Research Article

CBS ve Best–Worst Method (BWM) Entegrasyonu ile Taşkın Duyarlılık Analizi: Abdal Deresi Havzası Örneği (Samsun, Türkiye)

Number: 55 June 30, 2026
EN TR

CBS ve Best–Worst Method (BWM) Entegrasyonu ile Taşkın Duyarlılık Analizi: Abdal Deresi Havzası Örneği (Samsun, Türkiye)

Abstract

Taşkınlar, günümüzde artan iklim değişikliği etkileri ve insan kaynaklı arazi kullanımındaki değişimler nedeniyle sıklığı ve şiddeti artan önemli doğal afetler arasında yer almaktadır. Bu durum, etkin risk yönetimi stratejilerinin geliştirilmesi için taşkın duyarlılığı yüksek alanların önceden belirlenmesini zorunlu kılmaktadır. Bu çalışmada, Samsun ili sınırları içerisinde yer alan Abdal Deresi Havzası’nda taşkın duyarlılığının mekânsal dağılımı Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS) ve Best–Worst Method (BWM) entegrasyonu kullanılarak ortaya konulmuştur. Çalışma kapsamında, farklı kaynaklardan elde edilen mekânsal veriler analiz öncesinde standartlaştırılmış ve çok kriterli karar verme yaklaşımıyla değerlendirilmiştir. Elde edilen ağırlıklandırma sonuçları CBS tabanlı mekânsal analizlerle bütünleştirilerek havza için taşkın duyarlılık haritası üretilmiştir. Analiz sonuçları, taşkın duyarlılığının havza genelinde homojen bir dağılım göstermediğini; özellikle akarsu drenaj ağı ile ilişkili alçak ve düz alanlarda yoğunlaştığını ortaya koymaktadır. Bu durum, hem doğal morfolojik özelliklerin hem de insan faaliyetlerine bağlı arazi kullanım biçimlerinin taşkın oluşumu üzerindeki belirleyici rolünü vurgulamaktadır. Model performansı ROC eğrisi (Receiver Operating Characteristic) analizi ile değerlendirilmiş ve elde edilen AUC (Area Under Curve) değeri (0,792) modelin iyi düzeyde ayırt edicilik performansına sahip olduğunu göstermiştir. Sonuç olarak CBS ve BWM entegrasyonu ile gerçekleştirilen bu çalışma, taşkın duyarlılık analizlerinde güvenilir ve uygulanabilir bir yaklaşım sunmakta olup elde edilen sonuçlar, afet risk yönetimi, mekânsal planlama ve sürdürülebilir arazi kullanımı açısından karar vericilere önemli katkılar sağlamaktadır.

Keywords

References

  1. Ajin, R., Krishnamurthy, R., Jayaprakash, M., & Vinod, P. (2013). Flood hazard assessment of vamanapuram river basin, Kerala, India: An approach using remote sensing & GIS techniques. Advances in Applied Science Research, 4(3), 263-274.
  2. Akyüz, G., Yalpır, Ş., & Ertunç, E. (2023). Determining the suitability of lands for agricultural use with the Best-Worst Method. Afyon Kocatepe University Journal of Sciences and Engineering, 23(4), 1045–1055. https://doi.org/10.35414/akufemubid.1229833
  3. Alkan Akinci, H., Akinci, H., & Zeybek, M. (2024). Comparison of diverse machine learning algorithms for forest fire susceptibility mapping in Antalya, Türkiye. Advances in Space Research, 74(2), 647–667. https://doi.org/10.1016/j.asr.2024.04.018
  4. Avci, V. (2025). Doğu Karadeniz Bölümü’nde meydana gelen sel ve taşkınların analizi (1955-2022). Özgür Yayınları. https://doi.org/10.58830/ozgur.pub701
  5. Bağcı, H. R. (2017). Yeşilırmak Deltası’nda (Çarşamba/Samsun) doğal ortam insan ilişkileri ve doğal çevre planlaması (Tez No: 490974). [Doktora tezi, Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü]. YÖK Tez Merkezi.
  6. Bitek, D., & Erenoğlu, R. C. (2026). Coğrafi Bilgi Sistemi tabanlı Analitik Hiyerarşi Yöntemi ile taşkın duyarlılık analizi: Oğulpaşa Deresi Havzası örneği (Edirne). Jeomorfolojik Araştırmalar Dergisi, (16), 124–147. https://doi.org/10.46453/jader.1892689
  7. Bostancı, H. T. (2026). Gümüşhane’nin heyelan duyarlılığının makine öğrenmesi algoritmaları kullanılarak değerlendirilmesi. Turkish Journal of Remote Sensing and GIS, 7(1), 195–211. https://doi.org/10.48123/rsgis.1836037
  8. Botzen, W. J. W., Aerts, J. C. J. H., & van den Bergh, J. C. J. M. (2013). Individual preferences for reducing flood risk to near zero through elevation. Mitigation and Adaptation Strategies for Global Change, 18(2), 229–244. https://doi.org/10.1007/s11027-012-9359-5

