Ölçme ve Değerlendirme Merkezinde Çalışan Fen Bilimleri Öğretmenlerinin LGS Sınavında Sorulan Beceri Temelli Sorular Hakkındaki Görüşleri

Öz

Bu çalışmanın amacı, fen bilimleri branşında Liselere Geçiş Sistemi (LGS) sınavında sorulan beceri temelli sorulara ilişkin ölçme ve değerlendirme merkezinde çalışan fen bilimleri öğretmenlerinin görüşlerinin belirlenmesidir. Araştırmada nitel araştırma yöntemlerinden görüşme tekniği kullanılmıştır. Araştırmanın katılımcıları 2021-2022 eğitim-öğretim yılında Türkiye’nin farklı illerindeki Millî Eğitim Bakanlığına bağlı il müdürlüklerinde ölçme ve değerlendirme merkezlerinde görev yapan 10 fen bilimleri öğretmeninden oluşmaktadır. Araştırmanın verileri yarı yapılandırılmış görüşme formu ile toplanmıştır. Araştırmanın bulgularında; dikkat, üst düzey düşünme becerileri, yaşam becerileri, 21. yüzyıl becerileri, soruların zorluğu, yetersiz süre, iyileştirilebilir sorular ve ders kitabına uyumsuz sorular kavramlarının öne çıktığı belirlenmiştir. Sonuç olarak, beceri temelli soruları öğrencilerin çözebilmeleri için dikkatli olmaları gerektiği, üst düzey düşünme becerilerine ve yaşam becerilerine sahip olmaları gerektiği belirlenmiştir. Soruların bazen gereksiz derecede zorlayıcı olduğu ve bu durumun öğrencilerin motivasyonlarını olumsuz yönde etkilediği öğretmenlerce belirtilmiştir. Ayrıca öğretmenler öğrencilerin sınavda soruları yetiştiremediklerine dikkat çekerek yeterli süre verilmesi gerektiğini ifade etmişlerdir. Öğretmen görüşlerinden soruların ders kitabı ile uyum içerisinde olmadığı anlaşılmıştır. Elde edilen sonuçlar ışığında öğrencilere daha fazla zaman verilmesi gerektiği, soruların öğrencilerin seviyesine göre hazırlanması gerektiği, öğretim programı ve kitaplar gibi kaynakların bu sorular doğrultusunda güncellenmesi gerektiği gibi önerilerde bulunulmuştur.

Anahtar Kelimeler

• Beceri temelli sorular
• yeni nesil sorular
• fen bilimleri
• liselere geçiş sistemi
• LGS.

Opinions of Science Teachers Working in the Measurement and Evaluation Center About the Skill-Based Questions Asked in the LGS Exam

Abstract

The purpose of this study is to examine the opinions of science teachers regarding the science course skill-based questions asked in the High School Transition System (LGS) exam. The phenomenology pattern, one of the qualitative research designs, was used in the research. The study group of the research consists of science teachers working in measurement and evaluation units in provincial directorates affiliated with the Ministry of National Education in different provinces of Turkey in the 2021-2022 academic year. The data of the research were collected with an interview form. In the findings of the research, It was determined that the concepts of attention, higher order thinking skills, life skills, 21st-century skills, difficulty, insufficient time, improvable questions, and incompatible with the textbook were prominent. As a result, it has been determined that students need to be careful and have high-level thinking skills and life skills to solve skill-based questions. Teachers stated that the questions were sometimes unnecessarily challenging, that students had time problems, and that they negatively affected their motivation. In addition, teachers pointed out that students could not complete the questions in the exam and stated that sufficient time should be given. From the teachers' opinions, it was understood that the questions were not compatible with the textbook.

Keywords

• Skill-based questions
• new generation questions
• science
• high school transition system
• LGS.

