Research Article
PDF Zotero Mendeley EndNote BibTex Cite

TÜRKMENİSTAN’DA USÛL-İ CEDÎD OKULLARININ İNŞASINDA ALİŞBEK ALİYEV’İN YERİ VE ÖNEMİ

Year 2021, Volume 5, Issue 1, 37 - 44, 30.06.2021

Abstract

XX. yüzyılın ilk çeyreğinde, Türkmenistan’da iyi organize olmuş usûl-i cedid okulları önemli eğitim merkezleri halini almıştır. Kısa zamanda okuma yazmayı öğreten usûl-i cedid okullarının, Türkmenler arasında millî ve entelektüel uyanışa büyük etkisi olmuştur. Yenilenme hareketini benimseyen Türkmen aydınlarına “terakkiperver” denilmiştir. Bu aydınlar, Türkmenistan’da usûl-i cedid ile okullaşma yolunda önemli bir adım atmışlardır. Türkmenistan’da eğitim – öğretim faaliyetlerinde, özellikle usûl-i cedid okullarının açılmasında Türkmen terakkiperverlerinin yanında, Türk dünyası aydınlarının da büyük etkisi ve katkısı olmuştur. Türk dünyası aydınlarından biri de öğretmen Alişbek Süleymanoğlu Aliyev’dir (1883-1933). Aliyev’in Türkmenistan’da usûl-i cedid okullarının tesisine ilişkin somut bir sorumluluk yüklenmesiyle birlikte hazırladığı ders kitapları ve araştırma yazıları ayrı bir önem arz etmektedir. Bu bağlamda Aliyev’in Türkmenistan’da usûl-i cedid okullarının inşasında yeri ve önemi ortaya konulmaya çalışılacaktır.

