Abstract
PISA, uluslararası eğitim araştırmaları arasında önemli bir yere sahiptir ve elde edilen sonuçlar farklı alt gruplar arasında karşılaştırmalar yapmak için kullanılmaktadır. Ancak, bu karşılaştırmaların güvenilir olabilmesi için kullanılan ölçme aracının her alt grupta aynı yapıyı ölçtüğünün kanıtlanması gerekmektedir. Bu çalışmada, PISA 2018 uygulamasında okuma becerileri başarısını yordayan güvenilirliği değerlendirme, özetleme ve ekonomik-sosyal-kültürel durum değişkenlerine göre oluşturan alt gruplarda ölçme değişmezliği incelenmiştir. Araştırmanın örneklemi, PISA 2018’e Türkiye’den katılan 6890 öğrencinin öğrenci anketi ile okuma becerileri temel testinde yer alan 5 üniteye verdikleri yanıtlar üzerinden oluşturulmuştur. Verilerin analiz için gerekli varsayımları sağladığı belirlendikten sonra, R yazılımı kullanılarak çoklu grup doğrulayıcı faktör analizi (ÇGDFA) uygulanmış ve ölçme değişmezliği aşamalı olarak test edilmiştir. Analiz sürecinde her aşama için ölçeklenmiş uyum katsayıları değerlendirilmiş, ayrıca aşamalar arasındaki farklılıklar ölçeklenmiş CFI ve ölçeklenmiş TLI uyum indeksleri farkı üzerinden karşılaştırılmıştır. Çalışmada yapılan 15 analiz sonucunda, 4’ünde yapısal değişmezliğin sağlandığı, 10’unun metrik değişmezlik aşamasında kaldığı ve 1 ünite için modelin yakınsamaması nedeniyle uyum katsayılarının hesaplanamadığı belirlenmiştir.
Keywords
ölçme değişmezliği ekonomik-sosyal-kültürel durum güvenilirliği değerlendirme özetleme çoklu grup doğrulayıcı faktör analizi.
References
- Arıcı, Ö. ve Altıntaş, Ö. (2014). PISA 2009 okuma becerileri yeterliklerinin sosyoekonomik alt yapı ve okul öncesi eğitime katılım açısından incelenmesi “Türkiye örneği”. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Dergisi, 47(1), 423-448. https://doi.org/10.1501/Egifak_0000001331
- Asil, M. ve Brown, G. T. (2015). Comparing OECD PISA reading in English to other languages: Identifying potential sources of non-invariance. International Journal of Testing, 16(1), 71-93. http://doi.org/10.1080/15305058.2015.1064431
- Atalay Kabasakal, K. ve Gören, S. (2025). Eğitimde madde takımlarının kullanımı: eTIMSS 2019 örneği. Eğitim ve Bilim, 50, 111-127. http://dx.doi.org/10.15390/EB.2025.14104
- Atılgan, M. (2022). TIMMS 2019 matematik başarısına ilişkin duyuşsal özelliklerin cinsiyete göre ölçme değişmezliğinin incelenmesi. (Yüksek lisans tezi). Ankara Üniversitesi.
- Ayvallı, M. (2016). PISA 2012 matematik okur-yazarlığı testinin ölçme değişmezliğinin incelenmesi. (Yüksek lisans tezi). Akdeniz Üniversitesi.
- Bağdu Söyler, P., Aydın, B. ve Atılgan, H. (2021). PISA 2015 reading test item parameters across language groups: a measurement invariance study with binary variables. Eğitimde Ve Psikolojide Ölçme Ve Değerlendirme Dergisi, 12(2), 112–128. https://doi.org/10.21031/epod.800697
- Bofah, E. ve Hannula, M. (2017). Home resources as a measure of socio-economic status in Ghana. Large-scale Assessments in Education, 5(1), 1-15.