References

1. Akyürek, G. (2019). LGS ve TEOG sınavlarının fen bilimleri dersi öğretim programı ve yenilenmiş Bloom taksonomisine göre incelenmesi. [Yayımlanmamış Yüksek Lisan Tezi]. Necmettin Erbakan Üniversitesi.
2. Aslan, H., Aksoy, Y. ve İmamoğlu, O. (2020). Öğrencilerde Spor Durumu ve Yaş Kategorisine Göre Dikkat Düzeylerinin Karşılaştırılması. Electronic Turkish Studies, 15(2).
3. Bellocchi A., King D. T., Ritchie S. M., Context-Based Assessment: Creating Opportunities for Resonance Between Classroom Fields and Societal Fields, International Journal of Science Education, 2016, 38(8), 1304-1342. https://doi.org/10.1080/09500693.2016.1189107
4. Bozan, A., & Akay, Y. (2012). Dikkat geliştirme eğitiminin ilköğretim 5. sınıf öğrencilerinin dikkatlerini toplama becerilerine etkisi. Batı Anadolu Eğitim Bilimleri Dergisi, 3(6), 53-66.
5. Büyüköztürk, Ş., Kılıç Çakmak, E., Akgün, Ö., Karadeniz, Ş. ve Demirel, F. (2020). Eğitimde bilimsel araştırma yöntemleri (29. basım). Pegem Akademi.
6. Ceylan, G. Ve Orhan, A. T. (2023). Beceri temelli fen sorularına yönelik fen bilimleri öğretmenlerinin görüşlerinin incelenmesi. Mersin Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 19(1), 84-111.
7. Creswell, J. W. (2016). 30 essential skills for the qualitative researcher. Sage.
8. Çataldere, K. (2022). Fen bilimleri öğretmenlerinin ve araştırmacıların bakış açılarıyla beceri temelli soruların bazı değişkenler açısından analizi. [Yüksek Lisans Tezi]. Bursa Uludağ Üniversitesi.

