Stratejik Uyumun İşletmenin Finansal Performansına Etkisi: Profilden Sapma Yaklaşımı

Arş. Grv. Dr. Burcu Şefika Doğrul; Prof. Dr. Senem Besler

doi:10.18037/ausbd.415653

Stratejik Uyumun İşletmenin Finansal Performansına Etkisi: Profilden Sapma Yaklaşımı

Öz

Örgüt kuramı ve stratejik yönetim alanlarında işletmelerin örgütsel unsurları ile çevreleri arasında uyum sağlanmasının performanslarını arttıracağına yönelik kuramsal tartışmalar devam etmektedir. Bu çalışmanın amacı, işletmelerin strateji-örgüt yapısı- çevre uyumuna sahip olmalarının finansal performanslarına etkilerini sınamaktır. Bu kapsamda Borsa İstanbul’da işlem gören 111 imalat işletmesinden hazırlanan soru formu aracılığıyla toplanan veriler profilden sapma uyum yaklaşımı çerçevesinde ele alınmış ve profilden sapma analizi ve kümeleme analizi teknikleri ile test edilmiştir. Araştırma sonuçları, işletmelerin örgüt tasarımlarında stratejilerinin, örgüt yapılarının ve çevresel koşullarının eş zamanlı olarak ele alınmasının ve birbirleriyle tutarlı olmasının, yani stratejik uyuma sahip olmalarının finansal performanslarını arttırdığını ortaya koymuştur.

Anahtar Kelimeler

Stratejik Uyum,Koşul Bağımlılık Kuramı,Konfigürasyon Yaklaşımı

Kaynakça

Akbulut, Y. (2010). Sosyal Bilimlerde SPSS Uygulamaları, İstanbul: İdeal Kültür.
Aktaş, M. ve Şener, İ. (2012). Koşul Bağımlılık Kuramı, Sözen, H. C. ve Basım, H. N. (Der.), Örgüt Kuramı içinde (s. 91-116). İstanbul: Beta.
Ark, A. H. (2008). Strategic Orientation and Business Performance Relationship With Focus On Business And Functional Level Strategy Fit: An Empirical Study On Turkish Enterprises, (Yayınlanmamış Doktora Tezi), Marmara Üniversitesi, İstanbul.
Ashmos, D. P., Duchon, D. ve McDaniel, R. R. (2000). Organizational Responses To Complexity: The Effect On Organizational Performance, Journal of Change Management, 13 (6), 577-594.
Aydeniz, E. Ş. (2009), Makroekonomik Göstergelerin Firmaların Finansal Performans Ölçütleri Üzerindeki Etkisinin Ölçülmesine Yönelik Bir Araştırma: IMKB’ ye Kote Gıda ve İçecek İşletmeleri Üzerine bir Uygulama, Marmara Üniversitesi İİBF Dergisi, 27(2), 263-277.
Bayraktar, E., Tatoğlu, E. (2010). Assessing The Link Between Strategy Choice And Operational Performance Of Turkish Companies, 14th International Research/Expert Conference ”Trends In The Development Of Machinery And Associated Technology” TMT 2010, Mediterranean Cruise, 11-18 September, 805-808.
Budayan, C., Dikmen, İ., Birgönül, M.T. (2007). Türk İnşaat Sektöründe Stratejik Grup Analizi, 4. İnşaat Yönetimi Kongresi’nde sunulan bildiri, İstanbul: 139-148.
Burns, T., Stalker, G.M. (1961). The Management Of Innovation, London: Tavistock Publications.