References

  • Aliyev, A[lişbek].S[Süleymanoğlu]. (1913). Yengi Usul Türkmen Mektebi, red. M.A. Belyayev, Bakü.
  • Aliyev. A[lişbek]. (1920). İŋ Täze Türkmen Elifbäsi ve İlki Okuv. Aşkabat.
  • Aliyev. A[lişbek]. (1928). Ertekiler. Aşkabat.
  • Aliyev, A[lişbek]. (1922). Türkmen Dili. Taşkent.
  • Aliyev, A[lişbek]. (1922). Musavveri İkinci Yıl Türkmen Dili. Taşkent.
  • Aliyev, A[lişbek]. (1924). Övredüvci Yigidiŋ Yoldaşı. Taşkent.
  • Aliyev, A[lişbek]. (1915). “Bize Näme Yazyalar”. Ruznâme-i Maverâ-i Bahr-i Hazar Gazetesi (13 Ocak).
  • Aliyev, A[lişbek]. (1915). “Türkmen Şairesi”. Ruznâme-i Maverâ-i Bahr-i Hazar Gazetesi (17 Kasım).
  • Aliyev, A[lişbek]. (1916). “Türkmen Şahırları: Talibi”. Ruznâme-i Maverâ-i Bahr-i Hazar Gazetesi (8 Ocak).
  • Aliyev, A[lişbek]. (1915). “Ticaret Medresesi”. Ruznâme-i Maverâ-i Bahr-i Hazar Gazetesi (15 Eylül).
  • Aliyev, A[lişbek]. (1916). “Kakadan Gelen Hat”. Ruznâme-i Maverâ-i Bahr-i Hazar Gazetesi (30 Eylül).
  • Atabayev, Muhammetgulı. (1915). “Täze Yaıuv Düzgüni”. Ruznâme-i Maverâ-i Bahr-i Hazar Gazetesi (13 Ocak).
  • Aşirov, Tahir. (2020a). Türkmen Basın ve Düşünce Tarihinde Türkmen İli Dergisi (1922-1924). Erzurum: Fenomen Yayıncılık.
  • Aşirov, Tahir. (2016). “Mahdumkulu’yu Anlamak A Zekı Velidi Togan Örneği”, Uluslararası Türkçe Edebiyat Kültür Eğitim Dergisi 5 (2), 661-673. Aşirov. Tahir. (2019a). “Tatar Aydınlarının Türkmen Düşüncesinin İhyasında Yeri ve Önemi: H. Abidî Örneği”. Nauçnoye Naslediye i Obtşestvennaya Deyatel’nost’ Bra’yev Maksudi. Materialı Mejdunarodnoy nauçnoy konferentsii, priurochennoy k 150-letiyu Akhmetkhadi Maksudi i 140-letiyu Sadri Maksudi (Kazan, 7 dekabrya 2018 g.). Kazan: İnstitut İstorii im. Ş.Marjanı AH RT, 361-370.
  • Aşirov, Tahir. (2017). “A. Aliyev ve K. Böriyev, Rusça – Türkmence Sözlik, Türkmen Devlet Neşir, Aşkabat 1929. S. 464.”. Sanal Türkoloji Araştırmaları Dergisi 2 (3), 47-52.
  • Aşirov, Tahir -Albayrak, Çağdaş. (2020). “Nasreddin: Efendi’niŋ Gürrüŋleri. (Mütercimi A. Aliyev). 1-nci Çap. Aşgabat – 1913/1914. 24 s.”. Littera Turca Journal of Turkish Language and Literature 6 (2), 244-247.
  • Aşirov, Tahir. (2020b). “Tatar Aydını Gabdrahman Sagdi’nin Türkmence Yazıları”. Aktua’nıye Problemı Tyurkologii: Rossiya i Tyurko-Musul’manskiy Mir. Mejdunarodnoy Tyurkologicheskoy Konferentsii, 20 Aralık 2020. Kazan.
  • Atacanov, Ata. (1987). Teke Gızı Tatyana, Türkmenistan neşiryatı, Aşkabat: Türkmenistan neşiryatı.
  • Bendrikov, Kiriak Yefimoviç. (1960). Oçerki po İstorii Narodnogo Obrazovania v Turkestane (1865-1924 godı), Moskova: İz. APN RSFSR.
  • Habarçı. (1915). “Kakada Yaŋı İşkol”. Ruznâme-i Maverâ-i Bahr-i Hazar Gazetesi (9 Ekim).
  • Mahtumkulu. (1916). “Enede Bizni”. (Yazdı A. Aliyev) Ruznâme-i Maverâ-i Bahr-i Hazar Gazetesi (8 Temmuz).
  • Mahtumkulu. (1916). “İhlas Haysı Bilinmez”. (Yazdı A. Aliyev) Ruznâme-i Maverâ-i Bahr-i Hazar Gazetesi (8 Temmuz).
  • Muhammedyaroğlu. Övez. (1915). “Yengi Usûl”. Ruznâme-i Maverâ-i Bahr-i Hazar Gazetesi (3 Şubat).

