YASAMA DOKUNULMAZLIĞININ ZAMANASIMINA ETKİSİ

Abstract

Kural olarak bir suçun işlemesinden sonra kanunda gösterilen süreler içerisinde davanın açılmaması veya açılan davanın sonuçlandırılmamış olması nedeniyle ceza ilişkisi; ceza verilip kesinleştikten sonra yine kanunda gösterilen süreler içinde infazına başlanılmamış olması halinde infaz ilişkisi, zamanaşımı nedeniyle düşmektedir. Zamanaşımı kurumu esas itibariyle TCK’de düzenlenmiş ise de, başka kanunlarda da konuya ilişkin hükümlere yer verilmiştir. Söz konusu hükümlerden biri de Anayasa’nın “Yasama Dokunulmazlığı” başlıklı 83.maddesinde yer alan “üyelik süresince zamanaşımı işlemez” kuralıdır. Anılan hüküm, özellikle, ceza zamanaşımı yanında dava zamanaşımını da kapsayıp kapsamadığı, dava zamanaşımı kapsamakta ise, soruşturma veya kovuşturma merciinin herhangi bir işlemine gerek kalmaksızın dava zamanaşımını durdurup durdurmadığı noktalarında tartışılmaktadır. Çalışmamızda bu tartışmalara, Yüksek Mahkemelerin konuya ilişkin kararları da irdelenerek katkı sağlanmaya çalışılmış ve sorunun çözümü için maddede yeniden düzenlenme yapılmasının gerekliliğine işaret edilmiştir

Keywords

• Yasama sorumsuzluğu, yasama dokunulmazlığı, zamanaşımı, dava zamanaşımı, ceza zamanaşımı

The Effect of Parliamentary Inviolability on Statute of Limitations

Abstract

As a rule, the relation between a criminal procedure and its execution of the penalty abates because of the statute of limitations; if the suit has not been filed, the case could not brought to a result or the execution of penalty could not begin. The concept of statute of limitations in general is regulated in the Turkish Penal Code, but there are some regulations formulated in other laws too. One of these rules is the provision in the Turkish Constitution that pronounces that during membership in the Parliament, the statute of limitations does not proceed (is tolled). This rule of the Constitution is debated particularly with regards to two points: if the statute of limitations, formulated in the constitution covers the limitation periods pertaining to criminal proceedings and penalties, or it does not. If the rule should cover the limitation periods pertaining to criminal proceedings, it is disputed too, if the period of limitation ceases without the intervention of the investigating or prosecuting authorities. Our study has been tried to contribute to this debate by examining the case law of the high courts and to draw attention to the need of a new regulation

Keywords

• Parliamentary privileges, parliamentary inviolability, prescription, statute of limitations, limitation periods pertaining to criminal proceedings

References

1. Ahmet Mesut Yılmaz ve Güneş Taner Kararı (23.06.2006 T, 2004/2 E, 2006/3 K), http:// www. anayasa. gov. tr/ images/ loaded/ pdf_dosyalari/ 02- yılmaz- taner_ 05_ 02. pdf, 26.11.07.
2. Aktaş, Kadir, “Yasama Dokunulmazlığı Kurumunun Türkiye’deki Gelişimi”, Yasama, Sa.3, Ekim-Kasım-Aralık 2006, s.85–114(http:// www. yasader. org/ web/ yasama_ dergisi/ 2006/ sayi3/ Yasama_ Dokunulmazligi_ 16.12.07) (Metinde YDTG olarak anılmıştır). Turkiyedeki_ Gelisimi.pdf,
3. Aktaş, Yusuf, Ceza Davalarında Yasayolları Zamanaşımı ve Süreler, Yasa Yayınları: 37, Bilim Bilgi Dizisi: 3, İstanbul 1979(Metinde CDZ olarak anılmıştır).
4. Akyürek, Akman, Parlamenterlerin Yasama Faaliyetlerinden Dolayı Hukuki ve Cezai Sorumlulukları (Doktrin- Uygulama-Yargıtay İçtihatları), Parlamento Hukuk Dizisi No.1, Ankara 1991.
5. Alacakaptan, Uğur, “Milletvekili Dokunulmazlığı Bakanların Sorumluluğu Cumhurbaşkanının Anayasa Hukuku Kurultayı 9–13 Ocak 2001, Türkiye Barolar Birliği, Ankara 2001(Metinde MDT olarak anılmıştır). Uluslararası
6. Alacakaptan, Uğur, Temyiz Mahkemesi Başsavcılığı’nın Yaptığı İtiraz Hükmün Kesinleşmesine Mani Olur mu? AÜHFD, Cilt 24, Sa.1–4, 1967.
7. Arslan, Çetin, Yüce Divan Olarak Anayasa Mahkemesi, Nobel Yayın Dağıtım, Ankara 1999.
8. Arslan, Çetin/Azizağaoğlu, Bahattin, Yeni Türk Ceza Kanunu Şerhi, Asil Yayın Dağıtım, Ankara 2004.