- Bowen, N. K., ve Masa, R. D. (2015). Conducting measurement invariance tests with ordinal data: A guide for social work researchers. Journal of the Society for Social Work and Research, 6(2), 229–249. https://doi.org/10.1086/681607
- Bryne, B. ve Stewart, S.M. (2006). The MACS approach to testing for multigroup invariance of a second order structure: A walk through the process. Structural Equation Modelling a Multidisiplinary Journal, 287-321. http://doi.org/10.1186/s40536-017-0039-5
- Bryne, B. ve Watkins, D. (2003). The issue of measurement invariance revisited, Journal of Cross-cultural Psychology, 34(2), 155-175. https://doi.org/10.1177/0022022102250225
- Cheung, G.W. ve Rensvold, R.B. (2002). Evaluating goodness-of-fit indexes for testing measurement invariance. Structural Equation Modeling, 9(2), 233–255. https://doi.org/10.1207/S15328007SEM0902_5
- Coşguner, T. (2013). Uluslararası öğrenci başarı değerlendirme programı (PISA) 2009 uygulaması okuma becerileri okuryazarlığını etkileyen faktörler. (Yüksek lisans tezi). Akdeniz Üniversitesi.
- Çakıcı Eser, D. (2021). Investigation of measurement ınvariance according to home resources: TIMSS 2015 mathematical affective characteristics questionnaire. International Journal of Assessment Tools in Education, 8(3), 633-648. https://doi.org/10.21449/ijate.817168
- DiStefano, C., ve Morgan, G. B. (2014). A comparison of diagonal weighted least squares robust estimation techniques for ordinal data. Structural Equation Modeling a Multidisciplinary Journal, 21(3), 425–438. https://doi.org/10.1080/10705511.2014.915373
- Dinçer, L. (2023). Sınıf içi değerlendirme yaklaşımları envanterinin Türkçe’ye uyarlanması ve ölçme değişmezliğinin incelenmesi. (Yüksek lisans tezi). Gaziantep Üniversitesi.
- Dunslosky, J.ve Thiede, K.W. (1998). “What makes people study more? An evaluation of factors that affect self-paced study”. Acta Psychologica 98 (1998), 3756.
- Epçaçan, C. (2018). Okuduğunu anlama becerisinin gelişiminde özetleme tekniğinin etkisi üzerine bir değerlendirme. Ekev Akademi Dergisi, 74, 11-30.
- Eroğlu, B. ve Aslan, Y. (2020). Ortaokul öğrencilerinin özetleme tutumlarının bazı değişkenler açısından incelenmesi. Dil Eğitimi ve Araştırmaları Dergisi, 6(2), 281-194. https://doi.org/10.31464/jlere.610085
- Espinosa, J. E. (2016). Assessing the factorial validity, measurement invariance, and latent mean differences of a second-order, multidimensionalmodel of academic and social collage course engagement: A comparison accross course format, ethnic groups, and economic status. (Doctoral thesis). California University.
- Fraenkel, J.R., Wallen, N.E. ve Hyun, H.H. (2012). How to design and evaluate research in education (8th ed.). New York: Mc Graw Hill.
- Francisca, E.E. ve Mezoh, P.R. (2018). Home environment as a predictor of academic performance of pupils with learning disabilities in buea, south west region of cameroon. International Journal of Trend in Scientific Research and Development, 3(1), 711–729. https://doi.org/10.31142/ijtsrd19067
- Gök, B., Kabasakal, K. A., & Kelecioğlu, H. (2014). PISA2009 öğrenci anketi tutum maddelerinin kültüre göre değişen madde fonksiyonu açısından incelenmesi. Journal of Measurement and Evaluation in Education and Psychology, 5(1), 72-87. https://doi.org/10.21031/epod.64124
- Gönen, E. (2021). PISA 2018 okuma becerileri testinin ülkelere ve cinsiyete göre ölçme değişmezliğinin incelenmesi. (Yüksek lisans tezi). Hacettepe Üniversitesi.
- Gören, S., Sayın, A., ve Gelbal, S. (2024). An analysis of item bias in the PISA 2018 reading understanding and memorising strategies questionnaire. Kastamonu Education Journal, 32(2), 345-356. https://doi.org/10.24106/kefdergi.1473662
- Gündoğmuş, İ. (2017). Kağıt-kalem, bilgisayar ve tablet ortamında gerçekleştirilen sınavlar için ölçme değişmezliğinin ve öğrenci görüşlerinin incelenmesi. (Yüksek lisans tezi). Hacettepe Üniversitesi.
