Research Article

ÖTEKİ KİMLİĞİN GÖLGESİNDE TANIKLIK: XVI–XVII. YÜZYIL AVRUPA SEYAHATNÂMELERİNDE ALGININ VE BİLGİNİN SINIRLARI

Volume: 9 Number: 16 August 29, 2026
EN TR

ÖTEKİ KİMLİĞİN GÖLGESİNDE TANIKLIK: XVI–XVII. YÜZYIL AVRUPA SEYAHATNÂMELERİNDE ALGININ VE BİLGİNİN SINIRLARI

Abstract

Seyahatnâmeler, Osmanlı tarihi çalışmalarında çoğunlukla tamamlayıcı tarihsel veri sağlayan betimleyici kaynaklar olarak ele alınmıştır. Bu yaklaşım, seyahatnâmeleri büyük ölçüde aktardıkları bilginin doğruluğu ya da yanlışlığı üzerinden değerlendirmiş; seyyahın kimliği, konumu ve zihinsel dünyasının anlatıyı nasıl şekillendirdiği sorusu ise ikincil planda kalmıştır. Bu çalışma, söz konusu eğilimden bilinçli olarak ayrılarak XVI–XVII. yüzyıllarda Osmanlı topraklarını ziyaret eden Avrupalı seyyahların metinlerini, tarihsel bilgi aktaran belgelerden ziyade, kimlik tarafından sınırlandırılmış tanıklık pratikleri olarak ele almaktadır. Makale, Giovanni Maria Angiolello, Salomon Schweigger, Philippe Du Fresne Canaye ve Sör Clauser du Loir’in seyahatnâmelerini karşılaştırmalı bir yöntemle inceleyerek, bu seyyahların dinsel aidiyetleri, diplomatik rolleri ve entelektüel arka planlarının algı ve bilgi üretimini nasıl sınırlandırdığını ortaya koymaktadır. Çalışmanın temel savı, seyahatnâmelerde yer alan gözlemlerin yalnızca “görülmüş” olanı değil, aynı zamanda görülmesine izin verilen, anlamlandırılabilen ve aktarılabilir bulunan unsurları yansıttığıdır. Bu yönüyle makale, seyahatnâmeleri doğrulanabilir bilgi kaynakları olarak kullanmaktan ziyade, Osmanlı–Avrupa karşılaşmasının kültürel ve epistemik sınırlarını açığa çıkaran anlatılar olarak yeniden konumlandırmaktadır. Sonuç olarak çalışma, seyahatnâmelerin tarih yazımındaki yerini yalnızca tamamlayıcı bir kaynak statüsünde değil, bilginin üretimi, dolaşımı ve sınırlılığı üzerine düşünmeyi mümkün kılan analitik metinler olarak ele alarak, mevcut literatüre metodolojik ve kavramsal düzeyde özgün bir katkı sunmayı hedeflemektedir.

Keywords

References

  1. Afyoncu, Erhan, “Sokullu Mehmed Paşa”. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi, C. 37. TDV Yayınları, İstanbul 2009, ss. 354-357.
  2. Angiolello, Giovanni Maria, Seyyahların Gözüyle Sultanlar ve Savaşlar, Çev., Tufan Gündüz, Yeditepe Yayınları, İstanbul 2017.
  3. Arslan, Özgüç Acun. "Batılı Seyyahların Gözünden Osmanlı Devleti'nde Lavta Türü Çalgılar" Eurasian Journal of Music and Dance, S. 20 (2022), ss. 46-68.
  4. Aybet, Gülgün Üçel, Avrupalı Seyyahların Gözünden Osmanlı Dünyası ve İnsanları (1530-1699), İletişim Yayınları, İstanbul 2010.
  5. Aydın, Bilgin, “XVI. Yüzyıl Osmanlı Seyahatnâmeleri Hakkında Bir Değerlendirme”, Osmanlı Araştırmaları The Journal of Ottoman Studies, S. 40 (2000), ss. 435-451.
  6. Ayverdi, İrem Nur, Metin Menekşe "Batılı Seyyahlar Gözünden Osmanlı’da Hamam Kültürü ve Kadın Hamamları: Temizlikten Sosyalleşmeye Dönüşen Bir Kültür." Tarih ve Gelecek Dergisi, c. XI/S. 2 (2025), ss. 364-403.
  7. Baltacı, Ali, “Nitel Araştırma Süreci: Nitel Bir Araştırma Nasıl Yapılır?”, Ahi Evran Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, c. V/S. 2 (2019), ss. 368-388.
  8. Du Loir ,Clauser, Du Loir Seyahatnâmesi, IV. Murad Döneminde Bir Fransız Seyyahın Maceraları, Çev., Mustafa Daş, Yeditepe Yayınları, İstanbul 2016.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Early Modern Ottoman History