Year 2021, Volume 5, Issue 1, 37 - 44, 30.06.2021

Abstract

References

  • Aliyev, A[lişbek].S[Süleymanoğlu]. (1913). Yengi Usul Türkmen Mektebi, red. M.A. Belyayev, Bakü.
  • Aliyev. A[lişbek]. (1920). İŋ Täze Türkmen Elifbäsi ve İlki Okuv. Aşkabat.
  • Aliyev. A[lişbek]. (1928). Ertekiler. Aşkabat.
  • Aliyev, A[lişbek]. (1922). Türkmen Dili. Taşkent.
  • Aliyev, A[lişbek]. (1922). Musavveri İkinci Yıl Türkmen Dili. Taşkent.
  • Aliyev, A[lişbek]. (1924). Övredüvci Yigidiŋ Yoldaşı. Taşkent.
  • Aliyev, A[lişbek]. (1915). “Bize Näme Yazyalar”. Ruznâme-i Maverâ-i Bahr-i Hazar Gazetesi (13 Ocak).
  • Aliyev, A[lişbek]. (1915). “Türkmen Şairesi”. Ruznâme-i Maverâ-i Bahr-i Hazar Gazetesi (17 Kasım).
  • Aliyev, A[lişbek]. (1916). “Türkmen Şahırları: Talibi”. Ruznâme-i Maverâ-i Bahr-i Hazar Gazetesi (8 Ocak).
  • Aliyev, A[lişbek]. (1915). “Ticaret Medresesi”. Ruznâme-i Maverâ-i Bahr-i Hazar Gazetesi (15 Eylül).
  • Aliyev, A[lişbek]. (1916). “Kakadan Gelen Hat”. Ruznâme-i Maverâ-i Bahr-i Hazar Gazetesi (30 Eylül).
  • Atabayev, Muhammetgulı. (1915). “Täze Yaıuv Düzgüni”. Ruznâme-i Maverâ-i Bahr-i Hazar Gazetesi (13 Ocak).
  • Aşirov, Tahir. (2020a). Türkmen Basın ve Düşünce Tarihinde Türkmen İli Dergisi (1922-1924). Erzurum: Fenomen Yayıncılık.
  • Aşirov, Tahir. (2016). “Mahdumkulu’yu Anlamak A Zekı Velidi Togan Örneği”, Uluslararası Türkçe Edebiyat Kültür Eğitim Dergisi 5 (2), 661-673. Aşirov. Tahir. (2019a). “Tatar Aydınlarının Türkmen Düşüncesinin İhyasında Yeri ve Önemi: H. Abidî Örneği”. Nauçnoye Naslediye i Obtşestvennaya Deyatel’nost’ Bra’yev Maksudi. Materialı Mejdunarodnoy nauçnoy konferentsii, priurochennoy k 150-letiyu Akhmetkhadi Maksudi i 140-letiyu Sadri Maksudi (Kazan, 7 dekabrya 2018 g.). Kazan: İnstitut İstorii im. Ş.Marjanı AH RT, 361-370.
  • Aşirov, Tahir. (2017). “A. Aliyev ve K. Böriyev, Rusça – Türkmence Sözlik, Türkmen Devlet Neşir, Aşkabat 1929. S. 464.”. Sanal Türkoloji Araştırmaları Dergisi 2 (3), 47-52.
  • Aşirov, Tahir -Albayrak, Çağdaş. (2020). “Nasreddin: Efendi’niŋ Gürrüŋleri. (Mütercimi A. Aliyev). 1-nci Çap. Aşgabat – 1913/1914. 24 s.”. Littera Turca Journal of Turkish Language and Literature 6 (2), 244-247.
  • Aşirov, Tahir. (2020b). “Tatar Aydını Gabdrahman Sagdi’nin Türkmence Yazıları”. Aktua’nıye Problemı Tyurkologii: Rossiya i Tyurko-Musul’manskiy Mir. Mejdunarodnoy Tyurkologicheskoy Konferentsii, 20 Aralık 2020. Kazan.
  • Atacanov, Ata. (1987). Teke Gızı Tatyana, Türkmenistan neşiryatı, Aşkabat: Türkmenistan neşiryatı.
  • Bendrikov, Kiriak Yefimoviç. (1960). Oçerki po İstorii Narodnogo Obrazovania v Turkestane (1865-1924 godı), Moskova: İz. APN RSFSR.
  • Habarçı. (1915). “Kakada Yaŋı İşkol”. Ruznâme-i Maverâ-i Bahr-i Hazar Gazetesi (9 Ekim).
  • Mahtumkulu. (1916). “Enede Bizni”. (Yazdı A. Aliyev) Ruznâme-i Maverâ-i Bahr-i Hazar Gazetesi (8 Temmuz).
  • Mahtumkulu. (1916). “İhlas Haysı Bilinmez”. (Yazdı A. Aliyev) Ruznâme-i Maverâ-i Bahr-i Hazar Gazetesi (8 Temmuz).
  • Muhammedyaroğlu. Övez. (1915). “Yengi Usûl”. Ruznâme-i Maverâ-i Bahr-i Hazar Gazetesi (3 Şubat).

Details

Primary Language Turkish
Subjects Social
Journal Section Articles
Authors

Tahir AŞİROV (Primary Author)
ZONGULDAK BÜLENT ECEVİT ÜNİVERSİTESİ
0000-0002-9684-0834
Turkmenistan

