Araştırma Makalesi

بررسی تأثیر عرف بر حقوق مالی زوجه در فقه اسلامی

Cilt: 13 Sayı: 4 21 Temmuz 2026
  • Nazar Mohammad Nazari
  • Habibrahman Rahmani
PDF İndir
FA EN

بررسی تأثیر عرف بر حقوق مالی زوجه در فقه اسلامی

Öz

عرف یکی از عناصر مهم در نظام فقه اسلامی است که در بسیاری از مسائل اجتماعی و حقوقی، به‌ویژه در حوزه خانواده، نقش تعیین‌کننده دارد. حقوق مالی زوجه از جمله حقوقی است که اگرچه اصل آن بر اساس نصوص شرعی ثابت گردیده است، اما در تعیین برخی مصادیق، مقدار و کیفیت اجرای آن، عرف صحیح جامعه مورد توجه فقها قرار گرفته است. این پژوهش با هدف بررسی تأثیر عرف بر حقوق مالی زوجه، به‌خصوص در دو محور اساسی مهر و نفقه، انجام شده است. مسئله اصلی تحقیق این است که عرف تا چه اندازه می‌تواند در تعیین و تنظیم حقوق مالی زن در چارچوب فقه اسلامی تأثیرگذار باشد. این تحقیق با روش کتابخانه‌ای و رویکرد توصیفی ـ تحلیلی انجام شده و برای جمع‌آوری داده‌ها از منابع معتبر فقهی، تفسیری و پژوهش‌های معاصر استفاده گردیده است. یافته‌های تحقیق نشان می‌دهد که عرف صحیح، در صورتی که مخالف نصوص شرعی و اصول قطعی شریعت نباشد، در تعیین برخی احکام مربوط به حقوق مالی زوجه مانند مقدار مهر، تشخیص مهرالمثل، تعیین مصادیق نفقه و شیوه اجرای آن اعتبار دارد. همچنین روشن شد که اعتبار عرف مطلق نبوده، بلکه در چارچوب ضوابط فقهی و مقاصد شریعت پذیرفته می‌شود.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Al-Qurʾān al-Karīm. (n.d.). Mujammaʿ al-Malik Fahd li-Ṭibāʿat al-Muṣḥaf al-Sharīf. [In Arabic].
  2. Abū Dāwūd, S. (1990). Sunan Abī Dāwūd. Dār al-Fikr. [In Arabic].
  3. Al-Bakrī, A. (n.d.). Iʿānat al-ṭālibīn ʿalā ḥall alfāẓ Fatḥ al-Muʿīn. Dār al-Fikr. [In Arabic].
  4. Al-Bayhaqī, A. (2011). Al-Sunan al-kabīr (ʿA. A. al-Turkī, Ed.). Markaz Hajr lil-Buḥūth wa al-Dirāsāt al-ʿArabiyyah wa al-Islāmiyyah. [In Arabic].
  5. Al-Buhūtī, M. (n.d.). Kashf al-qināʿ ʿan matn al-Iqnāʿ. Dār al-Fikr. [In Arabic].
  6. Al-Bukhārī, M. (1986). Ṣaḥīḥ al-Bukhārī. Dār Ibn Kathīr. [In Arabic].
  7. Al-Fatāwā al-Hindiyyah (Lajnat ʿUlamāʾ bi-Riʾāsat Niẓām al-Dīn al-Balkhī, Comp.). (1892). Dār al-Fikr. [In Arabic].
  8. Al-Gharnāṭī, M. (1994). Al-Tāj wa al-Iklīl li-Mukhtaṣar Khalīl. Dār al-Kutub al-ʿIlmiyyah. [In Arabic].

Ayrıntılar

Birincil Dil

Farsça

Konular

İslam Araştırmaları (Diğer)

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Nazar Mohammad Nazari Bu kişi benim
0009-0000-5206-0759
Afghanistan