Burton, M. R., Lauridsen, J. & Obel, B. (2000). Fit and Misfits İn The Multi-Dimensional Contingency Model: An Organizational Change Perspective, Working Paper 1-2000, Denmark: LOK Resarch Center.
Chandler, A. D. (1962). Strategy And Structure. Cambridge: MIT Press, MA.
Child, J. (1972). Organizational Structure, Environment and Performance: The Role Of Strategic Choice, Sociology, 6, 1-22.
Conant, J. S., Mokwa, M. P. & Varadarajan,, P. R. (1990). Strategic Types, Distinctive Marketing Competencies And Organizational Performance: A Multiple Measures-Based Study, Strategic Management Journal, 11, 365-383.
Covin, J. G., Slevin, D.P. & Heeley, M. B. (2001). Strategic Decision Making in An İntuitive Vs. Technocratic Mode: Structural And Environmental Considerations, Journal of Business Research, 52, 51-67.
Desarbo, W.S., Benedetto, C. A. D., Song, M. & Sinha, I. (2005). Revisiting The Miles and Snow Strategic Framework: Uncovering Interrelationships Between Strategic Types, Capabilities, Environmental Uncertainty, And Firm Performance, Strategic Management Journal, 26, 47-74.
Dess, G.G., Ireland, R.D. & Hitt, M.A. (1990). Industry Effects And Strategy Management Research, Journal of Management, 27, 267-488.
DeVellis, R.F. (2003). Scale Development Thory And Applications (2th. Edition), Sage Publications Inc.
Doğan, T. (2008). Strateji Tipleri ve Stratejik Yönetim Süreçlerinin Firma Performansına Etkileri, (Yayınlanmamış Doktora Tezi), Gebze İleri Teknoloji Enstitüsü, Gebze.
Donaldson, L. (1996). For Cartenianism: Against Organizational Types And Quantum Jumps, In: For Positivist Organization Theory: Providing The Hard Core, London: Sage, pp. 108-129.
Donaldson, L., (1987), Strategy And Structural Adjustment To Regain Fit And Performance: Indefence Of Contingency Theory. Journal of Management Studies 24 (1), 1-24.
Donaldson, L. (2001), The Contingency Theory Of Organizations, Thousand Oaks: Sage.
Doty, D.H., W.H. Glick. (1993). Fit, Equifinality, And Organizational Effectiveness: A Test Of Two Configurationally Theories, Academy of Management Journal, 36 (6), 1196-1250.
Drazin, R., Van de Ven, A. H. (1985). Alternative Forms Of Fit in Contingency Theory, Administrative Science Quarterly, 30 (4), 514-539.
Fiss, P. C. (2008). Configurations Of Strategy, Structure And Environment: A Fuzzy Set Analysis Of High Technology Firms, MIT BPS Conference, Cambridge: MA.
Frederickson, J. W. (1986) The Strategic Decision Process And The Organizational Structure, Academy of Management Review, 11(2), 280-297.
Garlichs, M. (2011). The Concept Of Strategic Fit. Hamburg: Herstellung: Diplomica Verlag GmbH.
Gresov, C. (1989). Exploring Fit And Misfit With Multiple Contingencies, Administrative Science Quarterly, 34 (3), 431-53.
Güleş, H. K. (2001). Küçük ve Orta Ölçekli Sanayi İşletmelerinde İleri İmalat Teknolojileri Kullanımı Üzerine Bir Araştırma, Gazi Üniversitesi İİBF Dergisi, 1, 59-76.
Hambrick, D. C. (1983). Some Tests Of The Effectiveness and Functional Attirbutes of Miles And Snow’s Strategic Types, Academy of Management Journal, 26 (1), 5-26.
Hatten, K. J., Schendel, D. E. (1977). Heterogeneity Within An İndustry: Firm Conduct İn The U. S. Brewing Industry, 1952-71, The Journal of Industrial Economics, XXVI (2), 97-113.
Hughes, P., Morgan, R. E. (2008). Fitting Strategic Resources With Product-Market Strategy: Performance İmplications, Journal of Business Research, 61 (4), 323-31.
Hult, G. T. M., Ketchen, D. J. Jr., Cavusgil,T. S. & Calantone, R. J. (2006). Knowledge as a Strategic Resource in Supply Chains, Journal of Operations Management, 24 (5), 458-75.
Kabadayi, S., Eyuboglu, N. & Thomas, G. P. (2007). The Performance İmplications Of Designing Multiple Channels to Fit With Strategy And Environment, Journal of Marketing, 71 (4), 195-211.
Kamaşak, R. (2010). Jenerik Rekabet Stratejilerinin İşletme Karlılığı ve Pazar Performansına Etkisi, Yönetim, 21 (65), 47-64.
Ketchen, D. J., Thomas, J. B. & Snow, C. C. (1993). Organizational Configurations And Performance: A Comparison Of Theoretical Approaches, The Academy of Management Journal, 36 (6), 1278-1313.