9. Artuk, Mehmet Emin/Gökcen, Ahmet/Yenidünya, A.Caner, Ceza Hukuku Genel Hükümler, Yeniden Gözden Geçirilmiş 3. Baskı, Turhan Kitabevi, Ankara 2007.
10. Aslan, Zeyid, “TBMM’nin 22. Dönem 3. Yasama Yılı 97. Birleşiminde Yapılan Konuşmalar”, http:// ww. tbmm. gov.tr/ develop/ owa/ tutanak_g. birlesim_baslangic? P4= 14485& P5= B& page1 =15 &page2= 15, 09.09.07.
11. Bağcı, Basri, Türk Ceza Hukukunda Dava Zamanaşımı ve Müddetler, Adalet Yayınevi, Ankara 1999.
12. Bakıcı, Sedat, 5237 Sayılı Yasa Kapsamında Ceza Hukuku Genel Hükümleri, Adalet Yayınevi, Ankara 2007.
13. Bilir, Faruk, Türkiye’de Milletvekilliği ve Milletvekilliğinin Sona Ermesi, Nobel Yayın Dağıtım, Ankara 2001.
14. Centel, Nur/ Zafer, Hamide/ Çakmut, Özlem, Türk Ceza Hukukuna Giriş, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu ile İlgili Mevzuata Göre Yenilenmiş ve Gözden Geçirilmiş 4.Bası, Beta Yayınevi, İstanbul 2006.
15. Centel, Nur/Zafer, Hamide, Ceza Muhakemesi Hukuku, Beta Basım Yayım Dağıtım A.Ş., 3.Bası, İstanbul 2005.
16. Çağatay, Mustafa, “Yüce Divan Yargılamasında ‘Dava Zamanaşımı’ Sorunu”, Anayasa Yargısı İncelemeleri 1, Anayasa Mahkemesi Yayınları, Ankara 2006.
17. Demirbaş, Timur, Ceza Hukuku Genel Hükümler, 2.Baskı, Seçkin Yayınevi, Ankara 2005.
18. Dönmezer, Sulhi /Erman, Sahir, Nazari ve Tatbiki Ceza Hukuku Genel Kısım, Cilt III, Yeniden Gözden Geçirilmiş 12.Bası, Beta Basım Yayım Dağıtım A.Ş, İstanbul 1997.
19. Dönmezer, Sulhi, Genel Ceza Hukuku Dersleri, Bahçeşehir Üniversitesi Yayınları, İstanbul 2003.
20. Dönmezer, Sulhi/Erman, Sahir, Nazari ve Tatbiki Ceza Hukuku, Genel Kısım, C. 1, 9.Bası, İstanbul 1985.
21. Erem, Faruk/ Danışman, Ahmet/ Artuk, Mehmet Emin, Ceza Hukuku Genel Hükümler, Ankara 1997.
22. Erol, Haydar, Gerekçeli, Açıklamalı ve İçtihatlı Yeni Türk Ceza Kanunu,
23. Ersoy, Yüksel, Ceza Hukuku Genel Hükümler, Ankara 2002.
24. Feyzioğlu, Metin, “Yasama Dokunulmazlığı Üzerine Düşünceler”, http:// www. turkhukuksitesi. com/ makale_ 114.htm, 20.09.07 (Metinde YDD olarak anılmıştır).
25. Feyzioğlu, Metin, “Yasama Dokunulmazlığı”, http:// auhf. ankara. edu.tr/ dergiler/ auhfd- arsiv/ AUHF- 1991- 1992- 42- 01- 04/ AUHF- 1991- 1992- 42- 01- 04- Feyzioglu.pdf, 20.09.07(Metinde YD olarak
26. Gökcen, Ahmet, “Türk Ceza Hukukunda Zamanaşımı”, Kamu Hukuku Arşivi (KHukA), http:// www. akader. info/ KHUKA/ 2004_ mart/2. htm, 09.09.07(Metinde TCHZ olarak anılmıştır).
27. Gönenç, Levent /Ergül, Ozan, “1982 Anayasası’na Göre Yasama Sorumsuzluğu ve Yasama Dokunulmazlığı”, Yaşayan Anayasa (http:// www. yasayananayasa. ankara. edu.tr/ docs/ analizler/ yasama_ dokunulmazligi. pdf, 09.09.07).
