Research Article

Arapçada Çekimsiz İsimlerin Binâ Sebepleri Konusundaki İhtilaflar

Volume: 7 Number: 2 December 31, 2025
EN TR

Arapçada Çekimsiz İsimlerin Binâ Sebepleri Konusundaki İhtilaflar

Abstract

Arap dilinde isim grubundan sayılan bazı kelimelerin gramer ekleri vasıtasıyla çekimlenememesi bu dilin tipolojik özelliklerinden sayılmaktadır. Diğer dil olaylarında olduğu gibi Arap gramercileri de bu dil olayının nedenini araştırmışlar ve bu nedenleri farklı yönleriyle açıklamaya çalışmışlardır. Başlıca sebebin benzerlik olduğunu tespit eden dilbilgisi uzmanları, "benzeyen kendisine benzetilenin hükmünü alır" kuralından yola çıkarak mebnî isimlerin bu sebeple binâ hükmünü kazandıkları sonucuna varmışlardır. Ancak nedenin benzerlik olduğunu tespit eden dilbilimciler, bu benzerliğin hangi yönlerden kaynaklandığı konusunda fikir birliğine varamamışlar. Onlardan bazıları benzerliğin sadece manâ harfleri ile ilgili olduğunu söylemiştir. Bazıları ise bunun manâ harflerinin yanı sıra geçmiş zaman ve emir kipindeki fiillerle ilgili olduğunu söylemişlerdir. Bazıları bunun isim-fiillere de ait olduğunu söylemişlerdir. Bu konuyu genel olarak konuşmayı gereksiz bulan ve bunun Arap dilinin öğrenilmesi açısından hiçbir faydası olmadığını söyleyen bazı modern dilciler de olmuştur. Benzerlik sayıları farklı olmasına rağmen, çoğu dilbilimcinin görüşüne göre benzerlik sayısının dört olduğunu göz önünde bulundurarak, bu makalede her bir hususu ayrıntılı olarak açıklamaya çalıştık. Dilbilimciler bu benzerliği kimi zaman mantıksal temellere dayanarak, kimi zaman da Usûlu'n-Nahv kurallarına dayanarak açıklamaya çalışmışlardır. Usûlu'n-Nahiv ilmi ise fıkıh ilminin kökleri üzerinde oluşmuştur. Buradan hareketle Arap dili biliminin İslam hukuk sisteminin temelleri ile ilgili bir bilim olduğunu da söyleyebiliriz.

Keywords

References

  1. Âlûsî, Şihâbuddîn Ebu`s-Senâ Mahmûd el- - Âlûsî, Numân el-. Hâşiyetu’l-Âlûsî Alâ Şerhi Katri’n-Nedâ. Ürdün: Dâru`n-Nûri’l-Mubîn, 2015.
  2. Bîtâr, Âsim. en-Nehvu ve`s-Sarf. Dimaşk: Menşûrâtu Camiati Dimaşk, 9. Basım, 2003.
  3. Ensârî, Cemâleddin Abdullah bin Hişâm el-. Evdahu’l-Mesâlik İlâ Elfiyyeti İbni Mâlik (ve bizeylihi Muhtesaru Misbâhi’s-Sâlik İlâ Evdahi`l-Mesâlik). Dimaşk-Beyrût: Dâru İbni Kesîr, 2. Basım, 2008.
  4. Esterâbâzî, Radiyyüddîn Muhammed bin el-Hasan el-. Şerhu Kâfiyeti İbni’l-Hâcip. Beyrût: Daru`l-Kutubi`l-İlmiyye, 2. Basım, 2007.
  5. Eşmûnî, Alî bin Muhamməd bin Muhammed el-. Şerhu’l-Eşmûnî Alâ Elfiyyetî İbni Mâlik el-musemmâ “Minhâcu’s-Sâlik ilâ Elfiyyeti ibni Mâlik”. Beyrût: Dâru’l-Kutubi’l-Arabiyye, 1. Basım, 1955.
  6. Ezherî, Hâlit bin Abdullah. Şerhu`t-Tasrîh Alâ’t-Tevdîh evi’t-Tasrîh bi-Medmûni’t-Tevdîh fi’n-Nahv. Beyrût: Dâru’l-Kutubi’l-İlmiyye, 2. Basım, 2006.
  7. Ezherî, Hâlit bin Abdullah el-. Şerhu’t-Tasrîh Alâ’t-Tevdîh (ve bihâmişi hâşiyetihi li’l-allâme eş-şeyh Yâsîn bin Zeyniddîn el-Uleymî el-Humsî. 3 Cilt. Beyrût: Dâru’l-Kutubi’l-İlmiyye, 2. Basım, 2006.
  8. Galâyînî, Mustafa. Câmiu’d-Durûsi’l-Arabiyye. Beyrût: Dâru’l-Kutubi’l-İlmiyye, 9. Basım, 2009.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Arabic Language, Literature and Culture

Journal Section

Research Article

Publication Date

December 31, 2025

Submission Date

May 25, 2025

Acceptance Date

December 22, 2025

Published in Issue

Year 2025 Volume: 7 Number: 2

APA
Mammadov, R. (2025). Arapçada Çekimsiz İsimlerin Binâ Sebepleri Konusundaki İhtilaflar. Aydın Arapça Araştırmaları Dergisi, 7(2), 421-445. https://izlik.org/JA35HN22SM
AMA
1.Mammadov R. Arapçada Çekimsiz İsimlerin Binâ Sebepleri Konusundaki İhtilaflar. AYAD. 2025;7(2):421-445. https://izlik.org/JA35HN22SM
Chicago
Mammadov, Ruslan. 2025. “Arapçada Çekimsiz İsimlerin Binâ Sebepleri Konusundaki İhtilaflar”. Aydın Arapça Araştırmaları Dergisi 7 (2): 421-45. https://izlik.org/JA35HN22SM.
EndNote
Mammadov R (December 1, 2025) Arapçada Çekimsiz İsimlerin Binâ Sebepleri Konusundaki İhtilaflar. Aydın Arapça Araştırmaları Dergisi 7 2 421–445.
IEEE
[1]R. Mammadov, “Arapçada Çekimsiz İsimlerin Binâ Sebepleri Konusundaki İhtilaflar”, AYAD, vol. 7, no. 2, pp. 421–445, Dec. 2025, [Online]. Available: https://izlik.org/JA35HN22SM
ISNAD
Mammadov, Ruslan. “Arapçada Çekimsiz İsimlerin Binâ Sebepleri Konusundaki İhtilaflar”. Aydın Arapça Araştırmaları Dergisi 7/2 (December 1, 2025): 421-445. https://izlik.org/JA35HN22SM.
JAMA
1.Mammadov R. Arapçada Çekimsiz İsimlerin Binâ Sebepleri Konusundaki İhtilaflar. AYAD. 2025;7:421–445.
MLA
Mammadov, Ruslan. “Arapçada Çekimsiz İsimlerin Binâ Sebepleri Konusundaki İhtilaflar”. Aydın Arapça Araştırmaları Dergisi, vol. 7, no. 2, Dec. 2025, pp. 421-45, https://izlik.org/JA35HN22SM.
Vancouver
1.Ruslan Mammadov. Arapçada Çekimsiz İsimlerin Binâ Sebepleri Konusundaki İhtilaflar. AYAD [Internet]. 2025 Dec. 1;7(2):421-45. Available from: https://izlik.org/JA35HN22SM