Araştırma Makalesi

CBS ve Best–Worst Method (BWM) Entegrasyonu ile Taşkın Duyarlılık Analizi: Abdal Deresi Havzası Örneği (Samsun, Türkiye)

Sayı: 55 30 Haziran 2026
PDF İndir
EN TR

CBS ve Best–Worst Method (BWM) Entegrasyonu ile Taşkın Duyarlılık Analizi: Abdal Deresi Havzası Örneği (Samsun, Türkiye)

Öz

Taşkınlar, günümüzde artan iklim değişikliği etkileri ve insan kaynaklı arazi kullanımındaki değişimler nedeniyle sıklığı ve şiddeti artan önemli doğal afetler arasında yer almaktadır. Bu durum, etkin risk yönetimi stratejilerinin geliştirilmesi için taşkın duyarlılığı yüksek alanların önceden belirlenmesini zorunlu kılmaktadır. Bu çalışmada, Samsun ili sınırları içerisinde yer alan Abdal Deresi Havzası’nda taşkın duyarlılığının mekânsal dağılımı Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS) ve Best–Worst Method (BWM) entegrasyonu kullanılarak ortaya konulmuştur. Çalışma kapsamında, farklı kaynaklardan elde edilen mekânsal veriler analiz öncesinde standartlaştırılmış ve çok kriterli karar verme yaklaşımıyla değerlendirilmiştir. Elde edilen ağırlıklandırma sonuçları CBS tabanlı mekânsal analizlerle bütünleştirilerek havza için taşkın duyarlılık haritası üretilmiştir. Analiz sonuçları, taşkın duyarlılığının havza genelinde homojen bir dağılım göstermediğini; özellikle akarsu drenaj ağı ile ilişkili alçak ve düz alanlarda yoğunlaştığını ortaya koymaktadır. Bu durum, hem doğal morfolojik özelliklerin hem de insan faaliyetlerine bağlı arazi kullanım biçimlerinin taşkın oluşumu üzerindeki belirleyici rolünü vurgulamaktadır. Model performansı ROC eğrisi (Receiver Operating Characteristic) analizi ile değerlendirilmiş ve elde edilen AUC (Area Under Curve) değeri (0,792) modelin iyi düzeyde ayırt edicilik performansına sahip olduğunu göstermiştir. Sonuç olarak CBS ve BWM entegrasyonu ile gerçekleştirilen bu çalışma, taşkın duyarlılık analizlerinde güvenilir ve uygulanabilir bir yaklaşım sunmakta olup elde edilen sonuçlar, afet risk yönetimi, mekânsal planlama ve sürdürülebilir arazi kullanımı açısından karar vericilere önemli katkılar sağlamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Ajin, R., Krishnamurthy, R., Jayaprakash, M., & Vinod, P. (2013). Flood hazard assessment of vamanapuram river basin, Kerala, India: An approach using remote sensing & GIS techniques. Advances in Applied Science Research, 4(3), 263-274.
  2. Akyüz, G., Yalpır, Ş., & Ertunç, E. (2023). Determining the suitability of lands for agricultural use with the Best-Worst Method. Afyon Kocatepe University Journal of Sciences and Engineering, 23(4), 1045–1055. https://doi.org/10.35414/akufemubid.1229833
  3. Alkan Akinci, H., Akinci, H., & Zeybek, M. (2024). Comparison of diverse machine learning algorithms for forest fire susceptibility mapping in Antalya, Türkiye. Advances in Space Research, 74(2), 647–667. https://doi.org/10.1016/j.asr.2024.04.018
  4. Avci, V. (2025). Doğu Karadeniz Bölümü’nde meydana gelen sel ve taşkınların analizi (1955-2022). Özgür Yayınları. https://doi.org/10.58830/ozgur.pub701
  5. Bağcı, H. R. (2017). Yeşilırmak Deltası’nda (Çarşamba/Samsun) doğal ortam insan ilişkileri ve doğal çevre planlaması (Tez No: 490974). [Doktora tezi, Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü]. YÖK Tez Merkezi.
  6. Bitek, D., & Erenoğlu, R. C. (2026). Coğrafi Bilgi Sistemi tabanlı Analitik Hiyerarşi Yöntemi ile taşkın duyarlılık analizi: Oğulpaşa Deresi Havzası örneği (Edirne). Jeomorfolojik Araştırmalar Dergisi, (16), 124–147. https://doi.org/10.46453/jader.1892689
  7. Bostancı, H. T. (2026). Gümüşhane’nin heyelan duyarlılığının makine öğrenmesi algoritmaları kullanılarak değerlendirilmesi. Turkish Journal of Remote Sensing and GIS, 7(1), 195–211. https://doi.org/10.48123/rsgis.1836037
  8. Botzen, W. J. W., Aerts, J. C. J. H., & van den Bergh, J. C. J. M. (2013). Individual preferences for reducing flood risk to near zero through elevation. Mitigation and Adaptation Strategies for Global Change, 18(2), 229–244. https://doi.org/10.1007/s11027-012-9359-5

