Araştırma Makalesi

REAGAN DOKTRİNİ VE DÜŞÜK YOĞUNLUKLU ÇATIŞMALAR: KOMÜNİZME KARŞI MÜCADELENİN İNSANİ VE JEOPOLİTİK BEDELLERİ

Cilt: 8 Sayı: 13 31 Ağustos 2025
PDF İndir
EN TR

REAGAN DOKTRİNİ VE DÜŞÜK YOĞUNLUKLU ÇATIŞMALAR: KOMÜNİZME KARŞI MÜCADELENİN İNSANİ VE JEOPOLİTİK BEDELLERİ

Öz

Reagan Doktrini, 1980'lerde ABD'nin Soğuk Savaş Dönemi’nde komünizmin yayılmasını engellemek amacıyla benimsediği bir dış politika stratejisidir. Yeni muhafazakâr aktörler tarafından şekillendirilen bu yaklaşımda yoğunluğu azaltılmış çatışma yöntemleri kullanılmış ve demokratikleştirme söylemi ön planda tutulmuştur. “Düşük yoğunluklu çatışmalar (DYÇ)” aracılığıyla komünist rejimlere karşı direniş hareketlerini desteklemeyi hedeflemiştir. Bu makale, doktrinin “Nikaragua, Angola, Afganistan ve Kamboçya” gibi bölgelerde yarattığı küresel etkileri analiz ederek, DYÇ’lerin uluslararası güvenlik ve insani krizler üzerindeki uzun vadeli sonuçlarını incelemektedir. Reagan Doktrininin en tartışmalı uygulamalarından biri, Nikaragua’daki “Kontralar” gibi insan hakları ihlalleriyle suçlanan gruplara verilen askerî ve mali destek olmuştur. ABD’nin bu grupları “özgürlük savaşçıları” olarak tanımlamasına rağmen, sivil katliamlar, uyuşturucu ticareti ve terör eylemleri, doktrinin etik çelişkilerini ortaya koymuştur. Benzer şekilde, Angola’da “UNITA”ya ve Afganistan’da mücahitlere sağlanan yardımlar, bölgesel istikrarsızlığı derinleştirirken, “El-Kaide” gibi radikal örgütlerin ortaya çıkmasına zemin hazırlamıştır. Nitel araştırma yöntemi ile yapılan bu araştırmada Bu çalışmada, Reagan Doktrini'nin (1981-1989) çok yönlü etkileri incelenerek, hem Sovyetler Birliği'ne karşı başarılı bir strateji hem de kalıcı jeopolitik istikrarsızlık kaynağı olarak ikili mirasının analiz edilmesi amaçlanmıştır. Veriler doküman analizi ile toplanıp değerlendirilmiştir. Uygulama sürecinde doktrinin düşük yoğunluklu demokrasiyle sonuçlandığı, uluslararası koşullar ve ulusal çıkarlar doğrultusunda komünist rejimlere karşı mücadele eden hükümet dışı gruplara destek verildiği, CIA’in gizli operasyonları ve Kongre yasaklarını aşma çabalarının ABD’nin hukuk dışı müdahale stratejilerini normalleştirdiği sonucuna varılmıştır. Sonuç olarak, Reagan Doktrini, kısa vadede SSCB-Sovyet etkisini kırmada başarılı olsa da DYÇ’ler yoluyla tetiklenen şiddet sarmalı, insani krizler ve radikalleşme, günümüz uluslararası çatışma dinamiklerini şekillendirmeye devam etmektedir. Sovyetlerin geriletilmesindeki nicel başarı ölçütleri, doktrinin tetiklediği insani felaketlerin ve uzun vadeli güvenlik tehditlerinin boyutlarıyla karşılaştırıldığında, bu çalışma Soğuk Savaş sonrası dünya düzeninin bedelini anlamak için kritik bir çerçeve sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Destekleyen Kurum

YOK

Proje Numarası

yok

Etik Beyan

Bu çalışma herhangi bir kurum kişi ve vb. ile ilgili spesifik bir araştırmayı kapsamadığı için etik beyan formu düzenlenmemiştir.