- Güngör, M. (2019). Fen motivasyonu ve özyeterliği modeli’nin ölçme değişmezliğinin incelenmesi: PISA 2015 Türkiye örneği. (Yüksek lisans tezi). Hacettepe Üniversitesi.
- He, J., Barrera-Pedemonte, F. ve Buchholz, J. (2018). Cross-cultural comparability of noncognitive constructs in TIMSS and PISA. Assessment in Education Principles Policy and Practice, 26(4), 369–385. https://doi.org/10.1080/0969594x.2018.1469467
- Hoyle, R.H. (1995). Structural Equation Modelling. California: SAGE Publications.
- İmrol, F. (2017). PISA 2012 Türkiye örnekleminde matematiğe yönelik motivasyon ve öz-inanç yapılarının ölçme değişmezliğinin incelenmesi. (Yüksek lisans tezi). Ankara Üniversitesi.
- Kasap,Y., Doğan, N. ve Koçak, C. (2021). PISA 2018’de okuduğunu anlama başarısını yordayan değişkenlerin veri madenciliği ile belirlenmesi. Manisa Celal Bayar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 19(4), 241-258. https://doi.org/1018026/cbayarsos.959609
- Kenny, D. A. (Eds.). (2006). Methodology in the social sciences. The Guildford Press.
- Kıbrıslıoğlu, N. (2015). PISA 2012 matematik öğrenme modelinin kültürlere ve cinsiyete göre ölçme değişmezliğinin incelenmesi: Türkiye-Çin(Şangay)-Endonezya örneği. (Yüksek lisans tezi). Hacettepe Üniversitesi.
- Kline, R. B. (2016). Methodology in the social sciences: Princibles and practice of structural equation modeling (4th ed.). The Guilford Press.
- Lee, S. S. (2019). Longitudinal and cross-country measurement invariance of the PISA home possessions scale. (Doctoral Thesis). The Pennsylvania State University.
- MEB (2019). PISA 2018 Türkiye ön raporu. Eğitim ve Analiz Değerlendirme Raporları Serisi No:10. T.C. Milli Eğitim Bakanlığı Basımevi.
- Meredith, W. (1993). Measurement invariance, factor analysis and factorial invariance. Psychometrika 58, 525–543 (1993). https://doi.org/10.1007/BF02294825
- OECD (2009). PISA 2009 Assessment framework: Key competencies in reading, mathematics and science, OECD Publishing.
- OECD (2019). PISA 2018 Assessment and Analytical Framework, PISA, OECD Publishing Paris. https://doi.org/10.1787/b25efab8-en
- Öğretmen, T. (2006). Uluslararası okuma becerilerinde gelişim projesi (PIRLS) 2001 testinin psikometrik özelliklerinin incelenmesi: Türkiye-Amerika Birleşik Devletleri örneği. (Doktora tezi). Hacettepe Üniversitesi.
- Pohl, S. (2013). Longitudinal multistage testing. Wiley, 50(4), 447-468. https://doi.org/10.1111/jedm.12028
- Rutkowski, L. ve Svetina, D. (2014). Assessing the hypothesis of measurement invariance in the context of large-scale international surveys. Educational and Psychological Measurement, 74(1), 31–57. https://doi.org/10.1177/0013164413498257
- Sarıer, Y. (2021). PISA uygulamalarında Türkiye’nin performansı ve öğrenci başarısını yordayan değişkenler. Türkiye Sosyal Araştırmalar Dergisi, 25(3), 905-926. https://dergipark.org.tr/tr/pub/tsadergisi/issue/66172/757533
- Schmitt, N. ve Kuljanin, G. (2008). Measurement invariance: Review of practice and implications. Human Resource Management Review, 18(4), 210–222. https://doi.org/10.1016/j.hrmr.2008.03.003
- Stafford, R. E. (2011). Evaluation of the student engagement instrument: Measurement invariance accross economic status and association with academic achievement. (Master Thesis). Southeastern Louisiana University.
- Şen, S. (2020). Mplus ile yapısal eşitlik modellemesi uygulamaları. (1.baskı). Nobel Akademik Yayıncılık.
