Eski Anadolu’da Bir Proto-Türk Kağanı: Kimmerli Dugdamme

Öz

Kimmerler ve İskitler, erken dönem Türk tarihinin öncülerinden sayılmakta olup, göçebe yaşam tarzları ve Avrasya bozkırlarında gösterdikleri yüksek hareket kabiliyetleriyle tanınmaktadır. Başlangıçta Karadeniz’in kuzeyindeki bozkırlarda yaşayan Kimmerler, İskit baskısı nedeniyle hem batıya hem de doğuya göç etmişlerdir. Bu göçmen topluluklardan bir bölümü Orta Anadolu’ya yerleşmiş ve burada bir siyasal yapı kurarak yerli Anadolu devletleriyle hem siyasi hem de kültürel ilişkiler geliştirmiştir. Söz konusu etkileşimler, arkeolojik buluntular ve Asur çivi yazılı belgelerinde açıkça görülebilmektedir. Bu kaynaklara göre, Kimmerler Anadolu’da yerel bir hanedanlık kurmuş ve Dugdamme bu hanedanın en etkili hükümdarlarından biri olarak öne çıkmıştır. Bu çalışma, Dugdamme’nin faaliyetlerini incelemeyi ve onun Kimmer tarihi ile Proto-Türk mirası bağlamındaki önemini vurgulamayı amaçlamaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Kimmerler
• Dugdamme
• Proto-Türk Kağanı
• Anadolu
• Asurlular

A Proto-Turkic Khan in Ancient Anatolia: The Cimmerian Dugdamme

Öz

The Cimmerians and the Scythians, regarded as among the pioneers of early Turkic history, are known for their nomadic lifestyle and mobility across the Eurasian steppes. Initially inhabiting the northern Black Sea steppes, the Cimmerians migrated both westward and eastward under pressure from the Scythians. A segment of this migrating population settled in Central Anatolia, where they established a political structure and formed both political and cultural relations with indigenous Anatolian states. These interactions are evident in archaeological remains and Assyrian cuneiform texts, providing valuable insight into the Cimmerians' presence in the region. According to these sources, the Cimmerians founded a local dynasty in Anatolia, with Dugdamme emerging as one of its most influential rulers. This study aims to explore Dugdamme’s activities and highlight his significance within the broader scope of Cimmerian history and Proto-Turkic heritage.

Anahtar Kelimeler

• Cimmerians
• Dugdamme
• Proto-Turkic Khan
• Anatolia
• Assyrians

Kaynakça

1. Adalı, S. F. (2013). Tugdammu and The Cimmerians: A Test of Piety in Assyrian Royal Inscriptions. In L. Feliu et al. (Eds.), Time and History in the Ancient Near East: Proceedings of the 56th Rencontre Assyriologique Internationale at Barcelona, 26-30 July 2010 (pp. 587-593). Eisenbrauns, Winona Lake.
2. Aktüre, S. (2003). Anadolu’da Demir Çağı Kentleri. Tarih Vakfı Yurt Yayınları.
3. Baz, F. (2016). Herodotos’un Anlatımlarına Göre, İskitlerin Kimmerleri Takip Meselesi. The Journal of MCRI Cedrus IV, 47-59.
4. Bing, J. D. (1969). A History of Cilicia During the Assyrian Period [Ph.D. Dissertations & Theses, Indiana University]. India.
5. Çay, A., & Durmuş, İ. (2002). İskitler. In Türkler Ansiklopedisi (V. 1, pp. 475-510). Yeni Türkiye Yayınları.
6. Çoban, H. (2015). Kapadokya’da Kimmerler. Cappadocia Journal of History and Social Sciences, 4, 121-131.
7. Demir, O & Demir, S. A. (2024). Antik Kaynaklar Işığında Paphlagon Yöneticileri. Tarih Araştırmaları Dergisi, 43 (76), 75-103.
8. Drews, R. (2005). Early Riders: The Beginnings of Mounted Warfare in Asia and Europe, Routledge, an imprint of the Taylor & Francis Group, published in the Taylor & Francis E-Library.