Teşekkür

Teşekkür ederim

Kaynakça

  1. Arşiv ve Resmi Kaynaklar
  2. ABD Dışişleri Bakanlığı Tarihçi Ofisi: https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1981-88v06
  3. ABD Kongre Tutanakları, H.R. 2760: https://www.govinfo.gov/content/pkg/STATUTE-98/pdf/STATUTE-98-Pg1937.pdf
  4. ABD Savunma Bakanlığı Raporları 1987 Yıllık Rapor (Bölüm 5): https://history.defense.gov/Portals/70/Documents/annual_reports/1987_DoD_AR.pdf
  5. CRS Reports Archive, Rapor No: 86-88 F, (https://www.everycrsreport.com/reports/86-88F.html)
  6. F99-a51-451: https://reaganlibrary.archives.gov/archives/speeches/1986/111386c.htm
  7. FEC.gov 1980 Election Archive (https://uselectionatlas.org/RESULTS/index.html)
  8. FEC.gov 1984 Election Archive: Uselectionatlas.org (https://uselectionatlas.org/RESULTS/index.html)

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Yakınçağ Amerikan Tarihi

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

31 Ağustos 2025

Gönderilme Tarihi

1 Mayıs 2025

Kabul Tarihi

7 Ağustos 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 8 Sayı: 13

Kaynak Göster

APA
Arslan, L. (2025). REAGAN DOKTRİNİ VE DÜŞÜK YOĞUNLUKLU ÇATIŞMALAR: KOMÜNİZME KARŞI MÜCADELENİN İNSANİ VE JEOPOLİTİK BEDELLERİ. Akademik Tarih ve Araştırmalar Dergisi, 8(13), 8-43. https://izlik.org/JA33FB82YA
AMA
1.Arslan L. REAGAN DOKTRİNİ VE DÜŞÜK YOĞUNLUKLU ÇATIŞMALAR: KOMÜNİZME KARŞI MÜCADELENİN İNSANİ VE JEOPOLİTİK BEDELLERİ. ATAD. 2025;8(13):8-43. https://izlik.org/JA33FB82YA
Chicago
Arslan, Lütfi. 2025. “REAGAN DOKTRİNİ VE DÜŞÜK YOĞUNLUKLU ÇATIŞMALAR: KOMÜNİZME KARŞI MÜCADELENİN İNSANİ VE JEOPOLİTİK BEDELLERİ”. Akademik Tarih ve Araştırmalar Dergisi 8 (13): 8-43. https://izlik.org/JA33FB82YA.
EndNote
Arslan L (01 Ağustos 2025) REAGAN DOKTRİNİ VE DÜŞÜK YOĞUNLUKLU ÇATIŞMALAR: KOMÜNİZME KARŞI MÜCADELENİN İNSANİ VE JEOPOLİTİK BEDELLERİ. Akademik Tarih ve Araştırmalar Dergisi 8 13 8–43.
IEEE
[1]L. Arslan, “REAGAN DOKTRİNİ VE DÜŞÜK YOĞUNLUKLU ÇATIŞMALAR: KOMÜNİZME KARŞI MÜCADELENİN İNSANİ VE JEOPOLİTİK BEDELLERİ”, ATAD, c. 8, sy 13, ss. 8–43, Ağu. 2025, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA33FB82YA
ISNAD
Arslan, Lütfi. “REAGAN DOKTRİNİ VE DÜŞÜK YOĞUNLUKLU ÇATIŞMALAR: KOMÜNİZME KARŞI MÜCADELENİN İNSANİ VE JEOPOLİTİK BEDELLERİ”. Akademik Tarih ve Araştırmalar Dergisi 8/13 (01 Ağustos 2025): 8-43. https://izlik.org/JA33FB82YA.
JAMA
1.Arslan L. REAGAN DOKTRİNİ VE DÜŞÜK YOĞUNLUKLU ÇATIŞMALAR: KOMÜNİZME KARŞI MÜCADELENİN İNSANİ VE JEOPOLİTİK BEDELLERİ. ATAD. 2025;8:8–43.
MLA
Arslan, Lütfi. “REAGAN DOKTRİNİ VE DÜŞÜK YOĞUNLUKLU ÇATIŞMALAR: KOMÜNİZME KARŞI MÜCADELENİN İNSANİ VE JEOPOLİTİK BEDELLERİ”. Akademik Tarih ve Araştırmalar Dergisi, c. 8, sy 13, Ağustos 2025, ss. 8-43, https://izlik.org/JA33FB82YA.
Vancouver
1.Lütfi Arslan. REAGAN DOKTRİNİ VE DÜŞÜK YOĞUNLUKLU ÇATIŞMALAR: KOMÜNİZME KARŞI MÜCADELENİN İNSANİ VE JEOPOLİTİK BEDELLERİ. ATAD [Internet]. 01 Ağustos 2025;8(13):8-43. Erişim adresi: https://izlik.org/JA33FB82YA

                                                     Akademik Tarih ve Araştırmalar Dergisi Creative Commons Atıf-GayriTicari-Türetilemez 4.0 Uluslararası Lisansı ile lisanslanmıştır.

                                                                                   33583335823358433585