Metin Değiştirim Tekniklerinin Okuduğunu Anlamaya Etkisi: Deneysel Bulgular

Yıl 2026, Cilt: 11 Sayı: 1, 203 - 234, 09.03.2026

İlayda Sarıgül , B. Ümit Bozkurt

https://izlik.org/JA49YR37WC

Öz

Bir dilin ikinci ya da yabancı dil olarak öğretiminde özgün metinler, hedef dilin özelliklerini doğal biçimiyle kazandırmaya yardımcı olabilecek araçlardır. Ancak anadili konuşucularına yönelik olması ve dil öğretimi düzleminin gereksinimlerini karşılayamaması, bu metinlerin etkili bir araç olarak kullanımını güçleştirmektedir. Bu nedenle metinlerin ‘değiştirilerek’ kullanılabilirliğinin artırılması önerilmektedir. Bu süreçte metin, daha sık kullanılan dilsel ve dilbilgisel özellikler yoluyla ya yalınlaştırılmakta ya da açıklama ve bağlamsal eklemelerle genişletilmektedir. Bu çalışmada B2 düzeyi hedeflenmiş; sağlıklı beslenme konulu bir bilgilendirici metin, yalınlaştırma ve genişletme tekniği kullanılarak değiştirilmiştir. Özgün, basitleştirilmiş ve genişletilmiş metinler uzman görüşlerine sunulmuş, ardından okunabilirlik puanları hesaplanmıştır. Uygulama aşamasında metinler ve okuduğunu anlama testi, bir öntestle denk olduğu belirlenen ve üç kümeye bölünen 156 Türkçe öğrenicisine uygulanmış; veriler istatistiksel olarak karşılaştırılmıştır. Bulgular, en anlaşılır metnin yalınlaştırılmış metin olduğunu göstermiştir. Yalınlaştırılmış ve genişletilmiş metin arasında anlamlı bir fark bulunmazken özgün metnin en az erişilen sürüm olduğu ortaya çıkmıştır. Sonuç olarak her iki değiştirim türünün de özgün metne göre daha erişilebilir girdi oluşturmaya katkı sağladığı belirlenmiştir.

Anahtar Kelimeler

Türkçenin yabancı dil olarak öğretimi , okuduğunu anlama , değiştirim , dilsel girdi , sadeleştirme , genişletme

Etik Beyan

Çalışma, YÖK Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiği Yönergesine uygun biçimde yürütülmüş; etik dışı herhangi bir uygulama gerçekleştirilmemiştir.

Destekleyen Kurum

Çalışma herhangi bir kurum tarafından desteklenmemiştir.

The Effect of Text Modification Techniques on Reading Comprehension: Experimental Evidence

https://izlik.org/JA49YR37WC

Öz

In the teaching of a language as a second or foreign language, authentic texts can serve as effective tools for conveying the features of the target language in a natural form. However, as these texts are originally designed for native speakers and often fail to address the specific needs of language instruction, their use as educational materials may be limited. Therefore, it is recommended that they be modified to enhance their usability for learners. In this process, texts may be simplified using more frequent linguistic and grammatical structures or elaborated through contextual explanations and additions. This study targeted learners at the B2 proficiency level and employed an informative text on healthy nutrition, which was modified using both simplification and elaboration techniques. The original, simplified, and elaborated versions were reviewed by experts, and their readability scores were calculated. During implementation, the texts and a reading comprehension test were administered to 156 learners of Turkish, who had been divided into three groups. A pretest confirmed that the groups were equivalent. The statistical analysis showed that the simplified text was the most comprehensible in terms of reading comprehension performance. However, no significant difference was found between the simplified and elaborated versions, while the original text proved to be the least comprehensible. The results suggest that both simplification and elaboration contribute to improving input accessibility compared to the authentic text.

Anahtar Kelimeler

Teaching Turkish as a foreign language , reading comprehension , modification , linguistic input , simplification , elaboration