- Tabachnick, B.G. ve Fidell, L.S. (2013). Using multivariate statistics. 6th ed. Boston: Pearson Education.
- Uyumaz, G. (2021). Yükseköğretimde Okul Terki Ölçeği’nin Türk kültürüne uyarlanması ve kültürlerarası ölçme değişmezliğinin belirlenmesi. (Yüksek lisans tezi). Kocaeli Üniversitesi.
- Uyumaz, G. ve Sırgancı, G. (2020). Doğrulayıcı faktör analizi için gerekli örneklem büyüklüğü kaç kişidir: Bayes yaklaşımı ve maksimum olabilirlik kestirimi. Uluslararası Toplum Araştırmaları Dergisi, 16(32), 5304-5340.
- Ülkü, S. (2019). ABİDE 2016 Türkçe ve fen bilimleri alt-testlerinin öğretmen özelliklerine göre ölçme değişmezliğinin incelenmesi. (Yüksek lisans tezi). Hacettepe Üniversitesi.
- Van De Vijver, F. J. R. (2018). Towards an integrated framework of bias in noncognitive assessment in international large‐scale studies: challenges and prospects. Educational Measurement Issues and Practice, 37(4), 49–56. https://doi.org/10.1111/emip.12227
- Vandenberg, R. J., ve Lance, C. E. (2000). A review and synthesis of the measurement invariance literature: suggestions, practices, and recommendations for organizational research. Organizational Research Methods, 3(1), 4–70. https://doi.org/10.1177/109442810031002
- Yalçınkaya, M. (2023). 2019 TIMMS ve eTIMMS 4. ve 8.sınıf matematik ve fen bilimleri başarı testlerinin ölçme değişmezliği ve madde yanlılığının incelenmesi. (Yüksek lisans tezi). Ege Üniversitesi.
Measurement Invariance of the PISA 2018 Reading Literacy Test Across Cognitive and Socio-Economic Groups
Abstract
PISA holds a significant place among international educational research studies, and its results are used to make comparisons across different subgroups. However, for these comparisons to be valid, it must be demonstrated that the measurement instrument assesses the same construct across all subgroups. This study examines measurement invariance in subgroups formed based on three key variables predicting reading proficiency in the PISA 2018 assessment: evaluating reliability, summarizing, and socioeconomic and cultural status. The study sample consists of responses from 6,890 students in Turkey who participated in PISA 2018, specifically their answers to the student questionnaire and five reading literacy test units. After verifying that the data met the necessary assumptions for analysis, multiple-group confirmatory factor analysis (MG-CFA) was conducted using R software, and measurement invariance was tested step by step. Throughout the analysis, scaled fit indices were evaluated for each stage, and differences between stages were assessed using the scaled CFI and scaled TLI fit index differences. The findings revealed that among the 15 analyses conducted, structural invariance was achieved in 4 cases, 10 remained at the metric invariance stage, and in one unit, model convergence was not achieved, preventing the calculation of fit indices.
Keywords
measurement invariance economic-social cultural situation reliability assessment summarizing multigroup confirmatory factor analysis.
References
- Arıcı, Ö. ve Altıntaş, Ö. (2014). PISA 2009 okuma becerileri yeterliklerinin sosyoekonomik alt yapı ve okul öncesi eğitime katılım açısından incelenmesi “Türkiye örneği”. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Dergisi, 47(1), 423-448. https://doi.org/10.1501/Egifak_0000001331
- Asil, M. ve Brown, G. T. (2015). Comparing OECD PISA reading in English to other languages: Identifying potential sources of non-invariance. International Journal of Testing, 16(1), 71-93. http://doi.org/10.1080/15305058.2015.1064431
- Atalay Kabasakal, K. ve Gören, S. (2025). Eğitimde madde takımlarının kullanımı: eTIMSS 2019 örneği. Eğitim ve Bilim, 50, 111-127. http://dx.doi.org/10.15390/EB.2025.14104
- Atılgan, M. (2022). TIMMS 2019 matematik başarısına ilişkin duyuşsal özelliklerin cinsiyete göre ölçme değişmezliğinin incelenmesi. (Yüksek lisans tezi). Ankara Üniversitesi.
