MODERNDEN POSTMODERN PARADIGMAYA EPISTEMIK KARMAŞANIN YÜKSELIŞI: DEĞİŞEN BİLGİ DEĞİŞMEYEN DÜZEN

Modern dönem aydınlanmanın bilimsel öğretisinin bir yansıması olarak değerlendirilebilir. Bu noktada aydınlanmanın büyük isimlerinin izlerini taşımaktadır. Modern dönemin paradigması şüphesiz pozitivist anlayışın tezahürüdür. Modern bilgi ölçülebilirliği ve doğrulanabilirliği esas alırken medeniyetin gelişmesine, kültürün maddi boyutuna ciddi katkılar sağlamıştır. Bilimsel gelişmenin aksine modernizmin ilerlemeci paradigması insanı ve toplumu mekanik bir varlık olarak görmüş ve onların yapısal özelliklerini göz ardı etmiştir. Modern bilginin evrenselliği, büyük anlatıların sorgulanamaz yapısı ve deneyi temele alan anlayış postmodernizmi doğuran önemli gerekçelerdendir. Büyük anlatıların terk edilerek bilginin daha spekülatif biçiminin hakim olduğu, küçük anlatılara geçildiği postmodern durumda bilgi gerçeğe dayanmaktan çok mevcut duruma eklemlenmenin bir sonucu haline gelmiştir. Bilginin gerçekliği ya da hakikate uygunluğu giderek önemsizleşmiştir. Bu önemsizleştirilme süreci toplumlara çeşitli vasıtalarla intibak ettirilmektedir. Günümüz toplumlarında gerçeklik sadece kelime oyunlarının bir ürünüdür. Ancak tatbiki bakımından modern toplumdan pekte farkı yoktur. Bu çalışma literatür taramasına dayanmaktadır. Çalışmanın amacı sosyolojinin çalışma alanlarından biri olan değişimi bilgiyi temele alarak incelemektir. Bu inceleme sürecinde tarihsel sürecin dinamik yapısı göz önünde tutulmaktadır. Modernden postmoderne bilginin muğlaklaştığı, modern dönemde de aynı süreçler yaşansa da gittikçe belirli bir kesimin tahakkümü altına girdiği ve toplumu kitleleştirmek için araç olarak kullanıldığı varsayılmaktadır.

The modern era can be evaluated as a reflection of the scientific doctrine of the Enlightenment. In this context, it bears the traces of the major figures of the Enlightenment. The paradigm of the modern era is undoubtedly a manifestation of the positivist approach. While modern knowledge is based on measurability and verifiability, it has significantly contributed to the development of civilization and the material aspects of culture. However, in contrast to scientific progress, the progressive paradigm of modernism has perceived humans and society as mechanical entities, overlooking their structural characteristics. The universality of modern knowledge, the unquestionable nature of grand narratives, and the experiment-based understanding are among the significant reasons that gave rise to postmodernism. In the postmodern condition, where grand narratives are abandoned and speculative forms of knowledge dominate, knowledge has become more of a consequence of alignment with the present situation than a reflection of truth. The reality or truthfulness of knowledge has gradually lost its importance. This process of devaluation is being adapted into societies through various means. In today’s societies, reality is merely a product of wordplay.However, in terms of practice, it is not much different from modern society. This study is based on a literature review. The aim of the study is to examine change—one of the fields of study in sociology—through the lens of knowledge. The dynamic structure of the historical process is taken into account throughout this examination. It is assumed that from modern to postmodern, knowledge has become increasingly ambiguous; even in the modern era, although similar processes occurred, knowledge increasingly came under the domination of a certain group and was used as a tool to massify society.