9. Çepni, S., Özsevgeç, T. ve Gökdere, M. (2003). Bilişsel gelişim ve formal operasyon dönem özelliklerine göre ÖSS fizik ve lise fizik sorularının incelenmesi. Milli Eğitim Dergisi, 157, 30-39.
10. Çolak, Z. P. (2022). Matematik öğretmenlerinin beceri temelli sorulara yönelik algılayışları. [Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. Marmara Üniversitesi.
11. Erden, B. (2020). Türkçe, matematik ve fen bilimleri dersi beceri temelli sorularına ilişkin öğretmen görüşleri. Academia Eğitim Araştırmaları Dergisi, 5(2), 270-292.
12. Gelen, İ. (2017). P21-Program ve öğretimde 21. yüzyıl beceri çerçeveleri (ABD Uygulamaları). Disiplinlerarası Eğitim Araştırmaları Dergisi, 1(2), 15-29.
13. Gökbulut, B. (2020). Öğretmen adaylarının eğitim inançları ile 21. yüzyıl becerileri arasındaki ilişki. Turkish Studies, 15(1), 127-141.
14. Güneş, F. (2012). Öğrencilerin düşünme becerilerini geliştirme. Türklük Bilimi Araştırmaları, (32), 127-146.
15. Kabaran, G. G. ve Görgen, İ. (2016). Güney Kore, Hong Kong, Singapur ve Türkiye’deki öğretmen yetiştirme sistemlerinin karşılaştırmalı olarak incelenmesi. Bartın Eğitim Fakültesi Dergisi, 5(2), 478-495.
16. Karabulut, H., Tosunbayraktar, G. ve Kariper, A. (2022). Ortaokul öğrencilerinin beceri temelli (yeni nesil) fen bilimleri sorularına yönelik görüşlerinin incelenmesi. Akdeniz Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 1(2), 301-320.
17. Karakaya, F., Bulut, A. E., & YILMAZ, M. (2020). Fen lisesi öğretmenlerinin TEOG ve LGS sistemlerine yönelik görüşleri. Ihlara Eğitim Araştırmaları Dergisi, 5(1), 116-126.
18. Kedikli, D. ve Katrancı, Y. (2022). Beceri temelli ortaokul matematik sorularının incelenmesi. Yaşadıkça Eğitim, 36(3), 673-696.
19. Kızkapan, O. ve Nacaroğlu, O. (2019). Fen bilimleri öğretmenlerinin merkezi sınavlara (LGS) ilişkin görüşleri. Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi SBE Dergisi, 9(2), 701-719.
20. Kocabaş, H. (2021). Ortaokul fen bilimleri dersi 8. Sınıf enerji dönüşümleri ve çevre bilimi ünitesinde kullanılan bağlam temelli öğrenmenin öğrencilerin analitik düşünme becerilerine ve çevresel tutumlarına etkisinin incelenmesi. [Yüksek Lisans Tezi]. Kocaeli Üniversitesi.
21. MEB (2018). Fen Bilimleri Dersi (4, 5, 6. 7 ve 8. Sınıflar) Öğretim Programı. MEB Yayınları, Ankara. 20 Ekim 2023 tarihinde http://mufredat.meb.gov.tr/ProgramDetay adresinden erişilmiştir.
22. MEB (2023), PISA 2022 Türkiye raporu. https://odsgm.meb.gov.tr/meb_iys_dosyalar/2024_01/26152404_pisa2022_rapor.pdf
23. MEB (2020), TIMSS 2019 Türkiye raporu. https://odsgm.meb.gov.tr/meb_iys_dosyalar/2020_12/10175514_TIMSS_2019_Turkiye_On_Raporu_.pdf
24. Nentwig, P. M., Demuth, R., Parchmann, I., Ralle, B. ve Gräsel, C. (2007). Chemie im kontext: Situating learning in relevant contexts while systematically developing basic chemical concepts. Journal of Chemical Education, 84(9), 1439-1444. https://doi.org/10.1021/ed084p1439
25. Özden, M., Akgün, A., Çinici, A., Sezer, B., Yıldız, S. ve Taş, M. M. (2014). Merkezi sistem ortak sınav fen bilimleri sorularının webb’in bilgi derinliği seviyelerine göre analizi. Adıyaman University Journal of Science, 4(2), 91-108.
26. Özkan, Y. Ö. (2019). Ölçme ve Değerlendirme ile İlgili Temel Kavramlar. B. Çetin içinde, Eğitimde Ölçme ve Değerlendirme (s. 1-22). Anı Yayıncılık.
27. Özkan, Y. Ö., Güvendir, M. A. ve Satıcı, D. K. (2016). Temel eğitimden ortaöğretime geçiş (TEOG) sınavının uygulama koşullarına ilişkin öğrenci görüşleri. Eğitimde Kuram ve Uygulama Dergisi, 12(6), 1160-1180.
28. Öztürk, B. (1999). Öğrenme ve öğretmede dikkat. Milli Eğitim Dergisi, 144, 51-58.
29. Öztürk, F. (2021). Uzaktan Eğitim ve Ölçme Değerlendirmeye İlişkin Temel Kavramlar. B. K. Çoşkun, A. Yılmaz içinde, Uzaktan Eğitimde Ölçme ve Değerlendirme (s. 1-25). Pegem Akademi.
30. Sanca, M., Artun, H., Bakırcı, H., & Okur, M. (2021). Ortaokul beceri temelli soruların yeniden yapılandırılmış Bloom taksonomisine göre değerlendirilmesi. Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 18(1), 219-248.
31. Şad, S. N. ve Şahiner, Y. K. (2016). Temel eğitimden ortaöğretime geçiş (TEOG) sistemine ilişkin öğrenci, öğretmen ve veli görüşleri. İlköğretim Online, 15(1).
32. Şan, S., & İlhan, N. (2022). Fen bilimleri dersi beceri temelli sorulara (yeni nesil) yönelik kuramsal ve kavramsal çerçeve. İnönü Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 9(17), 17-36.
33. Tortop, F., Cumalı, A., Çelenli, M. ve Taşpınar-Şener, Z. (2022). LGS Sınavındaki Beceri Temelli Matematik Sorularına Yönelik Öğretmen Görüşleri. Erciyes Journal of Education, 6(2), 99-126.
34. Uzun, H., & Agaç, G. (2023). Ortaokul matematik öğretmenlerinin beceri temelli sorulara ilişkin yaklaşımlarının incelenmesi. İnönü Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 24(1), 57-78.
35. Yaycı, L. (2007). İlköğretim dördüncü sınıf öğrencilerinde seçici ve yoğunlaştırılmış dikkat becerilerinin geliştirmeye dayalı bir programın etkililiğinin sınanması [Doktora Tezi]. Marmara Üniversitesi.
36. Yıldırım, A., & Şimşek, H. (2018). Sosyal bilimlerde araştırma yöntemleri. Seçkin Yayınları.
37. Yüzüak, A. V., & Arslan, T. (2021). Liselere geçiş sınavına ilişkin fen bilimleri öğretmenlerinin görüşlerinin incelenmesi. Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 21(3), 805-819.