- Ayvallı, M. (2016). PISA 2012 matematik okur-yazarlığı testinin ölçme değişmezliğinin incelenmesi. (Yüksek lisans tezi). Akdeniz Üniversitesi.
- Bağdu Söyler, P., Aydın, B. ve Atılgan, H. (2021). PISA 2015 reading test item parameters across language groups: a measurement invariance study with binary variables. Eğitimde Ve Psikolojide Ölçme Ve Değerlendirme Dergisi, 12(2), 112–128. https://doi.org/10.21031/epod.800697
- Bofah, E. ve Hannula, M. (2017). Home resources as a measure of socio-economic status in Ghana. Large-scale Assessments in Education, 5(1), 1-15.
- Bowen, N. K., ve Masa, R. D. (2015). Conducting measurement invariance tests with ordinal data: A guide for social work researchers. Journal of the Society for Social Work and Research, 6(2), 229–249. https://doi.org/10.1086/681607
- Bryne, B. ve Stewart, S.M. (2006). The MACS approach to testing for multigroup invariance of a second order structure: A walk through the process. Structural Equation Modelling a Multidisiplinary Journal, 287-321. http://doi.org/10.1186/s40536-017-0039-5
- Bryne, B. ve Watkins, D. (2003). The issue of measurement invariance revisited, Journal of Cross-cultural Psychology, 34(2), 155-175. https://doi.org/10.1177/0022022102250225
- Cheung, G.W. ve Rensvold, R.B. (2002). Evaluating goodness-of-fit indexes for testing measurement invariance. Structural Equation Modeling, 9(2), 233–255. https://doi.org/10.1207/S15328007SEM0902_5
- Coşguner, T. (2013). Uluslararası öğrenci başarı değerlendirme programı (PISA) 2009 uygulaması okuma becerileri okuryazarlığını etkileyen faktörler. (Yüksek lisans tezi). Akdeniz Üniversitesi.
- Çakıcı Eser, D. (2021). Investigation of measurement ınvariance according to home resources: TIMSS 2015 mathematical affective characteristics questionnaire. International Journal of Assessment Tools in Education, 8(3), 633-648. https://doi.org/10.21449/ijate.817168
- DiStefano, C., ve Morgan, G. B. (2014). A comparison of diagonal weighted least squares robust estimation techniques for ordinal data. Structural Equation Modeling a Multidisciplinary Journal, 21(3), 425–438. https://doi.org/10.1080/10705511.2014.915373
- Dinçer, L. (2023). Sınıf içi değerlendirme yaklaşımları envanterinin Türkçe’ye uyarlanması ve ölçme değişmezliğinin incelenmesi. (Yüksek lisans tezi). Gaziantep Üniversitesi.
- Dunslosky, J.ve Thiede, K.W. (1998). “What makes people study more? An evaluation of factors that affect self-paced study”. Acta Psychologica 98 (1998), 3756.
- Epçaçan, C. (2018). Okuduğunu anlama becerisinin gelişiminde özetleme tekniğinin etkisi üzerine bir değerlendirme. Ekev Akademi Dergisi, 74, 11-30.
- Eroğlu, B. ve Aslan, Y. (2020). Ortaokul öğrencilerinin özetleme tutumlarının bazı değişkenler açısından incelenmesi. Dil Eğitimi ve Araştırmaları Dergisi, 6(2), 281-194. https://doi.org/10.31464/jlere.610085
- Espinosa, J. E. (2016). Assessing the factorial validity, measurement invariance, and latent mean differences of a second-order, multidimensionalmodel of academic and social collage course engagement: A comparison accross course format, ethnic groups, and economic status. (Doctoral thesis). California University.
- Fraenkel, J.R., Wallen, N.E. ve Hyun, H.H. (2012). How to design and evaluate research in education (8th ed.). New York: Mc Graw Hill.
