Research Article

REAGAN DOKTRİNİ VE DÜŞÜK YOĞUNLUKLU ÇATIŞMALAR: KOMÜNİZME KARŞI MÜCADELENİN İNSANİ VE JEOPOLİTİK BEDELLERİ

Volume: 8 Number: 13 August 31, 2025
EN TR

REAGAN DOKTRİNİ VE DÜŞÜK YOĞUNLUKLU ÇATIŞMALAR: KOMÜNİZME KARŞI MÜCADELENİN İNSANİ VE JEOPOLİTİK BEDELLERİ

Abstract

Reagan Doktrini, 1980'lerde ABD'nin Soğuk Savaş Dönemi’nde komünizmin yayılmasını engellemek amacıyla benimsediği bir dış politika stratejisidir. Yeni muhafazakâr aktörler tarafından şekillendirilen bu yaklaşımda yoğunluğu azaltılmış çatışma yöntemleri kullanılmış ve demokratikleştirme söylemi ön planda tutulmuştur. “Düşük yoğunluklu çatışmalar (DYÇ)” aracılığıyla komünist rejimlere karşı direniş hareketlerini desteklemeyi hedeflemiştir. Bu makale, doktrinin “Nikaragua, Angola, Afganistan ve Kamboçya” gibi bölgelerde yarattığı küresel etkileri analiz ederek, DYÇ’lerin uluslararası güvenlik ve insani krizler üzerindeki uzun vadeli sonuçlarını incelemektedir. Reagan Doktrininin en tartışmalı uygulamalarından biri, Nikaragua’daki “Kontralar” gibi insan hakları ihlalleriyle suçlanan gruplara verilen askerî ve mali destek olmuştur. ABD’nin bu grupları “özgürlük savaşçıları” olarak tanımlamasına rağmen, sivil katliamlar, uyuşturucu ticareti ve terör eylemleri, doktrinin etik çelişkilerini ortaya koymuştur. Benzer şekilde, Angola’da “UNITA”ya ve Afganistan’da mücahitlere sağlanan yardımlar, bölgesel istikrarsızlığı derinleştirirken, “El-Kaide” gibi radikal örgütlerin ortaya çıkmasına zemin hazırlamıştır. Nitel araştırma yöntemi ile yapılan bu araştırmada Bu çalışmada, Reagan Doktrini'nin (1981-1989) çok yönlü etkileri incelenerek, hem Sovyetler Birliği'ne karşı başarılı bir strateji hem de kalıcı jeopolitik istikrarsızlık kaynağı olarak ikili mirasının analiz edilmesi amaçlanmıştır. Veriler doküman analizi ile toplanıp değerlendirilmiştir. Uygulama sürecinde doktrinin düşük yoğunluklu demokrasiyle sonuçlandığı, uluslararası koşullar ve ulusal çıkarlar doğrultusunda komünist rejimlere karşı mücadele eden hükümet dışı gruplara destek verildiği, CIA’in gizli operasyonları ve Kongre yasaklarını aşma çabalarının ABD’nin hukuk dışı müdahale stratejilerini normalleştirdiği sonucuna varılmıştır. Sonuç olarak, Reagan Doktrini, kısa vadede SSCB-Sovyet etkisini kırmada başarılı olsa da DYÇ’ler yoluyla tetiklenen şiddet sarmalı, insani krizler ve radikalleşme, günümüz uluslararası çatışma dinamiklerini şekillendirmeye devam etmektedir. Sovyetlerin geriletilmesindeki nicel başarı ölçütleri, doktrinin tetiklediği insani felaketlerin ve uzun vadeli güvenlik tehditlerinin boyutlarıyla karşılaştırıldığında, bu çalışma Soğuk Savaş sonrası dünya düzeninin bedelini anlamak için kritik bir çerçeve sunmaktadır.

Keywords

Supporting Institution

YOK

Project Number

yok

Ethical Statement

Bu çalışma herhangi bir kurum kişi ve vb. ile ilgili spesifik bir araştırmayı kapsamadığı için etik beyan formu düzenlenmemiştir.