Habibrahman Rahmani Bu kişi benim
0000-0002-7742-5686
Afghanistan

Yayımlanma Tarihi

21 Temmuz 2026

Gönderilme Tarihi

9 Mart 2026

Kabul Tarihi

10 Temmuz 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 13 Sayı: 4

Kaynak Göster

APA
Nazari, N. M., & Rahmani, H. (2026). بررسی تأثیر عرف بر حقوق مالی زوجه در فقه اسلامی. Akademik Tarih ve Düşünce Dergisi, 13(4), 1-13. https://izlik.org/JA33KL36ZT
AMA
1.Nazari NM, Rahmani H. بررسی تأثیر عرف بر حقوق مالی زوجه در فقه اسلامی. ATDD. 2026;13(4):1-13. https://izlik.org/JA33KL36ZT
Chicago
Nazari, Nazar Mohammad, ve Habibrahman Rahmani. 2026. “بررسی تأثیر عرف بر حقوق مالی زوجه در فقه اسلامی”. Akademik Tarih ve Düşünce Dergisi 13 (4): 1-13. https://izlik.org/JA33KL36ZT.
EndNote
Nazari NM, Rahmani H (01 Temmuz 2026) بررسی تأثیر عرف بر حقوق مالی زوجه در فقه اسلامی. Akademik Tarih ve Düşünce Dergisi 13 4 1–13.
IEEE
[1]N. M. Nazari ve H. Rahmani, “بررسی تأثیر عرف بر حقوق مالی زوجه در فقه اسلامی”, ATDD, c. 13, sy 4, ss. 1–13, Tem. 2026, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA33KL36ZT
ISNAD
Nazari, Nazar Mohammad - Rahmani, Habibrahman. “بررسی تأثیر عرف بر حقوق مالی زوجه در فقه اسلامی”. Akademik Tarih ve Düşünce Dergisi 13/4 (01 Temmuz 2026): 1-13. https://izlik.org/JA33KL36ZT.
JAMA
1.Nazari NM, Rahmani H. بررسی تأثیر عرف بر حقوق مالی زوجه در فقه اسلامی. ATDD. 2026;13:1–13.
MLA
Nazari, Nazar Mohammad, ve Habibrahman Rahmani. “بررسی تأثیر عرف بر حقوق مالی زوجه در فقه اسلامی”. Akademik Tarih ve Düşünce Dergisi, c. 13, sy 4, Temmuz 2026, ss. 1-13, https://izlik.org/JA33KL36ZT.
Vancouver
1.Nazar Mohammad Nazari, Habibrahman Rahmani. بررسی تأثیر عرف بر حقوق مالی زوجه در فقه اسلامی. ATDD [Internet]. 01 Temmuz 2026;13(4):1-13. Erişim adresi: https://izlik.org/JA33KL36ZT

 

Copyright and Licensing Policy

Academic Journal of History and Idea / Akademik Tarih ve Düşünce Dergisi adopts an open access publishing policy in accordance with the Budapest Open Access Initiative (BOAI).

Copyright in published articles remains with the author(s). By submitting a manuscript, authors retain the copyright to their work and grant the journal the right of first publication. Authors do not transfer ownership of copyright to the journal.

The journal provides immediate and free open access to all published content under the terms of the Creative Commons Attribution–NonCommercial 4.0 International License (CC BY-NC 4.0):
https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0/

Under the CC BY-NC 4.0 license, users may read, download, copy, distribute, share, reproduce, adapt, translate, and otherwise reuse the published material in any medium or format for non-commercial purposes, provided that appropriate credit is given to the original author(s) and source, a link to the license is provided, and any changes are indicated where applicable.

Any use of the published material for commercial purposes is not permitted under the CC BY-NC 4.0 license.

The authors bear full scientific, ethical, and legal responsibility for the content of their manuscripts. Opinions, interpretations, and claims expressed in published articles are solely those of the author(s) and do not necessarily reflect the views of the editors or the Editorial Board.

The journal does not claim ownership of the copyright in published articles.

© Academic Journal of History and Idea / Akademik Tarih ve Düşünce Dergisi (ATDD). Individual articles are licensed under the CC BY-NC 4.0 license.

 

download?token=eyJhdXRoX3JvbGVzIjpbXSwiZW5kcG9pbnQiOiJqb3VybmFsIiwib3JpZ2luYWxuYW1lIjoiYnkucG5nIiwicGF0aCI6IjkwMWYvMjY0NS82ZDAyLzZhNzNiZGFhMDQ1YjU3LjY0NjA0OTIwLnBuZyIsImV4cCI6MTc4NTk3MzY5MCwibm9uY2UiOiI2MmM2ODQzMmQxZDY5NzY2ZmI5ZTkxOGQ4MmY4MzdmOSJ9.y4SC5MPockrmqFSBIeba9s6E_Jf6fjC9K-Fn6WAkhGM

         download?token=eyJhdXRoX3JvbGVzIjpbXSwiZW5kcG9pbnQiOiJqb3VybmFsIiwib3JpZ2luYWxuYW1lIjoiaW1hZ2UucG5nIiwicGF0aCI6ImM1NTQvZmM4OS8yMmIxLzZhNzNiZTM1OGFmMDk5LjE5Mzg2NTI0LnBuZyIsImV4cCI6MTc4NTk3MzgyOSwibm9uY2UiOiJjMTYzMzJlZDA1NzkzOTUyOWE5YWEwMzM0YzNkOWJhOSJ9._tQb_6jWIXbyfAStrBGmJMpaWAJV86U8BAHyYGxkyUU   

Journal Performance & Bibliometric Indicators (2025)

2025 SOBİAD Journal Metrics
Citation Count: 90 • Impact Value: 0.205 • Quartile: Q2

https://atif.sobiad.com/ 

download?token=eyJhdXRoX3JvbGVzIjpbXSwiZW5kcG9pbnQiOiJqb3VybmFsIiwib3JpZ2luYWxuYW1lIjoiUTIucG5nIiwicGF0aCI6IjU4MDMvM2Y2My8wMzJmLzZhNzNjOGRlNTUxMmM4LjMxOTI1MzY0LnBuZyIsImV4cCI6MTc4NTk3NjU1OCwibm9uY2UiOiI5NzA2NTcwYjJjZGVhZmM4ODU2NDljNWJkZjNhNjQ3ZSJ9.S8EaUu-fmZna_dXRXNuK26x6n-V5w3fzzPHpnIYT6-o