Khandwalla, P. N. (1976). Some Top Management Styles, Their Context And Performance, Organization and Administrative Sciences, 7(4), 21-51.
Kim, L., Lim, Y. (1988). Environment, Generic Strategies, and Performance in a Rapidly Developing Country: A Taxonomic Approach, Academy of Management Journal, 31(4), 802-827.
Lawrence, P. R., Lorsch J.W. (1967). Organization and Environment: Managing Differentiation and İntegration, Boston: Harvard University Press.
Leblebici, D. N. (2005). Küresel Değişim Baskısına Karşı Türk Bürokrasisindeki Yapısal Uyum Çabalarının Yapısal Atalet Kavramı Açısından Değerlendirilmesi, C.Ü. İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 6 (1), 1-14.
Lenz, R. T. (1980). Environment, Strategy, Organization Structure and Performance: Patterns in One Industry, Strategic Management Journal, 1 (3), 209-226.
Lindow, C. M. (2012). A Strategic Fit Perspectives On Family Firm Performance, Springer Gabler, Online ISBN 978-3-8349-7167-8.
Marlin, D., Hoffman, J. J. & Lamont, B. T. (1994). Porter’s Generic Strategies, Dynamic Environments, And Performance: A Profile Deviation Fit Perspective, The International Journal of Organizational Analysis, 2 (2), 155-175.
McKee, D. O., Varadarajan, P. R. & Pride, W. M. (1989). Strategic Adaptability And Firm Performance: A Market-Contingent Perspective. Journal of Marketing 53 (July), 21-35.
Meyer, A. D., Tsui, A. S., & Hinings, C. R. (1993). Configurational Approaches to Organizational Analysis, Academy of Management Journal, 36, 1175–1195.
Miles, M. P., Covin, J. G. ve Heeley, M. B. (2000). The Relationship Between Environmental Dynamism And Small Firm Structure, Strategy, And Performance, Journal of Marketing Theory and Practice, 8 (2), 63-74.
Miles, R., Snow, C. (1978). Organizational Strategy, Structure And Process, New York: McGraw-Hill.
Miles, R. E., Snow, C. C. (1984). Fit, Failure And Hall Of Fame, California Management Review, 27 (3), 10-28.
Miller, D. (1986). Configurations of Strategy and Structure: Towards A Synthesis, Strategic Management Journal, 7, 233-249.
Miller, D. (1987). Strategy Making and Structure: Analysis and İmplications For Performance, Academy Of Management Journal, 30 (1), 7-32.
Miller, D. (1988). Relating Porter’s Business Strategies to Environment and Structure: Analysis And Performance İmplications, Academy Of Management Journal, 31 (2), 280-308.
Miller, D. (1992). Environmental Fit Versus Internal Fit, Organization Science, 3 (2): 159-178.
Mintzberg, H. (1979). The Structuring Of Organizations, Englewood Cliffs, NJ: Prentice Hall.
Nakip, M. (2006). Pazarlama Araştırmaları, Teknikler ve (SPSS Destekli) Uygulamalar (2. Basım), Ankara: Seçkin.
Naktiyok, A., Karabey, C.N. (2007). İşletmelerin Maddi Olmayan Kaynakları ve Çevresel Olumsuzluk Algıları İle Stratejik Yönelimleri Arasındaki İlişki, Ankara Üniversitesi SBF Dergisi, 62 (4), 203-225.
Nystroma, P. C., Ramamurthya, K. & Wilson, A. L. (2002). Organizational Context, Climate And Innovativeness: Adoption Of İmaging Technology, Journal Of Engineering and Technology Management, 19 (3–4), 221–247.
Ogollah, K.; Bolo, A. Z. & Ogutu, M. (2011). Strategy Structure Environment Linkage And Corporate Performance: A Conceptual Overview, Business Administration And Management (BAM), 1(3), 101-113, www.Primejournal.Org/Bam (Erişim Tarihi: 30.08.2011).
Olson, E.M.; Slater, F.F. & Hult, T.M. (2005). The Performance İmplication Of Fit Among Business Strategy, Marketing Organization Structure, and Strategic Behavior, Journal Of Marketing, 69, 49-65.
Özen, Ş. (2013). Yönetim ve Organizasyon Yaz Seminerleri-YÖYSEM, Akdeniz Üniversitesi, http://www.academia.edu/4074295/Yonetim_ve_Organizasyon_Yaz_Seminerleri_25_Haziran_2013_Akdeniz_Universitesi_Antalya, Erişim tarihi:25.06.2013.
Öztürk, B. (2008). Makroekonomik Faktörlerin İstanbul Menkul Kıymetler Borsası Ulusal-100 Endeksi Ve Volatilitesi Üzerindeki Etkilerinin İncelenmesi (1997-2006), (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi), İstanbul Teknik Üniversitesi, İstanbul.
