Muhafazakârlıktan Müsamahakârlığa: İngiliz İlişkilerinin Gölgesinde Suudi Arabistan'ın Yönetim Anlayışındaki Değişim

Öz

Bu çalışmada, Suud-İngiliz ilişkilerinin, bugünkü Suudi Arabistan Krallığı'nın gelişimini şekillendirmede oynadığı role odaklanarak, ülkenin kuruluş dönemini incelenmektedir. Araştırmacılar, Birinci Dünya Savaşı öncesinde İngilizlerle kurulan diplomatik bağların, Suudi Arabistan'ın bölgedeki konumunu güçlendirmede etkili olduğunu vurgulamaktadır. İngilizlerle olan etkileşimleri ve değişen küresel siyasete uyum sağlama becerisi sayesinde Suud hanedanı, karar alma süreçlerinde reelpolitiği göz önünde bulundurmayı öğrenmiştir. Bu çalışmanın temel argümanı, Suud Hanedanının Vahhabilik algısının muhafazakâr bir yorumdan daha müsamahakâr bir yoruma doğru kayarak bir dönüşüm geçirdiğidir. Bu araştırmada, Suudi hükümetinin din anlayışının, Arap çölündeki son derece tavizsiz duruşundan başlayarak, 1932'de Krallığın ilanıyla sonuçlanan evrimi okuyucuya sunulmaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Birleşik Krallık
• Hicaz
• Suudi Arabistan
• Vahhabilik

From Conservative to Permissive: The Shift in Saudi Arabia's Management Approach in the Shadow of English Relations

Öz

This study examines the founding period of the current Kingdom of Saudi Arabia, with a particular focus on the role that Saudi-British relations played in shaping the nation's development. Experts believe that these diplomatic ties, which were established prior to World War I, were instrumental in enhancing Saudi Arabia's position in the region. Through its interactions with the British and its ability to adapt to changing global politics, the Saudi government learned to consider realpolitik in its decision-making processes. As a result, the main argument of this study is that the Saudi perception of Wahhabism underwent a transformation, shifting from a conservative interpretation to a more permissive one. Through this investigation, we aim to contextualize the evolution of the Saudi government's understanding of religion, starting from its highly uncompromising stance in the Arabian desert and culminating in the Kingdom's proclamation in 1932.

Anahtar Kelimeler

• Hejaz
• Saudi Arabia
• United Kingdom
• Wahhabism

Kaynakça

1. Al-Jarbou, A. (2007). The role of traditionalists and modernists on the development of the Saudi legal system. Arab Law Quarterly, 21(3), 191-229. Erişim adresi: https://www.jstor.org/stable/27650587
2. Al-Rasheed, M. (2010). A history of Saudi Arabia. Cambridge: Cambridge University Press.
3. Anishchenkova, V. (2020). Modern Saudi Arabia. California: ABC-Clio.
4. Büyükkara, M. A. (2016). İhvan'dan Cüheyman'a: Suudi Arabistan ve Vehhabilik. İstanbul: Rağbet Yayınları.
5. Çakır, M. (2016). Din-siyaset ilişkisi bağlamında Suudi Arabistan ve Vehhabilik (Yüksek Lisans Tezi), Akdeniz Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Antalya.
6. Demirci, O. (2013). M. M. Futeyyih'in Necd el-İhvan fırkası veya bugünkü Vehhabilik isimli eseri ışığında Necd İhvanı Teşkilatı ve Son Suud Devletinin kuruluşu (Yüksek Lisans Tezi), Marmara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.
7. Güner, S. (2019). 16. ve 18. yüzyıllar arasında Osmanlı Arabistan'ında merkez-kaç ilişkileri: eşkıyâ-yı urbân ve devlet. Amme İdaresi Dergisi, 52(3), 67-93. Erişim adresi: https://kutuphane.dogus.edu.tr/mvt/pdf.php
8. Habib, J. (1970). The Ikhwan movement of Najd: Its rise, development and decline (PhD Thesis), University of Michigan. Erişim adresi: https://www.proquest.com/docview/288186259?pqorigsite=gscholar& fromopenview=true&sourcetype=Dissertations%20&%20Theses Hogarth, D. G. (1925). Wahabism and British interests. Journal of the British Institute of International Affairs, 4(2), 70-81. https://doi.org/10.2307/3014617

9. Kostiner, J. (1985). On instruments and their designers: The Ikhwan of Najd and the emergence of the Saudi State. Middle Eastern Studies, 21(3), 298-323. Erişim adresi: https://www.jstor.org/stable/4283073
10. Kurşun, Z. (1998). Necid ve Ahsa'da Osmanlı hakimiyeti. Ankara: Türk Tarih Kurumu Yayınları.
11. Schneer, J. (2015). Balfour deklarasyonu Arap İsrail çatışmasının kökenleri (A. C. Akkoyunlu, Çev.) İstanbul: Kırmızı Kedi Yayınevi.
12. Silverfarb, D. (1980). The Anglo-Najd treaty of December 1915. Middle Eastern Studies, 16(3), 167-177. Erişim adresi: https://www.jstor.org/stable/4282790
13. Silverfarb, D. (1982). Great Britain, Iraq, and Saudi Arabia: The Revolt of the Ikhwan, 1927-1930. The International History Review, 4(2), 222-248. Erişim adresi: https://www.jstor.org/stable/40105200
14. Troeller, G. (2013). The birth of Saudi Arabia. New York: Routledge.
15. Vassiliev, A. (2000). The history of Saudi Arabia. New York: New York University Press.
16. Wilkinson, J. C. (1991). Arabia's frontiers: The story of Britain's Boundary Drawing in the desert. New York: I. B. Tauris.
17. Wynbrandt, J. (2010). A brief history of Saudi Arabia . New York: Facts on File Publishing.