28. Gözler, Kemal “Yasama Dokunulmazlığı: Bir Karşılaştırmalı Anayasa Hukuku İncelemesi”, Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi Dergisi, Cilt 56, No 3, Temmuz-Eylül 2001, s.71–101 (www. anayasa. gen. tr/dokunulmazlik. htm, 27.11.07) (Metinde YD olarak anılmıştır).
29. Gözler, Kemal, Anayasa Hukukuna Giriş Genel Esaslar ve Türk Anayasa Hukuku, Ekin Kitabevi Yayınları, Üçüncü Baskı, Bursa 2003 (Metinde AHG olarak anılmıştır).
30. Gözübüyük, A.Şeref, Anayasa Hukuku, Turhan Kitabevi, 9.Bası, Ankara 2000.
31. Gökcan, Hasan Tahsin/Artuç, Mustafa, Ceza ve Usul Hukukunda Kamu Görevlisi Kavramı ve Özel Soruşturma Usulleri, Seçkin Yayınevi, Ankara 2007.
32. Gülsoy, Tevfik, “Milletin Temsili”, Kamu Hukuku Arşivi (KHukA), Eylül 2006 (http:// www. akader. org/ KHUKA/ 2006_eylul/6. pdf, 26.11.07).
33. Günay, Erhan, Dava ve Ceza Zamanaşımı Memnu Hakların İadesi Adli Sicil Kayıtlarının Silinmesi, Seçkin Yayınevi, Ankara 1998.
34. Hafızoğulları, Zeki / H. Acar, Bülent, “Cumhurbaşkanı Seçilme Yeterliliğinin Bir ‘Suç İsnadı Altında Bulunmama’ Koşulu”, http:// www. baskent. edu.tr/ ~zekih/ uygulamaci/ CUMHUR. doc, 04.12.2007.
35. Hafızoğulları, Zeki, “5237 s. Türk Ceza Kanununda Davanın ve Cezanın Düşürülmesi”, http:// www. baskent. edu.tr/ ~zekih/ ogrenci/ makale. htm, 19.06.07(Metinde DCD olarak anılmıştır).
36. Hakeri, Hakan, Ceza Hukuku Genel Hükümler, Gözden Geçirilmiş 6. Baskı, Seçkin Yayınevi, Ankara 2007.
37. Hakeri, Hakan/ Ünver, Yener, Ceza Muhakemesi Hukuku Temel Bilgiler, Adalet Yayınevi, Ankara 2007.
38. http:// www. anayasa. gov. tr, 16.12.07.
39. http:// www. anayasa. gov. tr/ eskisite/ KARARLAR/ IPTALITIRAZ/ K1994/ K1994- 34.htm, 27.11.07.
40. http:// www.danistay. gov.tr/ kerisim/ container. jsp, 29.11.07.
41. http:// www.ntvmsnbc. com/ news/ 419868. asp, 14.09.07.
42. http:// www. tbmm. gov. tr/ anayasa/ anayasa24. htm, 12.09.07. http:// www. tbmm. gov.tr/ Anayasa. htm, 12.09.07. http:// www. tbmm. gov.tr/ anayasa/ anayasa61. htm, 12.09.07. http:// www. tdk.gov.tr/, 24.12.07. http://www. danistay. gov. tr/ kerisim/ container.jsp, 29.11.07.
43. İba, Şeref, 100 Soruda Türk Parlamento Hukuku, Gözden Geçirilmiş 3.Baskı, Nobel Yayın Dağıtım, Ankara 2006.
44. İçel, Kayıhan /Erman, Barış, “Yasama Sorumsuzluğu ve Dokunulmazlığı”, Prof. Dr. Çetin Özek Armağanı, Galatasaray Üniversitesi Yayınları: 32, İstanbul 2004.
45. İçel, Kayıhan/ Donay, Süheyl, Karşılaştırmalı ve Uygulamalı Ceza Hukuku Genel Kısım, 1.Kitap, Yeni Yasalara Göre Güncellenmiş 5.Bası, Beta Basım Yayım Dağıtım A.Ş, İstanbul 2006.
46. Akıncı, Füsun/Özgenç, İzzet/ Sözüer, Adem/Mahmutoğlu, Fatih S./Ünver, Yener, İçel Yaptırım Teorisi,