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Türkiye Physical Geography

Journal Section

Research Article

Publication Date

June 30, 2026

Submission Date

April 14, 2026

Acceptance Date

June 18, 2026

Published in Issue

Year 2026 Number: 55

APA
Ocak, F. (2026). CBS ve Best–Worst Method (BWM) Entegrasyonu ile Taşkın Duyarlılık Analizi: Abdal Deresi Havzası Örneği (Samsun, Türkiye). Doğu Coğrafya Dergisi, 55, 122-137. https://doi.org/10.17295/ataunidcd.1930089
AMA
1.Ocak F. CBS ve Best–Worst Method (BWM) Entegrasyonu ile Taşkın Duyarlılık Analizi: Abdal Deresi Havzası Örneği (Samsun, Türkiye). Eastern Geographical Review. 2026;(55):122-137. doi:10.17295/ataunidcd.1930089
Chicago
Ocak, Fatih. 2026. “CBS Ve Best–Worst Method (BWM) Entegrasyonu Ile Taşkın Duyarlılık Analizi: Abdal Deresi Havzası Örneği (Samsun, Türkiye)”. Doğu Coğrafya Dergisi, nos. 55: 122-37. https://doi.org/10.17295/ataunidcd.1930089.
EndNote
Ocak F (June 1, 2026) CBS ve Best–Worst Method (BWM) Entegrasyonu ile Taşkın Duyarlılık Analizi: Abdal Deresi Havzası Örneği (Samsun, Türkiye). Doğu Coğrafya Dergisi 55 122–137.
IEEE
[1]F. Ocak, “CBS ve Best–Worst Method (BWM) Entegrasyonu ile Taşkın Duyarlılık Analizi: Abdal Deresi Havzası Örneği (Samsun, Türkiye)”, Eastern Geographical Review, no. 55, pp. 122–137, June 2026, doi: 10.17295/ataunidcd.1930089.
ISNAD
Ocak, Fatih. “CBS Ve Best–Worst Method (BWM) Entegrasyonu Ile Taşkın Duyarlılık Analizi: Abdal Deresi Havzası Örneği (Samsun, Türkiye)”. Doğu Coğrafya Dergisi. 55 (June 1, 2026): 122-137. https://doi.org/10.17295/ataunidcd.1930089.
JAMA
1.Ocak F. CBS ve Best–Worst Method (BWM) Entegrasyonu ile Taşkın Duyarlılık Analizi: Abdal Deresi Havzası Örneği (Samsun, Türkiye). Eastern Geographical Review. 2026;:122–137.
MLA
Ocak, Fatih. “CBS Ve Best–Worst Method (BWM) Entegrasyonu Ile Taşkın Duyarlılık Analizi: Abdal Deresi Havzası Örneği (Samsun, Türkiye)”. Doğu Coğrafya Dergisi, no. 55, June 2026, pp. 122-37, doi:10.17295/ataunidcd.1930089.
Vancouver
1.Fatih Ocak. CBS ve Best–Worst Method (BWM) Entegrasyonu ile Taşkın Duyarlılık Analizi: Abdal Deresi Havzası Örneği (Samsun, Türkiye). Eastern Geographical Review. 2026 Jun. 1;(55):122-37. doi:10.17295/ataunidcd.1930089

Content of this journal is licensed under a Creative Commons Attribution NonCommercial 4.0 International License

29929