TÜRKİYE’DE GÖÇ POLİTİKALARININ VE GÖÇ YÖNETİMİNİN DÖNÜŞÜMÜ

The foundation of contemporary migration policies is closely tied to the framework of nation-states, both politically and economically. It's undeniable that states' migration policies evolve to the prevailing political and economic circumstances. This study focuses on the transformation of Turkey's migration policies and the periodic factors that led to this transformation. During the Republic's early years, migration policy was initially established under the 1934 Settlement Law as part of the exchange process. This policy aimed to expel non-Turkish descendants from the country and replace them with Turkish descendants, aligning to create a nation-state. As new forms of migration emerged, the need for revision in migration management became apparent, leading to the development of the Law on Passports and Foreigners in the 1950s, the Asylum Regulation in 1994, and the 2013 Law on Foreigners and International Protection. In this study, legal texts, public policies, and discourses are examined within a historical-sociological framework. The transformation of migration policies is analyzed through ideological, institutional, and discursive dimensions, and the points of continuity and rupture between different periods are discussed. The findings reveal that the dominant concept in Turkey’s migration governance has historically been “temporariness,” yet this understanding has been eroded in practice due to the volume and persistence of migration flows. Furthermore, the study concludes that nation-building, security concerns, and international obligations have simultaneously shaped migration policies, although the relative influence of these factors has shifted and been reconfigured over time.

Modern göç politikalarının temeli hem politik hem de ekonomik olarak ulus devletler sisteminden bağımsız değildir. Devletlerin göç politikaları ise kuşkusuz siyasi ve ekonomik konjonktüre bağlı olarak değişmektedir. Bu çalışma, Türkiye’nin göç politikalarının dönüşümü ve bu dönüşüme neden olan dönemsel unsurlara odaklanmaktadır. Cumhuriyetin kuruluş yıllarında göç politikası ulus-devlet oluşturma çabalarının bir sonucu olarak Türk soylu olmayanların ülkeden gönderilerek yerlerine Türk soylu olanların yerleştirilmesini öngören mübadele süreci koşullarında 1934 İskân Kanunu çerçevesinde şekillenmiş; 1950’lere gelindiğinde Pasaport ve Yabancılar Kanunu, 1994’te İltica Yönetmeliği ve 2013 Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu yeni göç biçimleri ya da göç dalgaları karşısında göç yönetiminde revizyon ihtiyacına karşılık olarak ortaya çıkmıştır. Çalışmada yasal metinler, kamu politikaları ve söylemler tarihsel-sosyolojik bir çerçevede incelenmiştir. Göç politikalarının dönüşüm süreci ideolojik, kurumsal ve söylemsel boyutlarıyla analiz edilerek dönemler arası süreklilik ve kopuş noktaları tartışılmıştır. Bulgular Türkiye'nin göç yönetiminde başat kavramın tarihsel olarak “geçicilik” olduğunu ancak göçmen akışlarının hacmi ve sürekliliği nedeniyle bu anlayışın uygulamada aşındığını ortaya koymaktadır. Ayrıca göç politikalarının şekillenmesinde ulus inşası, güvenlik kaygısı ve uluslararası yükümlülüklerin eş zamanlı olarak etkili olduğu; ancak bu unsurların zaman içinde değişen ağırlıklarla yeniden konumlandığı sonucuna ulaşılmıştır.