47. Kitap, İstanbul 2000.
48. İzgi, Ömer/Gören, Zafer, Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının Yorumu, Ankara 2002.
49. Kanadoğlu, Sabih, “Meclis Soruşturmasında Zamanaşımı”, Cumhuriyet, 28.03.2006 (Metinde MSZ olarak anılmıştır).
50. Kayançiçek, Murat, “Dava Zamanaşımı”, http:// www.ceza-bb. adalet. gov.tr/ makale1-2. htm, 26.09.07.
51. Kaymaz, Seydi/ Gökcan, Hasan Tahsin, Uzlaşma ve Önödeme Türk Ceza Kanunu ve Özel Kanunlardaki Uzlaşmaya ve Önödemeye Bağlı Suçlar, 2.Baskı, Seçkin Yayınevi, Ankara 2007.
52. Keskinsoy, Ömer, Yasama Sorumsuzluğu, Turhan Kitabevi, Ankara 2007.
53. Kıratlı, Metin, Parlamenter Muafiyetler -Bizde ve Yabancı Memleketlerde- (Doktora Tezi), Sevinç Matbaası, Ankara 1961.
54. Kili, Suna /Gözübüyük, A.Şeref, Sened-i İttifak’tan Günümüze Türk Anayasa Metinleri, Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları, Yenilenmiş 2.Baskı, İstanbul 2000.
55. Kunter, Nurullah, “Ceza Davası Zamanaşımının Durması”, İstanbul Barosu Dergisi, Yıl 22, Sa.4, Nisan 1948 (Metinde CDZD olarak anılmıştır).
56. Kunter, Nurullah, “Ceza Hukukunda Zamanaşımının Kesilmesi”, Adalet Dergisi, Yıl 37, Sa.6, Haziran 1946.
57. Kunter, Nurullah, “İki Çeşit Cezayı Gerektiren Suçlarda Dava Zamanaşımının Hesaplanması”, İHFM, Cilt XXII, Sa. 3, 1947.
58. Kunter, Nurullah, Ceza Hukukunda Zamanaşımı (Doçentlik Tezi), İstanbul 1946 (Yayınlanmamıştır) (Metinde CHZ olarak anılmıştır).
59. Kunter, Nurullah/Yenisey, Feridun/Nuhoğlu, Ayşe, Muhakeme Hukuku Dalı Olarak Ceza Muhakemesi Hukuku, Onbeşinci Baskı, Beta Yayınevi, İstanbul 2006.
60. Kuzu, Burhan, “Anayasalarımızda Suç Muhakemesine İlişkin Hükümler (Mukayeseli Bir İnceleme)”, Prof. Dr. İlhan E. Postacıoğlu’na Armağan, İÜHF, Bayrak Matbaacılık, İstanbul 1990.
61. Onar, Erdal, “1982 Anayasasında Milletvekilliğinin Düşmesi”, Anayasa Yargısı, Cilt 14, Anaysa Mahkemesi Yayınları, Ankara 1997.
62. Önder, Ayhan, Ceza Hukuku Genel Hükümler, Cilt I, Beta Basım Yayım Dağıtım A.Ş. İstanbul 1991.
63. Önder, Ayhan, Ceza Hukuku Genel Hükümler, Cilt II-III, Beta Yayınevi, İstanbul 1992.
64. Özbek, Veli Özer / Bacaksız, Pınar/ Doğan, Koray, Ceza Hukuku Bilgisi Genel Hükümler, Seçkin Yayınevi, Ankara 2006.
65. Özbek, Veli Özer Ceza Muhakemesi Hukuku, Seçkin Yayınevi, Ankara 2006.
66. Özbek, Veli Özer/Kanbur, Nihat, TCK İzmir Şerhi Yeni Türk Ceza Kanununun Anlamı (Açıklamalı-Gerekçeli-İçtihatlı) Cilt 1, 2.Baskı,
67. Özbudun, Ergun, Türk Anayasa Hukuku, Gözden Geçirilmiş 5.Baskı, Yetkin Yayınları, Ankara 1998.
68. Özcan, Hüseyin, “Bakanların Yasama Sorumsuzluğu”, Kamu Hukuku Arşivi (KHukA), Eylül 2006 (http:// www. akader. org/ KHUKA/ 2006_eylul/6. pdf, 26.11.07).
