Kadmiyum ile Tuz Stresinin Bazı Maltlık Arpa Çeşitlerinde Kadmiyum Birikimi ve Mineral Besin Maddeleri Üzerine Etkisi
Öz
Amaç: Sera koşullarında saksı denemesi şeklinde 8 maltlık arpa çeşitlerinin 5 ve 10 mg kg-1 ile kirlilik oluşturulan topraklara -NaCl ve +NaCl (3000 mg kg-1) tuz uygulamasının Cd ve mineral besin elementleri üzerine olan etkisi araştırılmıştır.
Materyal ve Yöntem: Bitki materyali olarak; arpa yetiştiriciliğinde yaygın olarak kullanılan iki sıralı özellikte maltlık olan (Aydan Hanım, Edirne Trakya Sladoran, Kaya, Şerife Hanım, Tarım92, Trakya Bolayır, Yerçil ve Zeynel Ağa) çeşitleri kullanılmıştır. Denemede üç tekerrürlü olarak yürütülmüş, Cd5 ve Cd10 mg kg-1 düzeyinde kirlilik oluşturulmuş topraklara -NaCl ve +NaCl (3000 mg kg-1) tuz uygulamasının Cd ve mineral besin elementleri üzerine olan etkisi araştırılmıştır. Hasat edilen bitkilerde yeşil aksam kuru ağırlıkları, kadmiyum (Cd), fosfor (P), potasyum (K), kalsiyum (Ca), magnezyum (Mg), kükürt (S), demir (Fe), bakır (Cu), mangan (Mn), çinko (Zn) konsantrasyonları ICP-OES cihazıyla ölçülmüştür.
Araştırma Bulguları: Kadmiyum ve NaCl stresinin birlikte olduğu koşullarda arpa çeşitlerinin kuru ağırlıklarında en yüksek %70 oranında düşüşlerin olduğu ve buna ilaveten de Cd konstrasyonlarında 3.2 kat artış oluşturduğu belirlenmiştir. Bunlardan başka Cd ve NaCl stresinde özellikle bitkilerin potasyum ve demir konsantrasyonlarında azalma olur iken kalsiyum ve kükürt yönünden artış olduğu tespit edilmiştir.
Sonuç: Her iki stresin birlikte olduğu durumlarda kontrolle kıyaslandığında arpa çeşitlerinin verim ve kalitesinde azalmaların olduğu belirlenmiştir. Bu iki stres koşullarında bitkilerin mineral beslenmelerinde de değişimlerin olduğu saptanmıştır. Her iki strese dayanıklı olan çeşitlerin elde edilmesinin gerekli olduğu sonucuna varılmıştır.
Anahtar Kelimeler
Ağır metal stresi , Maltlık arpa , Kadmiyum kirliliği , Tuz stresi
References
- Afzal, I., Rauf, S., Basra, S. M. A., & Murtaza, G. (2008). Halopriming improves vigor, metabolism of reserves and ionic contents in wheat seedlings under salt stress. Plant Soil Environ, 54(9), 382-388.
- Akgül, S., Aydemir, Ö. E., & Özkutlu, F. (2022). Gidya uygulamalarının ekmeklik ve makarnalık buğdayların kadmiyum ve besin elementi alımı üzerine etkisi. Akademik Ziraat Dergisi, 11(2), 353-362.
- Apse, M. P., & Blumwald, E. (2002). Engineering salt tolerance in plants. Current Opinion in Biotechnology, 13(2), 146-150.
- Aydemir, Ö. E., Korkmaz, K., & Özkutlu, F. (2022). The effect of foliar application of different amino acids (l-histidine, methionine) on cadmium and zinc uptake of wheat. Turkish Journal of Agriculture-Food Science and Technology, 10(8), 1482-1485.
- Bağcı, S. A., Ekiz, H., & Yilmaz, A. (2003). Determination of the salt tolerance of some barley genotypes and the characteristics affecting tolerance. Turkish Journal of Agriculture and Forestry, 27(5), 253-260.
- Black, A., McLaren, R. G., Speir, T. W., Clucas, L., & Condron, L. M. (2014). Gradient differences in soil metal solubility and uptake by shoots and roots of wheat (T. aestivum). Biology and fertility of soils, 50, 685-694.
- Dahlin, A. S., Eriksson, J., Campbell, C. D., & Öborn, I. (2016). Soil amendment affects Cd uptake by wheat—are we underestimating the risks from chloride inputs?. Science of the Total Environment, 554, 349-357.
- Dai, X. P., Feng, L., Ma, X. W., & Zhang, Y. M. (2012). Concentration level of heavy metals in wheat grains and the health risk assessment to local inhabitants from Baiyin, Gansu, China. Advanced Materials Research, 518, 951-956.
- Dheri, G. S., Singh Brar, M., & Malhi, S. S. (2007). Influence of phosphorus application on growth and cadmium uptake of spinach in two cadmium‐contaminated soils. Journal of Plant Nutrition and Soil Science, 170(4), 495-499.
- Dinler, B. S., Cetinkaya, H., Akgun, M., & Korkmaz, K. (2021). Simultaneous treatment of different gibberellic acid doses induces ion accumulation and response mechanisms to salt damage in maize roots. Journal of Plant Biochemistry and Physiology, 9, 258.