Türkiye’de Eğitim Eşitsizliğinin Farklı Yüzleri

Seda Yıldız; Derya Gültekin-karakaş

doi:10.18037/ausbd.566795

Türkiye’de Eğitim Eşitsizliğinin Farklı Yüzleri

Öz

Bireylerin ve toplumların gelişiminde hayati rol oynayan eğitim olanaklarına erişim eşitlikçi ve hak-merkezli olmaktan uzaklaştığı ölçüde, farklı toplumsal kesimler arasındaki eşitsizlikler derinleşmektedir. Çalışmada, Türkiye’de eğitim alanındaki eşitsizlik farklı veçheleri ile incelenmekte ve 2008-2016 dönemi için ülke, bölge ve cinsiyet bazında ortalama öğrenim süresi ve okullaşma oranları temelinde eğitim kazanımları hesaplanarak, eğitime toplumun farklı kesimlerinin erişiminin ne ölçüde eşitlikçi olduğu sorgulanmaktadır. Bu kapsamda, Eğitim Gini İndeksi (EGİ) yöntemi kullanılarak eğitim seviyelerine göre indeks değerleri hesaplanmakta ve eğitim Lorenz eğrileri çizilerek eşitsizliğin seyri gözlemlenmektedir. Ayrıca okullaşmanın standart sapma değerleri ve ortalama öğrenim süreleri üzerinden eğitimde Kuznets eğrisinin oluşup oluşmadığı incelenmekte ve EGİ değerlerinin gelir dağılımı ile ilişkisine bakılmaktadır. Analize göre ülke genelinde okullaşmanın artması ve azalan EGİ değerleri, eğitimde eşitsizliğin azaldığına işaret etmektedir. Ancak, veriler yaş, cinsiyet ve bölge değişkenlerine göre inceltildiğinde, eşitsizliklerin devam ettiği görülmektedir. Eğitim harcamalarında kamudan hanehalklarına doğru kayış ve en yüksek %20’lik gelir grubu lehine farklılaşma, eğitim eşitsizliğini arttırmaktadır. En yüksek %20’lik gelir grubunun eğitim harcamalarının toplam tüketim harcamalarındaki payı, diğer gelir gruplarının toplamına ve özellikle de en düşük %20’lik gelir grubuna göre artmaktadır. Analiz, Türkiye’de eğitime erişimde eşitliğin sağlanamadığını ve eğitime sosyal statü, cinsiyet, yaşanılan bölge ve aile gelir düzeyinden bağımsız erişim sağlayacak politikaların geliştirilmesi gerektiğini göstermektedir.

Anahtar Kelimeler

Eğitim,Eğitim Eşitsizliği,Bölgesel Eşitsizlik,Eğitim Gini İndeksi

Kaynakça

Alon, S. (2010). Racial Differences in Test Preparation Strategies: A Commentary on Shadow Education, American Style: Test Preparation, the SAT and College Enrolment. Social Forces, 89(2), 463-474.
Barro, R., & Lee, J. (2010). A New Data Set of Educational Attainment in the World, 1950-2010. doi:10.3386/w15902.
Becker, G. S. (1962). Investment in Human Capital: A Theoretical Analysis. Journal of Political Economy, 70(5), 9-49.
Bergen, R. J. S. (2006). Family Influences on Young Adult Career Development and Aspirations. Doctoral dissertation, University of North Texas.
Boran, B. S. (1939). A Study of Occupational Mobility: an Analysis of Age Distributions of Occupational Groupings in the United States (1910-1930), Doctoral dissertation, University of Michigan.
Bourdieu, P. (1973). Cultural Reproduction and Social Reproduction in Knowledge, Education and Cultural Change. London: Tavistock.
Bourdieu, P., & Passeron, J.C. (1990). Reproduction in Education, Society and Culture, London: Sage.
Checchi, D. (2006). The Economics of Education: Human Capital, Family Background. USA: Cambridge University Press.