Parker, S. C., Witteloostuijin, A. V. (2010). A General Framework For Estimating Multidimensional Contingency Fit, Organization Science, 21(2), 540- 553.
Parnell, J. A., Wright, P., & Tu, H. S. (1996). Beyond The Strategy-Performance Linkage: The İmpact Of The Strategy-Organization-Environment Fit On Business Performance, American Business Review, 14(2), 41-50.
Pertusa-Ortega, E.M., Claver-Cortes, E. & Molina-Azorin, J. F. (2008). Strategy, Structure, Environment And Performance İn Spanish Firms, Euromed Jornal Of Business, 3(2), 223-239.
Peteraf, M., Reed, R. (2007). Managerial Discretion and Internal Alignment Under Regulatory Constraints And Change, Strategic Management Journal, 28, 1089-1112.
Porter, M. (1980). Competitive Strategy, Newyork: The Free Press.
Priem, R. L. (1990). CEO Decision Rules For Strategy- Structure-Environment Alignment, Configuration Outcomes, And Firm Performance, Phd Thesis, Arlington: The University Of Texas.
Rajapakshe, W. (2002). Strategy And Structure Re- Examined, Journal of Managemenet Science, 1(1&2), 142-167.
Roca-Puig, V., Bou-Llusar, J. C. (2007). Organizational Fit And Performance in Miles And Snow’s Configurational Theory, A Covariant Analysis, Management Research, 5 (1), 17–28.
Sarvan, F.; Durmuş, A. E.; Özen, J.; Özdemir, B. & Tarcan, İ. E. (2003). On Stratejik Yönetim Okulu: Biçimleşme Okulunun Bütünleştirici Çerçevesi, Akdeniz Üniversitesi İIBF Dergisi, 3(6), 73-122.
Schoonhoven, C. B. (1981). Problems With Contingency Theory: Testing Assumptions Hidden Within The Language Of Contingency Theory, Administrative Science Quarterly, 26(3), 349 – 377.
Segev, E. (1987). Strategy, Strategy-Making, And Performance İn A Business Game, Strategic Management Journal, 8(6), 565-577.
Selto, F. H., Renner, C. J. & Young, S. M. (1995). Assesing The Organizational Fit Of A Just-In-Time Manufacturing System: Testing Selection, Interaction and Systems Models of Contingency Theory, Accounting, Organizations and Society, 20 (7/8), 665-684.
Shortell, S. M., Zajac, E. J. (1990). Perceptual and Archival Measures of Miles and Snow’s Strategic Types: A Comprehensive Assessment of Reliability and Validity, Academy of Management Journal, 33 (4), 817-832.
Tavitiyaman, P., Zhang, H. Q. & Qu, H. (2012). The Effect of Competitive Strategies and Organizational Structure on Hotel Performance, International Journal of Contemporary Hospitality Management, 24 (1), 140-159.
TDK, (2013). Türk Dil Kurumu, Büyük Türkçe Sözlük.
Tekin, M. (1992). Sanayi İşletmelerinde Verimlilik ve Önemi, Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 1, 169-176.
Tekin, M., Zerenler, M. (2005). Konya Otomotiv Yan Sanayiinin Rekabet Gücü Hakkında Bir Araştırma, V. Ulusal Üretim Araştırmaları Sempozyumu, İstanbul Ticaret Üniversitesi, 25-27 Kasım 2005, 75-81.
Van De Ven, A. H. (1979). Review of Aldrich’s (1979) Book-Organization and Environments, Administrative Science Quarterly, 24 (2), 320-326.
Venkatraman, N. (1989), The Concept of Fit in Strategy Research: Toward Verbal and Statistical Correspondence, Academy of Management Review, 14 (3), 423-444.
Venkatraman, N., Prescott, J. (1990). Environment-Strategy Coalignment: An Empirical Test of Its Performance Implications, Management Journal, 11 (1), 1-24.
Vorhies, D. W., Morgan, N. A. (2003). A Configuration Theory Assessment of Marketing Organization Fit With Business Strategy and Its Relationship with Marketing Performance, Journal of Marketing, 67 (January), 100-15.
Vorhies, D. W., Morgan, N. A. (2005). Benchmarking Marketing Capabilities For Sustainable Competitive Advantage, Journal of Marketing, 69 (1), 80-94.
Wasti, A., Fiş, A. M. (2010). Örgüt Kültüründe Sıkılık-Esneklik Boyutu ve Kurumsal Girişimciliğe Etkisi, Yönetim Araştırmaları Dergisi, 10 (1-2), 11-33.
Woodward, J. (1965). Industrial Organization: Theory and Practice, London Oxford Press.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