Journal Section

Research Article

Publication Date

August 29, 2026

Submission Date

January 18, 2026

Acceptance Date

August 7, 2026

Published in Issue

Year 2026 Volume: 9 Number: 16

APA
Şenlik, S. (2026). ÖTEKİ KİMLİĞİN GÖLGESİNDE TANIKLIK: XVI–XVII. YÜZYIL AVRUPA SEYAHATNÂMELERİNDE ALGININ VE BİLGİNİN SINIRLARI. Akademik Tarih Ve Araştırmalar Dergisi, 9(16). https://doi.org/10.56448/ataddergi.1866535
AMA
1.Şenlik S. ÖTEKİ KİMLİĞİN GÖLGESİNDE TANIKLIK: XVI–XVII. YÜZYIL AVRUPA SEYAHATNÂMELERİNDE ALGININ VE BİLGİNİN SINIRLARI. ATAD JOURNAL. 2026;9(16). doi:10.56448/ataddergi.1866535
Chicago
Şenlik, Songül. 2026. “ÖTEKİ KİMLİĞİN GÖLGESİNDE TANIKLIK: XVI–XVII. YÜZYIL AVRUPA SEYAHATNÂMELERİNDE ALGININ VE BİLGİNİN SINIRLARI”. Akademik Tarih Ve Araştırmalar Dergisi 9 (16). https://doi.org/10.56448/ataddergi.1866535.
EndNote
Şenlik S (August 1, 2026) ÖTEKİ KİMLİĞİN GÖLGESİNDE TANIKLIK: XVI–XVII. YÜZYIL AVRUPA SEYAHATNÂMELERİNDE ALGININ VE BİLGİNİN SINIRLARI. Akademik Tarih ve Araştırmalar Dergisi 9 16
IEEE
[1]S. Şenlik, “ÖTEKİ KİMLİĞİN GÖLGESİNDE TANIKLIK: XVI–XVII. YÜZYIL AVRUPA SEYAHATNÂMELERİNDE ALGININ VE BİLGİNİN SINIRLARI”, ATAD JOURNAL, vol. 9, no. 16, Aug. 2026, doi: 10.56448/ataddergi.1866535.
ISNAD
Şenlik, Songül. “ÖTEKİ KİMLİĞİN GÖLGESİNDE TANIKLIK: XVI–XVII. YÜZYIL AVRUPA SEYAHATNÂMELERİNDE ALGININ VE BİLGİNİN SINIRLARI”. Akademik Tarih ve Araştırmalar Dergisi 9/16 (August 1, 2026). https://doi.org/10.56448/ataddergi.1866535.
JAMA
1.Şenlik S. ÖTEKİ KİMLİĞİN GÖLGESİNDE TANIKLIK: XVI–XVII. YÜZYIL AVRUPA SEYAHATNÂMELERİNDE ALGININ VE BİLGİNİN SINIRLARI. ATAD JOURNAL. 2026;9. doi:10.56448/ataddergi.1866535.
MLA
Şenlik, Songül. “ÖTEKİ KİMLİĞİN GÖLGESİNDE TANIKLIK: XVI–XVII. YÜZYIL AVRUPA SEYAHATNÂMELERİNDE ALGININ VE BİLGİNİN SINIRLARI”. Akademik Tarih Ve Araştırmalar Dergisi, vol. 9, no. 16, Aug. 2026, doi:10.56448/ataddergi.1866535.
Vancouver
1.Songül Şenlik. ÖTEKİ KİMLİĞİN GÖLGESİNDE TANIKLIK: XVI–XVII. YÜZYIL AVRUPA SEYAHATNÂMELERİNDE ALGININ VE BİLGİNİN SINIRLARI. ATAD JOURNAL. 2026 Aug. 1;9(16). doi:10.56448/ataddergi.1866535

                                                     The Journal of Academic History and Research is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
                                                                                                     33583335823358433585