Publication Date June 30, 2021
Published in Issue Year 2021, Volume 5, Issue 1

Cite

Bibtex @research article { asyar954497, journal = {Asya Araştırmaları Uluslararası Sosyal Bilimler Dergisi}, issn = {2667-6419}, address = {Gazi Üniversitesi Rektörlüğü Teknikokullar/ANKARA}, publisher = {Ankara Hacı Bayram Veli University}, year = {2021}, volume = {5}, pages = {37 - 44}, doi = {}, title = {TÜRKMENİSTAN’DA USÛL-İ CEDÎD OKULLARININ İNŞASINDA ALİŞBEK ALİYEV’İN YERİ VE ÖNEMİ}, key = {cite}, author = {Aşirov, Tahir} }
APA Aşirov, T. (2021). TÜRKMENİSTAN’DA USÛL-İ CEDÎD OKULLARININ İNŞASINDA ALİŞBEK ALİYEV’İN YERİ VE ÖNEMİ . Asya Araştırmaları Uluslararası Sosyal Bilimler Dergisi , 5 (1) , 37-44 . Retrieved from https://dergipark.org.tr/en/pub/asyar/issue/63563/954497
MLA Aşirov, T. "TÜRKMENİSTAN’DA USÛL-İ CEDÎD OKULLARININ İNŞASINDA ALİŞBEK ALİYEV’İN YERİ VE ÖNEMİ" . Asya Araştırmaları Uluslararası Sosyal Bilimler Dergisi 5 (2021 ): 37-44 <https://dergipark.org.tr/en/pub/asyar/issue/63563/954497>
Chicago Aşirov, T. "TÜRKMENİSTAN’DA USÛL-İ CEDÎD OKULLARININ İNŞASINDA ALİŞBEK ALİYEV’İN YERİ VE ÖNEMİ". Asya Araştırmaları Uluslararası Sosyal Bilimler Dergisi 5 (2021 ): 37-44
RIS TY - JOUR T1 - TÜRKMENİSTAN’DA USÛL-İ CEDÎD OKULLARININ İNŞASINDA ALİŞBEK ALİYEV’İN YERİ VE ÖNEMİ AU - Tahir Aşirov Y1 - 2021 PY - 2021 N1 - DO - T2 - Asya Araştırmaları Uluslararası Sosyal Bilimler Dergisi JF - Journal JO - JOR SP - 37 EP - 44 VL - 5 IS - 1 SN - 2667-6419- M3 - UR - Y2 - 2021 ER -
EndNote %0 The Journal of Asian Studies TÜRKMENİSTAN’DA USÛL-İ CEDÎD OKULLARININ İNŞASINDA ALİŞBEK ALİYEV’İN YERİ VE ÖNEMİ %A Tahir Aşirov %T TÜRKMENİSTAN’DA USÛL-İ CEDÎD OKULLARININ İNŞASINDA ALİŞBEK ALİYEV’İN YERİ VE ÖNEMİ %D 2021 %J Asya Araştırmaları Uluslararası Sosyal Bilimler Dergisi %P 2667-6419- %V 5 %N 1 %R %U
ISNAD Aşirov, Tahir . "TÜRKMENİSTAN’DA USÛL-İ CEDÎD OKULLARININ İNŞASINDA ALİŞBEK ALİYEV’İN YERİ VE ÖNEMİ". Asya Araştırmaları Uluslararası Sosyal Bilimler Dergisi 5 / 1 (June 2021): 37-44 .
AMA Aşirov T. TÜRKMENİSTAN’DA USÛL-İ CEDÎD OKULLARININ İNŞASINDA ALİŞBEK ALİYEV’İN YERİ VE ÖNEMİ. ASYAR. 2021; 5(1): 37-44.
Vancouver Aşirov T. TÜRKMENİSTAN’DA USÛL-İ CEDÎD OKULLARININ İNŞASINDA ALİŞBEK ALİYEV’İN YERİ VE ÖNEMİ. Asya Araştırmaları Uluslararası Sosyal Bilimler Dergisi. 2021; 5(1): 37-44.
IEEE T. Aşirov , "TÜRKMENİSTAN’DA USÛL-İ CEDÎD OKULLARININ İNŞASINDA ALİŞBEK ALİYEV’İN YERİ VE ÖNEMİ", Asya Araştırmaları Uluslararası Sosyal Bilimler Dergisi, vol. 5, no. 1, pp. 37-44, Jun. 2021

      Asya Araştırmaları Uluslararası Sosyal Bilimler Dergisi, Hakemli Süreli Yayındır. Bahar ve Güz olmak üzere yılda iki kez yayımlanmaktadır.

     The Journal of Asian Studies International Social Science, Peer-review Published. Spring and Autumn to be published two times a year.