Controversies on the Reasons for Construction of Inflexible Nouns in Arabic

Yıl 2025, Cilt: 7 Sayı: 2, 421 - 445, 31.12.2025

Ruslan Mammadov

Öz

The inability of some words belonging to the noun group in Arabic to accept grammatical suffixes is considered one of the typological features of this language. As in other language phenomena, Arab grammarians have investigated the cause of this language phenomenon and tried to explain these reasons with different aspects. Grammarians, who determined that the main reason is similarity, came to the conclusion that indeclinable nouns acquire the characteristic of "indeclinable" due to this reason, based on the rule that "similar gets the characteristics of the similar". However, the linguists who determined that the reason is similarity could not have a unanimous opinion regarding the definition of the aspects of similarity. Some of them said that the similarity applies only to auxiliary parts of speech, others to verbs in the past tense and imperative form along with auxiliary parts of speech, and some to noun-verbs as well. There have been some modern linguists who have considered it unnecessary to discuss this issue at all, stating that it has no benefit in terms of learning the Arabic language. Although there are different numbers of similarities, most linguists agree that there are four, and we have tried to explain each aspect in detail in this article. Linguists have tried to explain this similarity, sometimes on logical grounds, and sometimes on the basis of the rules of Usuli-Nahw. The science of Usuli-Nahw, on the other hand, was formed on the basis of the roots of the science of fiqh. Based on this, we can say that the science of the Arabic language is a science that is connected to the foundations of the Islamic legal system.

Anahtar Kelimeler

Arabic language , Linguistic phenomenon , Indeclinable noun , Inflection

Arapçada Çekimsiz İsimlerin Binâ Sebepleri Konusundaki İhtilaflar

Öz

Arap dilinde isim grubundan sayılan bazı kelimelerin gramer ekleri vasıtasıyla çekimlenememesi bu dilin tipolojik özelliklerinden sayılmaktadır. Diğer dil olaylarında olduğu gibi Arap gramercileri de bu dil olayının nedenini araştırmışlar ve bu nedenleri farklı yönleriyle açıklamaya çalışmışlardır. Başlıca sebebin benzerlik olduğunu tespit eden dilbilgisi uzmanları, "benzeyen kendisine benzetilenin hükmünü alır" kuralından yola çıkarak mebnî isimlerin bu sebeple binâ hükmünü kazandıkları sonucuna varmışlardır. Ancak nedenin benzerlik olduğunu tespit eden dilbilimciler, bu benzerliğin hangi yönlerden kaynaklandığı konusunda fikir birliğine varamamışlar. Onlardan bazıları benzerliğin sadece manâ harfleri ile ilgili olduğunu söylemiştir. Bazıları ise bunun manâ harflerinin yanı sıra geçmiş zaman ve emir kipindeki fiillerle ilgili olduğunu söylemişlerdir. Bazıları bunun isim-fiillere de ait olduğunu söylemişlerdir. Bu konuyu genel olarak konuşmayı gereksiz bulan ve bunun Arap dilinin öğrenilmesi açısından hiçbir faydası olmadığını söyleyen bazı modern dilciler de olmuştur. Benzerlik sayıları farklı olmasına rağmen, çoğu dilbilimcinin görüşüne göre benzerlik sayısının dört olduğunu göz önünde bulundurarak, bu makalede her bir hususu ayrıntılı olarak açıklamaya çalıştık. Dilbilimciler bu benzerliği kimi zaman mantıksal temellere dayanarak, kimi zaman da Usûlu'n-Nahv kurallarına dayanarak açıklamaya çalışmışlardır. Usûlu'n-Nahiv ilmi ise fıkıh ilminin kökleri üzerinde oluşmuştur. Buradan hareketle Arap dili biliminin İslam hukuk sisteminin temelleri ile ilgili bir bilim olduğunu da söyleyebiliriz.

Anahtar Kelimeler

Arap dili , Dil olayları , Mebnî isim , Binâ , İrap

Kaynakça

• Âlûsî, Şihâbuddîn Ebu`s-Senâ Mahmûd el- - Âlûsî, Numân el-. Hâşiyetu’l-Âlûsî Alâ Şerhi Katri’n-Nedâ. Ürdün: Dâru`n-Nûri’l-Mubîn, 2015.
• Bîtâr, Âsim. en-Nehvu ve`s-Sarf. Dimaşk: Menşûrâtu Camiati Dimaşk, 9. Basım, 2003.
• Ensârî, Cemâleddin Abdullah bin Hişâm el-. Evdahu’l-Mesâlik İlâ Elfiyyeti İbni Mâlik (ve bizeylihi Muhtesaru Misbâhi’s-Sâlik İlâ Evdahi`l-Mesâlik). Dimaşk-Beyrût: Dâru İbni Kesîr, 2. Basım, 2008.
• Esterâbâzî, Radiyyüddîn Muhammed bin el-Hasan el-. Şerhu Kâfiyeti İbni’l-Hâcip. Beyrût: Daru`l-Kutubi`l-İlmiyye, 2. Basım, 2007.
• Eşmûnî, Alî bin Muhamməd bin Muhammed el-. Şerhu’l-Eşmûnî Alâ Elfiyyetî İbni Mâlik el-musemmâ “Minhâcu’s-Sâlik ilâ Elfiyyeti ibni Mâlik”. Beyrût: Dâru’l-Kutubi’l-Arabiyye, 1. Basım, 1955.
• Ezherî, Hâlit bin Abdullah. Şerhu`t-Tasrîh Alâ’t-Tevdîh evi’t-Tasrîh bi-Medmûni’t-Tevdîh fi’n-Nahv. Beyrût: Dâru’l-Kutubi’l-İlmiyye, 2. Basım, 2006.
• Ezherî, Hâlit bin Abdullah el-. Şerhu’t-Tasrîh Alâ’t-Tevdîh (ve bihâmişi hâşiyetihi li’l-allâme eş-şeyh Yâsîn bin Zeyniddîn el-Uleymî el-Humsî. 3 Cilt. Beyrût: Dâru’l-Kutubi’l-İlmiyye, 2. Basım, 2006.
• Galâyînî, Mustafa. Câmiu’d-Durûsi’l-Arabiyye. Beyrût: Dâru’l-Kutubi’l-İlmiyye, 9. Basım, 2009.
• Hasen, Abbâs. en-Nahvu’l-Vâfi. Beyrût: Mektebetu’l-Muhammedî, 1. Basım, 2007.
• Hâşimî, Ahmed bin İbrahim bin Mustafa el-. el-Kavâidu’l-Esâsiyye li’l-Luğati’l-Arabiyye. 1 Cilt. Beyrût: el-Mektebetu’l-Asriyye, 2009.
• Hasen, Abbâs. en-Nahvu’l-Vâfi. Beyrût: Mektebetu’l-Muhammedî, 1. Basım, 2007.
• Hâşimî, Ahmed bin İbrahim bin Mustafa el-. el-Kavâidu’l-Esâsiyye li’l-Luğati’l-Arabiyye. 1 Cilt. Beyrût: el-Mektebetu’l-Asriyye, 2009.