YENİ ROMAN-YENİ DALGA SİNEMASI ETKİLEŞİMİ BAĞLAMINDA BİR SANAT YAPITI OLARAK FİLM (BİR DEĞERLENDİRME)

Abstract

ÖZET Sanatsal disiplinlerin birbirlerinden etkilenmeleri ortaya çıkan yapıtın anlam ve dil oluşturması bakımından bir zenginlik olanağı sunar. Bu bakımdan sanat yapıtının kendine özgü bir dil oluşturması aynı zamanda bir deney ve araştırma alanı haline gelir. Modernist sinemanın önünü açan oluşum Fransız Yeni Dalga Sineması gibi görünse de, aslında onu tetikleyen ve bu zemini hazırlayan oluşumu Yeni Roman akımında aramak gerekir. Alain Robbe-Grillet’nin öncülüğünü yaptığı Yeni Roman politikası, dönemin yazar, sinemacı ve göstergebilimcilerinin düşünceleriyle yeni bir hedefe doğru yol almaya başlar. XX. yy.ı belirleyen sinema, kurgusu, ses teknolojisi ve anlatısıyla romancılara yeni bir anlatı olasılığı yaratır. “Kalem-Kamera” olarak adlandırılan bu edebiyat akımı aslında sinemanın kurgu mantığını anlatıya aktararak, gerçekliği bölme ve parçalama işlemi içinde daimi bir şimdiki zamanı bu oluşuma yerleştirir. Benzer bir şekilde Yeni Dalga Sinemacıları da “kamera-kalem” düşüncesini bu akımdan etkilenerek filmlerine uygular. Amaç, dikte edilen klasik anlatı yerine, seyircinin imgelemini oluşturan, zihinsel işlerliği kazandıran filmler yapmaktır. Yeni Roman’ın Refleksivite ve Soyutlama kavramlarının sinemaya imgelem yaratma yoluyla geçmesi sağlanır. Alain Robbe Grillet, Margurite Duras ve yönetmen Alain Resnais bu etkileşime son derece uyum gösteren eserler ortaya çıkarmışlardır. Sonuçta Yeni roman etkileşimiyle gelişen Yeni Dalga Sineması, klasik kalıpların yıkılması, gerçeğin parçalanması ve çağın en önemli aracı olan sinemanın, düşünsel, zihinsel etkinliği çoğaltması yolunda modernist sinemanın kapılarını açmıştır.

Keywords

• Refleksivite, soyutlama, anti-roman, anti-sinema, biçem

References

1. ADORNO, Theodor W.; Edebiyat Yazıları, (çev. Sabir Yücsoy-Orhan Koçak), İstanbul, 2004
2. ARMES, Roy; Resnais ve Zaman, (çev. Zeynep Özen) Sinemasal, sayı 10, İzmir, 2004
3. BARTHES, Roland; Yazı ve Yorum, (çev. Tahsin Yücel), İstanbul, 1999
4. BENJAMIN, Walter; Pasajlar, (çev.Ahmet Cemal), İstanbul, 1993
5. ECO, Umberto; Açık Yapıt, (çev. Yakup Şahan), İstanbul, 1992
6. GÖGERCİN, Ahmet; “Marguerite Duras’ın Romanlarında Sinema Tekniği”, Sinemasal, S. 10, 2004, İzmir
7. HODİER, André; “Alain Resnais ve Filmleri”, (çev. Giovanni Scognomillo) Yeni Sinema, sayı 5, İstanbul, 1967
8. KARABAYRAM, Ali; Anti Roman, Anti Sinema, Robbe-Grillet KOVACS, Andrẚs, Bẚlint; Screening Modernism: Eurepean Art Cinema 1950-1980, The University of Chicago Pres, 2007

9. McBEAN, James Roy; Bazin Sonrası Estetik: Marksist Film Eleştirisinin Kuram ve Uygulaması, (çev. Ertan Yılmaz), Sinemasal Ortak Kitap 1, 1997
10. MITRY, Jean; Sinema Estetiği ve Psikolojisi, (çev. Oğuz Adanır), İzmir, 1989
11. MONACO, James; Bir Film Nasıl Okunur, (çev.Ertan Yılmaz), İstanbul, 2001
12. MONACO, James; Yeni Dalga, (çev. Ertan Yılmaz), İstanbul, 2006
13. ROBBE-GRİLLET, Alain; Yeni Roman, (çev. Asım Bezirci), İstanbul, 1981
14. SARTRE, Jean Paul; Varoluşçuluk, (çev. Asım Bezirci), İstanbul, 1990
15. ÜNAL, Yörükhan; “Öncü Bir Karşı-Dramatik Deney-Geçen Yıl Marienbad’da”, Sinemasal, sayı 7, İzmir, 2002 htp/www.iletisim.bahcesehir.edu.tr (erişim tarihi: 06.12.2009)