Araştırma Makalesi

BİRİNCİ DÜNYA SAVAŞI SONRASI TÜRKİYE VE MACARİSTAN'DA GEÇİCİ DEVLET OLUŞUMLARI (1918–1921) KARŞILAŞTIRMALI TARİHSEL ANALİZ

Cilt: 9 Sayı: 15 30 Nisan 2026
PDF İndir
TR EN

BİRİNCİ DÜNYA SAVAŞI SONRASI TÜRKİYE VE MACARİSTAN'DA GEÇİCİ DEVLET OLUŞUMLARI (1918–1921) KARŞILAŞTIRMALI TARİHSEL ANALİZ

Öz

Öz: Birinci Dünya Savaşı sonrası (1918–1921) Osmanlı ve Avusturya-Macaristan imparatorluklarının çöküşü, geniş coğrafyalarda otorite boşluğu yaratarak yerel düzeyde kısa ömürlü siyasal oluşumların ortaya çıkmasına yol açmıştır. Bu çalışma, Türkiye ve Macaristan’da ortaya çıkan ve literatürde “Geçici Devletler” olarak anılan yapıları Karşılaştırmalı Tarihsel Analiz yöntemiyle incelemektedir. Araştırma, söz konusu oluşumların tarihsel koşullarını, örgütlenme biçimlerini ve dönüşümlerini yapısal özellikleri çerçevesinde değerlendirirken, “birleşme” veya “ayrılma” gibi amaçsal yönelimlerle sınıflandırmaktan kaçınmaktadır. İnceleme kapsamında Türkiye’den Cenûb-i Garbî Kafkas Hükûmeti ve Şark-ı Kârib Çerkesleri Temin-i Hukuk Cemiyeti; Macaristan’dan Banat Cumhuriyeti ve Hucul Cumhuriyeti ele alınmaktadır. Kaynak temelini arşiv belgeleri, TBMM Zabıt Cerideleri ile Türkçe, Macarca, İngilizce ve Almanca ikincil literatür oluşturmaktadır. Karşılaştırmalı analiz, her iki coğrafyadaki geçici oluşumların self-determinasyon söylemine dayanan benzer bir siyasal dil geliştirdiğini, otorite boşluğunda şekillendiğini ve kısa ömürlü olduğunu göstermektedir. Bununla birlikte, toplumsal taban, dış müdahalelerin niteliği ve ulusal tarih yazımındaki konumları açısından belirgin farklılıklar ortaya çıkmaktadır

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Державний архів Закарпатської області (DAZO) (Ukrayna Transkarpatya Bölge Devlet Arşivi)
  2. DAZO, f. 1555, op. 2, spr. 47.
  3. DAZO, f. 1148, op. 1, spr. 47.
  4. Центральний державний архів вищих органів влади і управління України (TsDAVO Ukrayny) (Ukrayna Yüksek Otoriteler ve Yönetim Devlet Arşivi)
  5. TsDAVO Ukrayny, f. 3505, op. 1, spr. 35, s. 169.
  6. TsDAVO Ukrayny, f. 1429, op. 1, spr. 5, s. 5.
  7. Magyar Nemzeti Levéltár Országos Levéltára (MNL OL) (Macaristan Ulusal Arşivi)
  8. MNL OL, Miniszterelnökségi Levéltár (Başbakanlık Arşivi), Minisztertanácsi jegyzőkönyvek (Bakanlar Kurulu Tutanakları) (K 27), 31 Ekim 1918, 5.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Çağdaş Avrupa Tarihi, Türkiye Cumhuriyeti Tarihi, Spesifik Alanların Tarihi (Diğer)

