Çalışması
Abstract
Bu nicel araştırmanın amacı, öğretmenlerin yapay zekâya yönelik tutumlarını belirlemeye yönelik bir ölçme aracı geliştirmektir. Araştırmanın çalışma grubunu, 385 öğretmen oluşturmaktadır. Başlangıçta 34 maddeden oluşan ölçek taslağı, bu gruba uygulanarak geçerlik ve güvenirlik analizleri gerçekleştirilmiştir. Ölçeğin Kaiser-Meyer-Olkin (KMO) değeri .970, Bartlett Küresellik Testi sonucu ise χ² = 6965.978, df = 253, p < .001 olarak bulunmuştur. Yapılan Açıklayıcı Faktör Analizi (AFA) sonucunda faktör yükü düşük olan ve binişiklik oluşturan 6 madde ile düzeltilmiş madde-toplam korelasyonu düşük olan 1 madde ölçekten çıkarılmış, böylece 23 maddelik 5’li Likert tipi bir ölçek elde edilmiştir. Kapsam geçerliliği uzman görüşleriyle sağlanan ölçek üzerinde daha sonra yapılan Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) sonucunda faktör yükü düşük olan 1 maddenin daha çıkarılmasıyla, ölçeğin nihai hali 22 madde olarak belirlenmiştir. Ölçek maddeleri ile alt boyutlar arasındaki ilişkileri belirlemek amacıyla hesaplanan Pearson korelasyon katsayıları, ölçek ile alt boyutları arasında yüksek ve anlamlı ilişkiler olduğunu göstermiştir. Ayrıca, ölçeğin iç tutarlılığına ilişkin yapılan analizde Cronbach Alfa katsayısı 0,965 olarak saptanmış, bu da ölçeğin yüksek düzeyde güvenilir olduğunu ortaya koymuştur. Sonuç olarak, elde edilen bulgular doğrultusunda geliştirilen bu ölçeğin, öğretmenlerin yapay zekâya yönelik tutumlarını geçerli ve güvenilir bir biçimde ölçebilecek nitelikte olduğunu göstermiştir.
Keywords
References
- Araujo, T., Helberger, N., Kruikemeier, S., & de Vreese, C. H. (2020). In AI we trust? Perceptions about automated decision-making by artificial intelligence. AI & Society, 35(3), 611–623. https://doi.org/10.1007/s00146-019-00930-x
- Baker, T., & Smith, L. (2019). Educ-AI-tion Rebooted? Exploring the future of artificial intelligence in schools and colleges. Nesta.
- Balcı, A. (1995). Sosyal bilimlerde araştırma: Yöntem, teknik ve ilkeler. Ankara Üniversitesi Eğitim Fakültesi Yayınları.
- Bandura, A. (1997). Self-efficacy: The exercise of control. W.H. Freeman.
- Büyüköztürk, Ş. (2017). Sosyal bilimler için veri analizi el kitabı: İstatistik, araştırma deseni, SPSS uygulamaları ve yorum (23. baskı). Ankara: Pegem Akademi.
- Büyüköztürk, Ş., Kılıç Çakmak, E., Akgün, Ö. E., Karadeniz, Ş., & Demirel, F. (2017). Bilimsel araştırma yöntemleri (23. baskı). Ankara: Pegem Akademi.
- Byrne, B. M. (2010). Structural equation modeling with AMOS: Basic concepts, applications, and programming (2nd ed.). London: Routledge.
- Chen, I. H., Chen, J. V., & Kim, Y. (2020). Can I be as cool as AI? The role of AI identity in shaping AI-related learning attitudes. Computers & Education, 157. https://doi.org/10.1016/j.compedu.2020.103970
Details
Primary Language
Turkish
Subjects
Scale Development
Journal Section
Research Article
Publication Date
September 25, 2025
Submission Date
June 3, 2025
Acceptance Date
August 15, 2025
Published in Issue
Year 2025 Volume: 9 Number: 33
APA
Demirdağ, S., Ünver, İ. K., & Gürez, I. (2025). Öğretmenlerin Yapay Zeka Tutum Ölçeğinin Geliştirilmesi: Bir Geçerlilik ve Güvenirlik Çalışması. Asya Studies, 9(33), 1-22. https://doi.org/10.31455/asya.1712885
AMA
1.Demirdağ S, Ünver İK, Gürez I. Öğretmenlerin Yapay Zeka Tutum Ölçeğinin Geliştirilmesi: Bir Geçerlilik ve Güvenirlik Çalışması. Asya Studies. 2025;9(33):1-22. doi:10.31455/asya.1712885
Chicago
Demirdağ, Seyithan, İsa Kürşad Ünver, and Işıl Gürez. 2025. “Öğretmenlerin Yapay Zeka Tutum Ölçeğinin Geliştirilmesi: Bir Geçerlilik Ve Güvenirlik Çalışması”. Asya Studies 9 (33): 1-22. https://doi.org/10.31455/asya.1712885.
EndNote
Demirdağ S, Ünver İK, Gürez I (September 1, 2025) Öğretmenlerin Yapay Zeka Tutum Ölçeğinin Geliştirilmesi: Bir Geçerlilik ve Güvenirlik Çalışması. Asya Studies 9 33 1–22.
IEEE
[1]S. Demirdağ, İ. K. Ünver, and I. Gürez, “Öğretmenlerin Yapay Zeka Tutum Ölçeğinin Geliştirilmesi: Bir Geçerlilik ve Güvenirlik Çalışması”, Asya Studies, vol. 9, no. 33, pp. 1–22, Sept. 2025, doi: 10.31455/asya.1712885.
ISNAD
Demirdağ, Seyithan - Ünver, İsa Kürşad - Gürez, Işıl. “Öğretmenlerin Yapay Zeka Tutum Ölçeğinin Geliştirilmesi: Bir Geçerlilik Ve Güvenirlik Çalışması”. Asya Studies 9/33 (September 1, 2025): 1-22. https://doi.org/10.31455/asya.1712885.
JAMA
1.Demirdağ S, Ünver İK, Gürez I. Öğretmenlerin Yapay Zeka Tutum Ölçeğinin Geliştirilmesi: Bir Geçerlilik ve Güvenirlik Çalışması. Asya Studies. 2025;9:1–22.
MLA
Demirdağ, Seyithan, et al. “Öğretmenlerin Yapay Zeka Tutum Ölçeğinin Geliştirilmesi: Bir Geçerlilik Ve Güvenirlik Çalışması”. Asya Studies, vol. 9, no. 33, Sept. 2025, pp. 1-22, doi:10.31455/asya.1712885.
Vancouver
1.Seyithan Demirdağ, İsa Kürşad Ünver, Işıl Gürez. Öğretmenlerin Yapay Zeka Tutum Ölçeğinin Geliştirilmesi: Bir Geçerlilik ve Güvenirlik Çalışması. Asya Studies. 2025 Sep. 1;9(33):1-22. doi:10.31455/asya.1712885
Cited By
Artificial Intelligence Awareness Scale for Pre-Service Teachers / Öğretmen Adaylarına Yönelik Yapay Zekâ Farkındalık Ölçeği
e-International Journal of Educational Research
https://doi.org/10.19160/e-ijer.1812597Ortaokul Öğrencilerinin Yapay Zekaya Yönelik Tutumlarına İlişkin Ölçek Geliştirme Çalışması
Journal of Computer and Education Research
https://doi.org/10.18009/jcer.1891301