69. Özek, Çetin, “Mutlak Yasama Dokunulmazlığı Sınırlanabilir mi?”, İÜHFM, Cilt XXXI, Sa.1-4, İstanbul 1966 (Metinde MSDS olarak
70. Özek, Çetin, “Yasama Dokunulmazlığının Kaldırılması Kararlarının Anayasa Mahkemesince İncelenmesi Konusuyla İlgili Bazı Sorunlar”, Onar Armağanı, İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi Yayınları No. 530, Fakülteler Matbaası, İstanbul 1977 (Metinde YDK olarak anılmıştır).
71. Özgen, Eralp, “Yeni Anayasamız ve Milletvekili Dokunulmazlığı”, AÜHFD, XVII, Sa.1–4, 1960 (http:// auhf. ankara. edu. tr/ auhfd/ auhf- dergisi/ yil- 1960- cilt- 17- sayi- 1–4, 02.10.07).
72. Özgen, Eralp, Ceza ve Ceza Muhakeme Hukuku Bilgisi, Eskişehir 1988.
73. Özgenç, İzzet, “Banka Yolsuzlukları ve Zamanaşımı Sorunu”, Türk Hukuk Dergisi, Sa.71, Ocak 2003.
74. Özgenç, İzzet, Türk Ceza Hukuku Genel Hükümler, Seçkin Yayınevi, Ankara 2006 (Metinde TCHGH olarak anılmıştır).
75. Öztürk, Bahri/ Erdem, Mustafa Ruhan, Uygulamalı Ceza Hukuku ve Güvenlik Tedbirleri Hukuku-Yeni TCK’ ya Göre Yenilenmiş 9.Baskı, Seçkin Yayınevi, Ankara 2006 (Metinde UCH olarak anılmıştır).
76. Öztürk, Bahri/ Erdem, Mustafa Ruhan, Uygulamalı Ceza Muhakemesi Hukuku, Yeni Ceza Muhakemesi Kanununa Göre Yenilenmiş 10.Baskı, Seçkin Yayınevi, Ankara 2006 (Metinde UCMH olarak anılmıştır).
77. Savaş, Vural/ Mollamahmutoğlu, Sadık, Türk Ceza Kanunu Yorumu, Cilt 1, Seçkin Yayınevi, Ankara 1994.
78. Soruşturmaların Yürütülmesi, Soruşturma Evrakının Düzenlenmesinde ve Tamamlanmasında Dikkat Edilecek Hususlar Hakkında Genelge (Ceza İşleri Genel Müdürlüğü) (01.01.2006, No:2), http:/ /www. mevzuat. adalet. gov. tr/ html/ 26661.html, 16.12.07.
79. Soyaslan, Doğan, Ceza Hukuku Genel Hükümler, Güncelleştirilmiş 3. Baskı, Yetkin Yayınları, Ankara 2005.
80. Şahin, Ali Oğuz, Başbakanların ve Bakanların Görevleriyle İlgili Cezai Sorumlulukları, Palme Yayıncılık, Ankara 1999 (Metinde BCS olarak anılmıştır).
81. Şahin, Cumhur, Ceza Muhakemesi Hukuku I, Seçkin Yayınevi, Ankara 2007 (Metinde CMH I olarak anılmıştır).
82. Şen, Ersan, Yeni Türk Ceza Kanunu Yorumu, Cilt I (m.1–140), Vedat Kitapçılık, İstanbul 2006.
83. Tanör, Bülent/ Yüzbaşıoğlu, Nemci, 1982 Anayasasına Göre Türk Anayasa Hukuku, Yapı Kredi Yayınları–1447, İstanbul 2001.
84. Taşdemir, Kubilay, Ceza Davalarında Zamanaşımı, Adil Yayınevi, Ankara 2001.
85. Teziç, Erdoğan, Anayasa Hukuku, Beta Basım Yayım Dağıtım, A.Ş, İstanbul 1986.
86. Toroslu, Nevzat, Ceza Hukuku Genel Kısım, 8. Baskı, Savaş Yayınevi, Ankara 2005.
87. Toroslu, Nevzat/Feyzioğlu, Metin, Ceza Muhakemesi Hukuku, Savaş Yayınevi, Ankara 2006.