Dağdemir, Ö., & Acaroğlu, H. (2011). Türkiye’de Bölgesel Gelir Dağılımının İller Düzeyinde Analizi: 1990-2006. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 11(1), 39-56.
Delaney, A. M. (1999). Parental Income and Students College Choice Process: Research Findings to Guide Recruitment Strategies. Document Resume, 77. https://files.eric.ed.gov/fulltext/ED432187.pdf#page=82
Doob, C. B. (2013). Social Inequality and Social Stratification (1st Edition), Upper Saddle River, N.J.: Pearson.
Filiztekin, A. (2008). Türkiye'de Bölgesel Farklar ve Politikalar. İstanbul: TÜSİAD, Yayın No. TÜSİAD-T/2008-09/471).
Filiztekin, A. (2009). Türkiye'de Bölgesel Farklar. http://research.sabanciuniv.edu/11643/1/BolgeselFarklar_YKY.pdf
Friedman, M., & Friedman, R. D. (1980). Free to Choose: A Personal Statement. New York: Harcourt Brace Jovanovich.
Gök, F. (2009, 28 Eylül). Eğitim Sistemi, Adaletsiz Kapitalizmi Yeniden Üretiyor. Birgün.
Gürler E.K., Turgutlu T., Kırcı N., Üçdoğruk Ş. (2007). Türkiye’de Eğitim Talebi Belirleyicileri. Finans Politik & Ekonomik Yorumlar, 44 (512), 89-101.
Hanushek, E. A., Woessmann, L. (2007). The Role of Education Quality for Economic Growth. World Bank Policy Research Working Papers No. 4122.
Illich, I. (1971). Deschooling Society. New York: Harper & Row.
Krueger, A. B., & Lindahl, M. (2001). Education for Growth: Why and for Whom?. Journal of Economic Literature, 39, 1101-1136.
Lam, G. (2014). Theoretical Framework of the Relation Between Socio Economic Status and Academic Achievement of Students. Education, 134 (3), 326-31.
Loury, G. C. (1981). Intergenerational Transfers and the Distribution of Earnings. Econometrica, 49(4), 843-67.
Machin, S. (2006). Social Disadvantage and Education Experiences. OECD Social, Employment and Migration Working Papers, No. 32, Paris: OECD Publishing. http://dx.doi.org/10.1787/715165322333
Mill, J. S. (1859). On Liberty. Kitchener : Batoche Books (2001).
Mirowsky J., Ross, C.E. (2003). Education Social Status and Health. New York: A. de Gruyter.
OECD. (2007). Education at a Glance 2007: OECD Indicators. Paris: OECD.
OECD (2014). Education at a Glance 2014: OECD Indicators, France: OECD Publishing. http://dx.doi.org/10.1787/eag-2014-en
Osa-Edoh, G. I., Alutu, A. N. G. (2011). Parents’ Socio-Economic Status and Its Effect in Students’ Educational Values and Vocational Choices. European Journal of Educational Studies, 3(1), 11-21.
Parsons, F. (1909). Choosing a Vocation. Boston: Houghton Mifflin Co.
Raftery, A. E., Hout, M. (1993). Maximally Maintained İnequality: Expansion, Reform, and Opportunity in Irish Education, 1921-75. Sociology of Education, 66(1), 41-62.
Ram, R. (1990). Educational Expansion and Schooling Inequality: International Evidence and Some Implications. The Review of Economics and Statistics, 72(2), 266–274.
Rist, R. C. (1970). Student Social Class and Teacher Expectations: The Self-Fulfilling Prophecy in Ghetto Education. Harvard Educational Review, 40(3), 411-451.
Schultz, T. W. (1961). Investment in Human Capital. The American Economic Review, 51, 1-17.
Tezcan, M. (1985). Eğitim Sosyolojisi (4. Baskı). Ankara: Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi.
Tezcan, M. (1993). Eğitim Sosyolojisinde Çağdaş̧ Kuramlar ve Türkiye. Ankara: Ankara Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Fakültesi.
Thomas, V., Wang, Y., Fan, X. (2001). Measuring Education Inequality: Gini Coefficients of Education. Policy Research Working Paper, No. WPS2525, World Bank Publications.
Willis, P. E. (1977). Learning to Labor: How Working-Class Kids Get Working-Class Jobs. Farnborough: Saxon House.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

