Research Article

BİRİNCİ DÜNYA SAVAŞI SONRASI TÜRKİYE VE MACARİSTAN'DA GEÇİCİ DEVLET OLUŞUMLARI (1918–1921) KARŞILAŞTIRMALI TARİHSEL ANALİZ

Volume: 9 Number: 15 April 30, 2026
TR EN

BİRİNCİ DÜNYA SAVAŞI SONRASI TÜRKİYE VE MACARİSTAN'DA GEÇİCİ DEVLET OLUŞUMLARI (1918–1921) KARŞILAŞTIRMALI TARİHSEL ANALİZ

Abstract

Öz: Birinci Dünya Savaşı sonrası (1918–1921) Osmanlı ve Avusturya-Macaristan imparatorluklarının çöküşü, geniş coğrafyalarda otorite boşluğu yaratarak yerel düzeyde kısa ömürlü siyasal oluşumların ortaya çıkmasına yol açmıştır. Bu çalışma, Türkiye ve Macaristan’da ortaya çıkan ve literatürde “Geçici Devletler” olarak anılan yapıları Karşılaştırmalı Tarihsel Analiz yöntemiyle incelemektedir. Araştırma, söz konusu oluşumların tarihsel koşullarını, örgütlenme biçimlerini ve dönüşümlerini yapısal özellikleri çerçevesinde değerlendirirken, “birleşme” veya “ayrılma” gibi amaçsal yönelimlerle sınıflandırmaktan kaçınmaktadır. İnceleme kapsamında Türkiye’den Cenûb-i Garbî Kafkas Hükûmeti ve Şark-ı Kârib Çerkesleri Temin-i Hukuk Cemiyeti; Macaristan’dan Banat Cumhuriyeti ve Hucul Cumhuriyeti ele alınmaktadır. Kaynak temelini arşiv belgeleri, TBMM Zabıt Cerideleri ile Türkçe, Macarca, İngilizce ve Almanca ikincil literatür oluşturmaktadır. Karşılaştırmalı analiz, her iki coğrafyadaki geçici oluşumların self-determinasyon söylemine dayanan benzer bir siyasal dil geliştirdiğini, otorite boşluğunda şekillendiğini ve kısa ömürlü olduğunu göstermektedir. Bununla birlikte, toplumsal taban, dış müdahalelerin niteliği ve ulusal tarih yazımındaki konumları açısından belirgin farklılıklar ortaya çıkmaktadır

Keywords

References

  1. Державний архів Закарпатської області (DAZO) (Ukrayna Transkarpatya Bölge Devlet Arşivi)
  2. DAZO, f. 1555, op. 2, spr. 47.
  3. DAZO, f. 1148, op. 1, spr. 47.
  4. Центральний державний архів вищих органів влади і управління України (TsDAVO Ukrayny) (Ukrayna Yüksek Otoriteler ve Yönetim Devlet Arşivi)
  5. TsDAVO Ukrayny, f. 3505, op. 1, spr. 35, s. 169.
  6. TsDAVO Ukrayny, f. 1429, op. 1, spr. 5, s. 5.
  7. Magyar Nemzeti Levéltár Országos Levéltára (MNL OL) (Macaristan Ulusal Arşivi)
  8. MNL OL, Miniszterelnökségi Levéltár (Başbakanlık Arşivi), Minisztertanácsi jegyzőkönyvek (Bakanlar Kurulu Tutanakları) (K 27), 31 Ekim 1918, 5.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Contemporary European History, History of The Republic of Turkiye, History of Specific Fields (Other)