88. Tosun, Öztekin, Suç Hukuku El Kitabı, 2. Baskı, Ar Basım Yayım Dağıtım A.Ş., İstanbul 1982.
89. Tuğcu, Tülay / Kantarcıoğlu, Fulya / Erten, Mehmet/ Özler, A. Nemci/ Apalak, Şevket, “Karşı Oy”, in: Yüce Divan Kararları Yaşar Topçu Kararı /A.Mesut Yılmaz ve Güneş Taner Kararı, Anayasa Mahkemesi Yayınları, Cilt 4, Ankara 2006.
90. Tuna, Hüsnü, “Kamu Vicdanında Aklanmak”, http:// www. hukukcular. org.tr/ yazi_detay. php? Yazi_id= 22&yazar= 16, 20.09.07.
91. Turhan, Faruk, Ceza Muhakemesi Hukuku, Asil Yayın Dağıtım, Ankara 2006.
92. Tutumlu, Mehmet Akif, Türk Borçlar Hukukunda Zamanaşımı ve Uygulaması, Kazancı Hukuk Yayınları No: 96, İstanbul 1991. Tülen, Hikmet, “Yasama Sorumsuzluğunun
93. Düşünceler”, http:// www. jura. uni - sb.de/ turkish/ HTuelen. html, 09.09.07. Mutlaklığı Üzerine Türk Hukuk Lügati, Türk Hukuk Kurumu, 4. Baskı, Ankara 1998.
94. Türkiye Barolar Birliği Anayasa Önerisi, Geliştirilmiş Gerekçeli Yeni Metin, 3. Baskı, Kasım 2007.
95. Türkiye Cumhuriyeti Anayasa Önerisi 2000, Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği, Ankara Nisan 2000.
96. Ünal, Şeref, “Yasama Dokunulmazlığı”, Adalet Dergisi, Yıl 78, Sa.6, Kasım-Aralık 1987.
97. Yalçın, Türkan, “Yasama Sorumsuzluğu”, Türkiye Barolar Birliği Dergisi, Sa.2, 1992.
98. Yasama Dokunulmazlığının Kaldırılması ile İlgili İşlemler Hakkında Genelge (Ceza İşleri Genel Müdürlüğü) (20.01.2006 tarih ve B. 03. 0. CİG. 0. 00. 00. 05/ 010. 06. 02/46 sayılı), http:// mevzuat. adalet. gov. tr/ html/ 26764. html, 20.09.07].
99. Yaşar Topçu Kararı (26.05.2006 T, 2004/5 E, 2006/2 K), http:// www. anayasa. gov. tr/ images/ loaded/ pdf _dosyalari/ 02- yılmaz- taner_ 05_ 02. pdf, 26.11.07.
100. Yaşar, Osman, Uygulamada Türk Ceza Yasası Genel Hükümler, Seçkin Yayınevi, Ankara 2000.
101. Yaşar, Yusuf/Kırıt, Emrah, “Cumhurbaşkanlarının Siyasi ve Hukuki Sorumluluğu”, Cumhuriyet (19.01.07).
102. Yayla, Yıldızhan, “Milletvekili Dokunulmazlığı Bakanların Sorumluluğu Cumhurbaşkanının Sorumsuzluğu (Sunuş)”, Uluslararası Anayasa Hukuku Kurultayı 9–13 Ocak 2001, Türkiye Barolar Birliği, Ankara 2001.
103. Yılmaz, Ejder, Hukuk Sözlüğü, Yenilenmiş 9. Baskı, Yetkin Yayınevi, Ankara 2005.
104. Yurtcan, Erdener,Ceza Yargılaması Hukuku, Alfa Basım Yayım Dağıtım A.Ş., İstanbul 2002.
105. Yüce Divan Kararları Yaşar Topçu Kararı /A.Mesut Yılmaz ve Güneş Taner Kararı, Anayasa Mahkemesi Yayınları, Cilt 4, Ankara 2006.
106. Yüce, Turhan Tufan, Ceza Hukuku Dersleri, C.1, Manisa 1982 (Metinde CHD olarak anılmıştır).
107. Yüce, Turhan Tufan, Ceza Hukukunun Temel Kavramları, Ankara 1985 (Metinde CHTK olarak anılmıştır)