Kaynakça

• [1] Abbasian, G. R., & Mohammadi, H. S. H. (2016). The effect of lexical modification on developing vocabulary knowledge in relation to language proficiency level. Theory and Practice in Language Studies, 6(10), 1964- 1970.
• [2] Altunkaya, H. (2016). Yabancı dil olarak Türkçe öğrenenlere yönelik okuduğunu anlama başarı testinin geliştirilmesi. Turkish Studies, 11(3), 113-138. http://dx.doi.org/10.7827/TurkishStudies.9324
• [3] Ateşman, E. (1997). Türkçede okunabilirliğin ölçülmesi. Dil Dergisi, 58, 71-74. http://okunabilirlikindeksi.com
• [4] Aytan, T., Saydam, M., Akkaş, N. ve Güneş, G. (2021). Yabancılara Türkçe öğretiminde sadeleştirilmiş metinlerin okuduğunu anlamaya etkisi: Nasrettin Hoca fıkraları örneği. International Journal of Languages' Education and Teaching, 9(1), 230-242. https://doi.org/10.29228/ijlet.49240
• [5] Başkapan, A. ve Aytan, T. (2023). Yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde Sabahattin Ali’nin ‘Hasan Boğuldu’ hikâyesinin A2 düzeyine uyarlanması. IBAD Sosyal Bilimler Dergisi, 15, 54-79. https://doi.org/10.21733/ ibad.1269069
• [6] Brown, R. (1987). A comparison of the comprehensibility of modified and unmodified reading materials for ESL. https://scholarspace.manoa.hawaii.edu/server/api/core/bitstreams/ae042ed9-a5d0-4262-b7a7- 93d9343c8b9c/content
• [7] Cervantes, R., & Gainer, G. (1992). The effects of syntactic simplification and repetition on listening comprehension. TESOL Quarterly, 26(4), 767-770. https://doi.org/10.2307/3586886
• [8] Chaudron, C. (1983). Simplification of input: Topic reinstatements and their effects on L2 learners’ recognition and recall. TESOL Quarterly, 17(3), 437-458 https://doi.org/10.2307/3586257
• [9] Chung, H. J. (1995). Effects of elaborative modification on second language reading comprehension and incidental vocabulary learning [MA Theses]. University of Hawai'i at Manoa.
• [10] Crossley, S. A., McNamara, D. S., Louwerse, M. M., & McCarthy, P. M. (2007). A linguistic analysis of simplified and authentic texts. The Modern Language Journal, 91(1), 15–30. https://doi.org/10.1111/j.1540- 4781.2007.00507.x
• [11] Crossley, S. A., & McNamara, D. S. (2016). Text-based recall and extra-textual generations resulting from simplified and authentic texts. Reading in a Foreign Language, 28(1), 01–19. https://doi.org/10125/66713
• [12] Crossley, S. A., Yang, H. S., & McNamara, D. S. (2014). What's so simple about simplified texts? A computational and psycholinguistic investigation of text comprehension and text processing. Reading in a Foreign Language, 26(1), 92-113. https://doi.org/10125/66686
• [13] Çetinkaya, G. ve Uzun, L. (2010). Türkçe ders kitaplarındaki metinlerin okunabilirlik özellikleri. H. Ülper (Ed.), Türkçe ders kitabı çözümlemeleri (ss.141-155). Pegem A. Yayınları.
• [14] Davies, A. (2007). An introduction to applied linguistics: From practice to theory. Edinburgh University Press
• [15] Ellis, R. (1993). Naturally Simplified Input, Comprehension, and Second Language Acquisition. In M.L. Tickoo (Ed.), Simplification: Theory and application (pp. 53-68). SEAMEO Regional Language Centre
• [16] Güdek, G. ve Göçen, G. (2021). Türkçenin yabancı dil olarak öğretiminde metin değiştirimi: Mustafa Kutlu’nun “Hayat Güzeldir” hikâyesi örneği. RumeliDE Dil ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi, Ö10, 265-295. https://doi.org/10.29000/rumelide.1011415
• [17] Gür, Ç. (2024). Mavisel Yener'in" Tırtıl Teyze" öyküsünün Türkçenin yabancı dil olarak öğretimi A2 düzeyine uyarlanması, okuma hızı ve kavranabilirliği. Akdeniz Eğitim Araştırmaları Dergisi, 18(47), 1-19. https:// doi.org/10.29329/mjer.2024.660.1
• [18] Honeyfield, J. (1977). Simplification. TESOL Quarterly, 11(4), 431- 440.
• [19] Kaya, M. ve Avşar, A. (2024). Yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde metin sadeleştirme üzerine yapılan çalışmalar üzerine bir inceleme. Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 26(2), 476-492. https://doi. org/10.32709/akusosbil.1135541
• [20] Keshavarz, M. H., Atai, M. R., & Ahmadi, H. (2007). Content schemata, linguistic simplification, and EFL readers’ comprehension and recall. Reading in a Foreign Language, 19(1), 19–33.
• [21] Keshavarz M. H., & Mobarra, M. K. (2003). The effects of simplification and elaboration on reading comprehension of Iranian EFL learners. IJAL, 6(1), 101-117.
• [22] Kim, Y. (2006). Effects of input elaboration on vocabulary acquisition through reading by Korean learners of English as a foreign language. TESOL Quarterly, 40(2), 341–373. https://doi.org/10.2307/40264526
• [23] Kong, D. K. (2017). Effects of text elaboration on Korean language learners. The Journal of Asia TEFL, 14(4), 636–650. https://doi. org/10.18823/asiatefl.2017.14.4.6.636
• [24] Krashen, S. D. (1982). Principles and practice in second language acquisition. Pergamon.
• [25] Krashen, S. D. (1985). The input hypothesis: Issues and implications. Longman.
• [26] Long, M. H. (1996). The role of the linguistic environment in second language acquisition. In W. C. Ritchie & T. K. Bhatia (Eds.), Handbook of second language acquisition (pp. 413–468). Academic Press.
• [27] Long, M. H., & Ross, S. (1993). Modifications that preserve language and meaning. In M. L. Tickoo (Ed.), Simplification: Theory and application (pp. 29–52). SEAMEO Regional Language Centre.
• [28] Lotherington-Woloszyn, H. (1993). Do simplified texts simplify language comprehension for ESL learners? https://files.eric.ed.gov/fulltext/ ED371583.