Journal Section

Research Article

Publication Date

April 30, 2026

Submission Date

February 23, 2026

Acceptance Date

April 29, 2026

Published in Issue

Year 2026 Volume: 9 Number: 15

APA
Bengisu, İ. E. (2026). BİRİNCİ DÜNYA SAVAŞI SONRASI TÜRKİYE VE MACARİSTAN’DA GEÇİCİ DEVLET OLUŞUMLARI (1918–1921) KARŞILAŞTIRMALI TARİHSEL ANALİZ. Akademik Tarih Ve Araştırmalar Dergisi, 9(15), 137-174. https://doi.org/10.56448/ataddergi.1895729
AMA
1.Bengisu İE. BİRİNCİ DÜNYA SAVAŞI SONRASI TÜRKİYE VE MACARİSTAN’DA GEÇİCİ DEVLET OLUŞUMLARI (1918–1921) KARŞILAŞTIRMALI TARİHSEL ANALİZ. ATAD JOURNAL. 2026;9(15):137-174. doi:10.56448/ataddergi.1895729
Chicago
Bengisu, İ Ersan. 2026. “BİRİNCİ DÜNYA SAVAŞI SONRASI TÜRKİYE VE MACARİSTAN’DA GEÇİCİ DEVLET OLUŞUMLARI (1918–1921) KARŞILAŞTIRMALI TARİHSEL ANALİZ”. Akademik Tarih Ve Araştırmalar Dergisi 9 (15): 137-74. https://doi.org/10.56448/ataddergi.1895729.
EndNote
Bengisu İE (April 1, 2026) BİRİNCİ DÜNYA SAVAŞI SONRASI TÜRKİYE VE MACARİSTAN’DA GEÇİCİ DEVLET OLUŞUMLARI (1918–1921) KARŞILAŞTIRMALI TARİHSEL ANALİZ. Akademik Tarih ve Araştırmalar Dergisi 9 15 137–174.
IEEE
[1]İ. E. Bengisu, “BİRİNCİ DÜNYA SAVAŞI SONRASI TÜRKİYE VE MACARİSTAN’DA GEÇİCİ DEVLET OLUŞUMLARI (1918–1921) KARŞILAŞTIRMALI TARİHSEL ANALİZ”, ATAD JOURNAL, vol. 9, no. 15, pp. 137–174, Apr. 2026, doi: 10.56448/ataddergi.1895729.
ISNAD
Bengisu, İ Ersan. “BİRİNCİ DÜNYA SAVAŞI SONRASI TÜRKİYE VE MACARİSTAN’DA GEÇİCİ DEVLET OLUŞUMLARI (1918–1921) KARŞILAŞTIRMALI TARİHSEL ANALİZ”. Akademik Tarih ve Araştırmalar Dergisi 9/15 (April 1, 2026): 137-174. https://doi.org/10.56448/ataddergi.1895729.
JAMA
1.Bengisu İE. BİRİNCİ DÜNYA SAVAŞI SONRASI TÜRKİYE VE MACARİSTAN’DA GEÇİCİ DEVLET OLUŞUMLARI (1918–1921) KARŞILAŞTIRMALI TARİHSEL ANALİZ. ATAD JOURNAL. 2026;9:137–174.
MLA
Bengisu, İ Ersan. “BİRİNCİ DÜNYA SAVAŞI SONRASI TÜRKİYE VE MACARİSTAN’DA GEÇİCİ DEVLET OLUŞUMLARI (1918–1921) KARŞILAŞTIRMALI TARİHSEL ANALİZ”. Akademik Tarih Ve Araştırmalar Dergisi, vol. 9, no. 15, Apr. 2026, pp. 137-74, doi:10.56448/ataddergi.1895729.
Vancouver
1.İ Ersan Bengisu. BİRİNCİ DÜNYA SAVAŞI SONRASI TÜRKİYE VE MACARİSTAN’DA GEÇİCİ DEVLET OLUŞUMLARI (1918–1921) KARŞILAŞTIRMALI TARİHSEL ANALİZ. ATAD JOURNAL. 2026 Apr. 1;9(15):137-74. doi:10.56448/ataddergi.1895729

                                                     The Journal of Academic History and Research is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
                                                                                                     33583335823358433585