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Türkiye Fiziki Coğrafyası

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

30 Haziran 2026

Gönderilme Tarihi

14 Nisan 2026

Kabul Tarihi

18 Haziran 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Sayı: 55

Kaynak Göster

APA
Ocak, F. (2026). CBS ve Best–Worst Method (BWM) Entegrasyonu ile Taşkın Duyarlılık Analizi: Abdal Deresi Havzası Örneği (Samsun, Türkiye). Doğu Coğrafya Dergisi, 55, 122-137. https://doi.org/10.17295/ataunidcd.1930089
AMA
1.Ocak F. CBS ve Best–Worst Method (BWM) Entegrasyonu ile Taşkın Duyarlılık Analizi: Abdal Deresi Havzası Örneği (Samsun, Türkiye). Doğu Coğrafya Dergisi. 2026;(55):122-137. doi:10.17295/ataunidcd.1930089
Chicago
Ocak, Fatih. 2026. “CBS ve Best–Worst Method (BWM) Entegrasyonu ile Taşkın Duyarlılık Analizi: Abdal Deresi Havzası Örneği (Samsun, Türkiye)”. Doğu Coğrafya Dergisi, sy 55: 122-37. https://doi.org/10.17295/ataunidcd.1930089.
EndNote
Ocak F (01 Haziran 2026) CBS ve Best–Worst Method (BWM) Entegrasyonu ile Taşkın Duyarlılık Analizi: Abdal Deresi Havzası Örneği (Samsun, Türkiye). Doğu Coğrafya Dergisi 55 122–137.
IEEE
[1]F. Ocak, “CBS ve Best–Worst Method (BWM) Entegrasyonu ile Taşkın Duyarlılık Analizi: Abdal Deresi Havzası Örneği (Samsun, Türkiye)”, Doğu Coğrafya Dergisi, sy 55, ss. 122–137, Haz. 2026, doi: 10.17295/ataunidcd.1930089.
ISNAD
Ocak, Fatih. “CBS ve Best–Worst Method (BWM) Entegrasyonu ile Taşkın Duyarlılık Analizi: Abdal Deresi Havzası Örneği (Samsun, Türkiye)”. Doğu Coğrafya Dergisi. 55 (01 Haziran 2026): 122-137. https://doi.org/10.17295/ataunidcd.1930089.
JAMA
1.Ocak F. CBS ve Best–Worst Method (BWM) Entegrasyonu ile Taşkın Duyarlılık Analizi: Abdal Deresi Havzası Örneği (Samsun, Türkiye). Doğu Coğrafya Dergisi. 2026;:122–137.
MLA
Ocak, Fatih. “CBS ve Best–Worst Method (BWM) Entegrasyonu ile Taşkın Duyarlılık Analizi: Abdal Deresi Havzası Örneği (Samsun, Türkiye)”. Doğu Coğrafya Dergisi, sy 55, Haziran 2026, ss. 122-37, doi:10.17295/ataunidcd.1930089.
Vancouver
1.Fatih Ocak. CBS ve Best–Worst Method (BWM) Entegrasyonu ile Taşkın Duyarlılık Analizi: Abdal Deresi Havzası Örneği (Samsun, Türkiye). Doğu Coğrafya Dergisi. 01 Haziran 2026;(55):122-37. doi:10.17295/ataunidcd.1930089

Content of this journal is licensed under a Creative Commons Attribution NonCommercial 4.0 International License

29929