-

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Arş. Grv. Dr. Burcu Şefika Doğrul
Türkiye

Prof. Dr. Senem Besler
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

15 Mart 2017

Gönderilme Tarihi

16 Mart 2016

Kabul Tarihi

26 Temmuz 2016

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2017 Cilt: 17 Sayı: 1

DOI

https://doi.org/10.18037/ausbd.415653

IZ

https://izlik.org/JA77ST65SD

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Doğrul, A. G. D. B. Ş., & Besler, P. D. S. (2017). Stratejik Uyumun İşletmenin Finansal Performansına Etkisi: Profilden Sapma Yaklaşımı. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 17(1), 67-86. https://doi.org/10.18037/ausbd.415653

AMA

1.Doğrul AGDBŞ, Besler PDS. Stratejik Uyumun İşletmenin Finansal Performansına Etkisi: Profilden Sapma Yaklaşımı. AÜSBD. 2017;17(1):67-86. doi:10.18037/ausbd.415653

Chicago

Doğrul, Arş. Grv. Dr. Burcu Şefika, ve Prof. Dr. Senem Besler. 2017. “Stratejik Uyumun İşletmenin Finansal Performansına Etkisi: Profilden Sapma Yaklaşımı”. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 17 (1): 67-86. https://doi.org/10.18037/ausbd.415653.

EndNote

Doğrul AGDBŞ, Besler PDS (01 Mart 2017) Stratejik Uyumun İşletmenin Finansal Performansına Etkisi: Profilden Sapma Yaklaşımı. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 17 1 67–86.

IEEE

[1]A. G. D. B. Ş. Doğrul ve P. D. S. Besler, “Stratejik Uyumun İşletmenin Finansal Performansına Etkisi: Profilden Sapma Yaklaşımı”, AÜSBD, c. 17, sy 1, ss. 67–86, Mar. 2017, doi: 10.18037/ausbd.415653.

ISNAD

Doğrul, Arş. Grv. Dr. Burcu Şefika - Besler, Prof. Dr. Senem. “Stratejik Uyumun İşletmenin Finansal Performansına Etkisi: Profilden Sapma Yaklaşımı”. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 17/1 (01 Mart 2017): 67-86. https://doi.org/10.18037/ausbd.415653.

JAMA

1.Doğrul AGDBŞ, Besler PDS. Stratejik Uyumun İşletmenin Finansal Performansına Etkisi: Profilden Sapma Yaklaşımı. AÜSBD. 2017;17:67–86.

MLA

Doğrul, Arş. Grv. Dr. Burcu Şefika, ve Prof. Dr. Senem Besler. “Stratejik Uyumun İşletmenin Finansal Performansına Etkisi: Profilden Sapma Yaklaşımı”. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, c. 17, sy 1, Mart 2017, ss. 67-86, doi:10.18037/ausbd.415653.

Vancouver

1.Arş. Grv. Dr. Burcu Şefika Doğrul, Prof. Dr. Senem Besler. Stratejik Uyumun İşletmenin Finansal Performansına Etkisi: Profilden Sapma Yaklaşımı. AÜSBD. 01 Mart 2017;17(1):67-86. doi:10.18037/ausbd.415653