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

30 Nisan 2026

Gönderilme Tarihi

23 Şubat 2026

Kabul Tarihi

29 Nisan 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 9 Sayı: 15

Kaynak Göster

APA
Bengisu, İ. E. (2026). BİRİNCİ DÜNYA SAVAŞI SONRASI TÜRKİYE VE MACARİSTAN’DA GEÇİCİ DEVLET OLUŞUMLARI (1918–1921) KARŞILAŞTIRMALI TARİHSEL ANALİZ. Akademik Tarih ve Araştırmalar Dergisi, 9(15), 137-174. https://doi.org/10.56448/ataddergi.1895729
AMA
1.Bengisu İE. BİRİNCİ DÜNYA SAVAŞI SONRASI TÜRKİYE VE MACARİSTAN’DA GEÇİCİ DEVLET OLUŞUMLARI (1918–1921) KARŞILAŞTIRMALI TARİHSEL ANALİZ. ATAD. 2026;9(15):137-174. doi:10.56448/ataddergi.1895729
Chicago
Bengisu, İ Ersan. 2026. “BİRİNCİ DÜNYA SAVAŞI SONRASI TÜRKİYE VE MACARİSTAN’DA GEÇİCİ DEVLET OLUŞUMLARI (1918–1921) KARŞILAŞTIRMALI TARİHSEL ANALİZ”. Akademik Tarih ve Araştırmalar Dergisi 9 (15): 137-74. https://doi.org/10.56448/ataddergi.1895729.
EndNote
Bengisu İE (01 Nisan 2026) BİRİNCİ DÜNYA SAVAŞI SONRASI TÜRKİYE VE MACARİSTAN’DA GEÇİCİ DEVLET OLUŞUMLARI (1918–1921) KARŞILAŞTIRMALI TARİHSEL ANALİZ. Akademik Tarih ve Araştırmalar Dergisi 9 15 137–174.
IEEE
[1]İ. E. Bengisu, “BİRİNCİ DÜNYA SAVAŞI SONRASI TÜRKİYE VE MACARİSTAN’DA GEÇİCİ DEVLET OLUŞUMLARI (1918–1921) KARŞILAŞTIRMALI TARİHSEL ANALİZ”, ATAD, c. 9, sy 15, ss. 137–174, Nis. 2026, doi: 10.56448/ataddergi.1895729.
ISNAD
Bengisu, İ Ersan. “BİRİNCİ DÜNYA SAVAŞI SONRASI TÜRKİYE VE MACARİSTAN’DA GEÇİCİ DEVLET OLUŞUMLARI (1918–1921) KARŞILAŞTIRMALI TARİHSEL ANALİZ”. Akademik Tarih ve Araştırmalar Dergisi 9/15 (01 Nisan 2026): 137-174. https://doi.org/10.56448/ataddergi.1895729.
JAMA
1.Bengisu İE. BİRİNCİ DÜNYA SAVAŞI SONRASI TÜRKİYE VE MACARİSTAN’DA GEÇİCİ DEVLET OLUŞUMLARI (1918–1921) KARŞILAŞTIRMALI TARİHSEL ANALİZ. ATAD. 2026;9:137–174.
MLA
Bengisu, İ Ersan. “BİRİNCİ DÜNYA SAVAŞI SONRASI TÜRKİYE VE MACARİSTAN’DA GEÇİCİ DEVLET OLUŞUMLARI (1918–1921) KARŞILAŞTIRMALI TARİHSEL ANALİZ”. Akademik Tarih ve Araştırmalar Dergisi, c. 9, sy 15, Nisan 2026, ss. 137-74, doi:10.56448/ataddergi.1895729.
Vancouver
1.İ Ersan Bengisu. BİRİNCİ DÜNYA SAVAŞI SONRASI TÜRKİYE VE MACARİSTAN’DA GEÇİCİ DEVLET OLUŞUMLARI (1918–1921) KARŞILAŞTIRMALI TARİHSEL ANALİZ. ATAD. 01 Nisan 2026;9(15):137-74. doi:10.56448/ataddergi.1895729

                                                     Akademik Tarih ve Araştırmalar Dergisi Creative Commons Atıf-GayriTicari-Türetilemez 4.0 Uluslararası Lisansı ile lisanslanmıştır.

                                                                                   33583335823358433585