-

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Seda Yıldız

Derya Gültekin-karakaş

Yayımlanma Tarihi

17 Haziran 2019

Gönderilme Tarihi

6 Eylül 2018

Kabul Tarihi

9 Nisan 2019

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2019 Cilt: 19 Sayı: 2

DOI

https://doi.org/10.18037/ausbd.566795

IZ

https://izlik.org/JA52WR44WC

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Yıldız, S., & Gültekin-karakaş, D. (2019). Türkiye’de Eğitim Eşitsizliğinin Farklı Yüzleri. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 19(2), 271-292. https://doi.org/10.18037/ausbd.566795

AMA

1.Yıldız S, Gültekin-karakaş D. Türkiye’de Eğitim Eşitsizliğinin Farklı Yüzleri. AÜSBD. 2019;19(2):271-292. doi:10.18037/ausbd.566795

Chicago

Yıldız, Seda, ve Derya Gültekin-karakaş. 2019. “Türkiye’de Eğitim Eşitsizliğinin Farklı Yüzleri”. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 19 (2): 271-92. https://doi.org/10.18037/ausbd.566795.

EndNote

Yıldız S, Gültekin-karakaş D (01 Haziran 2019) Türkiye’de Eğitim Eşitsizliğinin Farklı Yüzleri. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 19 2 271–292.

IEEE

[1]S. Yıldız ve D. Gültekin-karakaş, “Türkiye’de Eğitim Eşitsizliğinin Farklı Yüzleri”, AÜSBD, c. 19, sy 2, ss. 271–292, Haz. 2019, doi: 10.18037/ausbd.566795.

ISNAD

Yıldız, Seda - Gültekin-karakaş, Derya. “Türkiye’de Eğitim Eşitsizliğinin Farklı Yüzleri”. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 19/2 (01 Haziran 2019): 271-292. https://doi.org/10.18037/ausbd.566795.

JAMA

1.Yıldız S, Gültekin-karakaş D. Türkiye’de Eğitim Eşitsizliğinin Farklı Yüzleri. AÜSBD. 2019;19:271–292.

MLA

Yıldız, Seda, ve Derya Gültekin-karakaş. “Türkiye’de Eğitim Eşitsizliğinin Farklı Yüzleri”. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, c. 19, sy 2, Haziran 2019, ss. 271-92, doi:10.18037/ausbd.566795.

Vancouver

1.Seda Yıldız, Derya Gültekin-karakaş. Türkiye’de Eğitim Eşitsizliğinin Farklı Yüzleri. AÜSBD. 01 Haziran 2019;19(2):271-92. doi:10.18037/ausbd.566795

Türkiye’de Eğitim Eşitsizliğinin Farklı Yüzleri

Türkiye’de Eğitim Eşitsizliğinin Farklı Yüzleri

Öz

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

Ayrıntılar

Birincil Dil

Konular

Bölüm

Yazarlar

Yayımlanma Tarihi

Gönderilme Tarihi

Kabul Tarihi

Yayımlandığı Sayı

DOI

IZ

Kaynak Göster

Cited By

Covid-19 Sürecinde Bilgi Açığı: Beşiktaş ve Esenyurt İlçeleri Üzerine Bir Araştırma

Eğitimde Karşılaşılan Çeşitli Eşitsizliklerin Ürettiği Bazı Pedagojik Sonuçlar ve Sınıf Ortamına Etkileri

Kamu Eğitim Harcamalarının Gelir Eşitsizliğini Azaltıcı Etkisi: Seçilmiş OECD Ülkeleri Örneği (2010 - 2019)

ON THEORIES OF SOCIOLOGY OF EDUCATION: A GLANCE AT THE TURKISH EDUCATION SYSTEM

Multifaceted Regional Educational Inequality: Evidence from Türkiye

Eğitim harcamaları ve gelir dağılımı ilişkisi: Avro bölgesi ülkeleri için panel Fourier nedensellik testi

Clustering Türkiye's Provinces According to Education Level Indicators with Two-Stage Cluster Analysis

Comparison of parental aspirations, success pathways and strategies in lower and upper-middle class families in Türkiye

Öğretmen Adaylarının Gözünden Sosyal Adalet: Bir Metafor Çalışması

Kamu Harcamalarının Eğitim Yoluyla Aile Refahına Etkisi: Karşılaştırmalı Bir Analiz