Thanks

Teşekkür ederim

References

  1. Arşiv ve Resmi Kaynaklar
  2. ABD Dışişleri Bakanlığı Tarihçi Ofisi: https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1981-88v06
  3. ABD Kongre Tutanakları, H.R. 2760: https://www.govinfo.gov/content/pkg/STATUTE-98/pdf/STATUTE-98-Pg1937.pdf
  4. ABD Savunma Bakanlığı Raporları 1987 Yıllık Rapor (Bölüm 5): https://history.defense.gov/Portals/70/Documents/annual_reports/1987_DoD_AR.pdf
  5. CRS Reports Archive, Rapor No: 86-88 F, (https://www.everycrsreport.com/reports/86-88F.html)
  6. F99-a51-451: https://reaganlibrary.archives.gov/archives/speeches/1986/111386c.htm
  7. FEC.gov 1980 Election Archive (https://uselectionatlas.org/RESULTS/index.html)
  8. FEC.gov 1984 Election Archive: Uselectionatlas.org (https://uselectionatlas.org/RESULTS/index.html)

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Late Modern American History

Journal Section

Research Article

Publication Date

August 31, 2025

Submission Date

May 1, 2025

Acceptance Date

August 7, 2025

Published in Issue

Year 2025 Volume: 8 Number: 13

APA
Arslan, L. (2025). REAGAN DOKTRİNİ VE DÜŞÜK YOĞUNLUKLU ÇATIŞMALAR: KOMÜNİZME KARŞI MÜCADELENİN İNSANİ VE JEOPOLİTİK BEDELLERİ. Akademik Tarih Ve Araştırmalar Dergisi, 8(13), 8-43. https://izlik.org/JA33FB82YA
AMA
1.Arslan L. REAGAN DOKTRİNİ VE DÜŞÜK YOĞUNLUKLU ÇATIŞMALAR: KOMÜNİZME KARŞI MÜCADELENİN İNSANİ VE JEOPOLİTİK BEDELLERİ. ATAD JOURNAL. 2025;8(13):8-43. https://izlik.org/JA33FB82YA
Chicago
Arslan, Lütfi. 2025. “REAGAN DOKTRİNİ VE DÜŞÜK YOĞUNLUKLU ÇATIŞMALAR: KOMÜNİZME KARŞI MÜCADELENİN İNSANİ VE JEOPOLİTİK BEDELLERİ”. Akademik Tarih Ve Araştırmalar Dergisi 8 (13): 8-43. https://izlik.org/JA33FB82YA.
EndNote
Arslan L (August 1, 2025) REAGAN DOKTRİNİ VE DÜŞÜK YOĞUNLUKLU ÇATIŞMALAR: KOMÜNİZME KARŞI MÜCADELENİN İNSANİ VE JEOPOLİTİK BEDELLERİ. Akademik Tarih ve Araştırmalar Dergisi 8 13 8–43.
IEEE
[1]L. Arslan, “REAGAN DOKTRİNİ VE DÜŞÜK YOĞUNLUKLU ÇATIŞMALAR: KOMÜNİZME KARŞI MÜCADELENİN İNSANİ VE JEOPOLİTİK BEDELLERİ”, ATAD JOURNAL, vol. 8, no. 13, pp. 8–43, Aug. 2025, [Online]. Available: https://izlik.org/JA33FB82YA
ISNAD
Arslan, Lütfi. “REAGAN DOKTRİNİ VE DÜŞÜK YOĞUNLUKLU ÇATIŞMALAR: KOMÜNİZME KARŞI MÜCADELENİN İNSANİ VE JEOPOLİTİK BEDELLERİ”. Akademik Tarih ve Araştırmalar Dergisi 8/13 (August 1, 2025): 8-43. https://izlik.org/JA33FB82YA.
JAMA
1.Arslan L. REAGAN DOKTRİNİ VE DÜŞÜK YOĞUNLUKLU ÇATIŞMALAR: KOMÜNİZME KARŞI MÜCADELENİN İNSANİ VE JEOPOLİTİK BEDELLERİ. ATAD JOURNAL. 2025;8:8–43.
MLA
Arslan, Lütfi. “REAGAN DOKTRİNİ VE DÜŞÜK YOĞUNLUKLU ÇATIŞMALAR: KOMÜNİZME KARŞI MÜCADELENİN İNSANİ VE JEOPOLİTİK BEDELLERİ”. Akademik Tarih Ve Araştırmalar Dergisi, vol. 8, no. 13, Aug. 2025, pp. 8-43, https://izlik.org/JA33FB82YA.
Vancouver
1.Lütfi Arslan. REAGAN DOKTRİNİ VE DÜŞÜK YOĞUNLUKLU ÇATIŞMALAR: KOMÜNİZME KARŞI MÜCADELENİN İNSANİ VE JEOPOLİTİK BEDELLERİ. ATAD JOURNAL [Internet]. 2025 Aug. 1;8(13):8-43. Available from: https://izlik.org/JA33FB82YA

                                                     The Journal of Academic History and Research is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
                                                                                                     33583335823358433585