9. Durmuş, İ. (1993). İskitler (Sakalar), Türk Kültürünü Araştırma Enstitüsü Yayınları.
10. Durmuş, İ. (1997). Anadolu’da Kimmerler ve İskitler. Belleten, 61, 231, 273-286.
11. Durmuş, İ. (2008). Sakalar ve Hunlar Döneminde Anadolu’da Türk Varlığı. In Zekeriya Türkmen (Ed.), Eski Ön Asya Uygarlıklarından Günümüze Anadolu’da Türk Varlığı. (pp. 83-99).Genelkurmay Askerî Tarih ve Stratejik Etüt Başkanlığı Yayınları.
12. Durmuş, İ. (2012). İskitler. Akçağ Yayınları.
13. Eroğlu, E. (2016). Kimmer ve İskitlerin Anadolu’daki Ticari Hayata Etkileri Üzerine Bir Yorum. Cappadocia: Journal of History and Social Sciences, 7, 37-47.
14. Fuchs, A. (2010). “III. Politik-İdeologie-Identität, Gyges, Assurbanipal und Dugdamme/Lygdamis: Absurde Kontakte zwischen Anatolien und Ninive”, in Robert Rollinger (Ed.), Interkulturalität in der Alten Welt: Vorderasien, Hellas, Ägypten und die vielfältigen Ebenen des Kontakts. (pp. 409-427).Wiesbaden.
15. Grote, G. (1867). History of Greece, Vol. III, Harper & Brothers Publishers.
16. Günay, U. T. (2010). Türklerin Tarihi - Geçmişten Geleceğe, Akçağ Yayınları.
17. Grakov, B.N. (2006). İskitler (Trans. A. Batur). Selenge Yayınları.
18. Hartman, L. F. (1962). The Date of the Cimmerian Threat Against Ashurbanipal According to Abl 1391. Journal of Near Eastern Studies, 21 (1), 25-37.
19. Hanfmann, G. M. A. (1961). The Third Campaign at Sardis (1960). Bulletin of the American Schools of Oriental Research, 162, 8-49.
20. Hausssig, H.W. (1997). İpek Yolu ve Orta Asya Kültür Tarihi (Trans. M. Kayayerli). Geçit Yayınları.
21. Ivantchik, A. (2001). The Current State of the Cimmerian Problem. Ancient Civilizations, 7 (3-4), 307-339.
22. Ivantchik, A. (2012). “Cimmerians”, Encyclopedia of the Bible and Its Reception, 5, 323-324.
23. Kemer, R. S. (2018). Kimmer ve İskitlerin Anadolu’ya Göçleri Işığında Arkeoloji Biliminde Göç Sorunu. Eski Çağ Araştırmaları Dergisi, 1 (5), 4-12.
24. Kınal, F. (1991). Eski Anadolu Tarihi. Türk Tarih Kurumu Basımevi.
25. Koca, S. (1990). Türk Kültürünün Temelleri - 1, Damla Neşriyat.
26. Kurt, M. (2006). Asur Anadolu İlişkilerinde Kilikya Bölgesi. Belleten, CLXX, (257), 1-27.
27. Kutsal Kitap (2003). Tarihler 1,5-6, Yaradılış 10,2-3, Kitabı Mukaddes Şirketi - Derya Baskı.
28. Luckenbill, D. D. (1968). ARAB (Ancient Records of Assyria and Babylonia) (V. II), (LAR II, 530), Greenwood Press, Publishers.
29. Memiş, E. (1987). İskitlerin Tarihi, Selçuk Üniversitesi Yayınları.
30. Narçın, A. (2009). A’dan Z’ye Urartu. Ozan Yayıncılık.
31. Nikolayeviç, T. K. (2017). Kimmerler ve Küçük Asya, Kırım ve Kuzey Kafkasya’daki Yer Adları. Lidya’daki Lygde
32. Vakası. The Electronic Scientific Journal, 1-1 (16), 187-221.
33. Novotny, J., & Joshua J. (2018). The Royal Inscriptions of the Neo-Assyrian Period Volume 5/1 (RINAP 5/1), The Royal Inscriptions of Ashurbanipal (668–631 BC), Aššuretel-İlāni (630–627 BC), and Sîn-Šarra-İškun (626–612 BC), Kings of Assyria, Part 1, Winona Lake, Indiana, Eisenbrauns.
34. Novozhenov, V. A. (2018). Whence the Cimmerians Came? Transcontinental Communications of the Early Nomads in the Light of the Origin of the Cimmerians. Journal of Historical Archaeology & Anthropological Sciences, 3 (1), 1-15.
35. Olbrycht, M. J. (1996). The Cimmerian Problem Re-Examined: The Evidence of the Classical Source. Collectanea Celto-Asiatica Cracoviensia. Jadwiga Pstrusinska-Andrew Fear, Ksiegarnia Akademicka (Ed.), (pp. 71-99). Ul. Sw. Anny 6, 31-008, Krakow,
36. Olmstead, A. T. (1923). History of Assyria, Charles Scribner's Sons.
37. Rásonyi, L. (2002). Tarihte Türklük. In Türkler Ansiklopedisi, (V.I, pp. 494-540).Yeni Türkiye Yayınları.
38. San, O. (2000). Bazı Bulgular Işığında Anadolu’da Kimmer ve İskit Varlığı Üzerine Gözlemler. Belleten, LXIV (239), 1-21.
39. Schwertheim, E. (2009). Antik Çağda Anadolu (Trans. N. Batu). Kitap Yayınevi.
40. Sever, E. (2008). Asur Tarihi. Kaynak Yayınları.
41. Sevin, V. (2003). Anadolu Arkeolojisi.Der Yayınları.
42. Stetsyuk,V. (n.d.).The Scytho-Sarmatian Problems, Cimmerians in Eastern European History https://www.v-stetsyuk.name/en/Scythian/Cimmer.