- Francisca, E.E. ve Mezoh, P.R. (2018). Home environment as a predictor of academic performance of pupils with learning disabilities in buea, south west region of cameroon. International Journal of Trend in Scientific Research and Development, 3(1), 711–729. https://doi.org/10.31142/ijtsrd19067
- Gök, B., Kabasakal, K. A., & Kelecioğlu, H. (2014). PISA2009 öğrenci anketi tutum maddelerinin kültüre göre değişen madde fonksiyonu açısından incelenmesi. Journal of Measurement and Evaluation in Education and Psychology, 5(1), 72-87. https://doi.org/10.21031/epod.64124
- Gönen, E. (2021). PISA 2018 okuma becerileri testinin ülkelere ve cinsiyete göre ölçme değişmezliğinin incelenmesi. (Yüksek lisans tezi). Hacettepe Üniversitesi.
- Gören, S., Sayın, A., ve Gelbal, S. (2024). An analysis of item bias in the PISA 2018 reading understanding and memorising strategies questionnaire. Kastamonu Education Journal, 32(2), 345-356. https://doi.org/10.24106/kefdergi.1473662
- Gündoğmuş, İ. (2017). Kağıt-kalem, bilgisayar ve tablet ortamında gerçekleştirilen sınavlar için ölçme değişmezliğinin ve öğrenci görüşlerinin incelenmesi. (Yüksek lisans tezi). Hacettepe Üniversitesi.
- Güngör, M. (2019). Fen motivasyonu ve özyeterliği modeli’nin ölçme değişmezliğinin incelenmesi: PISA 2015 Türkiye örneği. (Yüksek lisans tezi). Hacettepe Üniversitesi.
- He, J., Barrera-Pedemonte, F. ve Buchholz, J. (2018). Cross-cultural comparability of noncognitive constructs in TIMSS and PISA. Assessment in Education Principles Policy and Practice, 26(4), 369–385. https://doi.org/10.1080/0969594x.2018.1469467
- Hoyle, R.H. (1995). Structural Equation Modelling. California: SAGE Publications.
- İmrol, F. (2017). PISA 2012 Türkiye örnekleminde matematiğe yönelik motivasyon ve öz-inanç yapılarının ölçme değişmezliğinin incelenmesi. (Yüksek lisans tezi). Ankara Üniversitesi.
- Kasap,Y., Doğan, N. ve Koçak, C. (2021). PISA 2018’de okuduğunu anlama başarısını yordayan değişkenlerin veri madenciliği ile belirlenmesi. Manisa Celal Bayar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 19(4), 241-258. https://doi.org/1018026/cbayarsos.959609
- Kenny, D. A. (Eds.). (2006). Methodology in the social sciences. The Guildford Press.
- Kıbrıslıoğlu, N. (2015). PISA 2012 matematik öğrenme modelinin kültürlere ve cinsiyete göre ölçme değişmezliğinin incelenmesi: Türkiye-Çin(Şangay)-Endonezya örneği. (Yüksek lisans tezi). Hacettepe Üniversitesi.
- Kline, R. B. (2016). Methodology in the social sciences: Princibles and practice of structural equation modeling (4th ed.). The Guilford Press.
- Lee, S. S. (2019). Longitudinal and cross-country measurement invariance of the PISA home possessions scale. (Doctoral Thesis). The Pennsylvania State University.
- MEB (2019). PISA 2018 Türkiye ön raporu. Eğitim ve Analiz Değerlendirme Raporları Serisi No:10. T.C. Milli Eğitim Bakanlığı Basımevi.
- Meredith, W. (1993). Measurement invariance, factor analysis and factorial invariance. Psychometrika 58, 525–543 (1993). https://doi.org/10.1007/BF02294825
- OECD (2009). PISA 2009 Assessment framework: Key competencies in reading, mathematics and science, OECD Publishing.
- OECD (2019). PISA 2018 Assessment and Analytical Framework, PISA, OECD Publishing Paris. https://doi.org/10.1787/b25efab8-en
- Öğretmen, T. (2006). Uluslararası okuma becerilerinde gelişim projesi (PIRLS) 2001 testinin psikometrik özelliklerinin incelenmesi: Türkiye-Amerika Birleşik Devletleri örneği. (Doktora tezi). Hacettepe Üniversitesi.
- Pohl, S. (2013). Longitudinal multistage testing. Wiley, 50(4), 447-468. https://doi.org/10.1111/jedm.12028
- Rutkowski, L. ve Svetina, D. (2014). Assessing the hypothesis of measurement invariance in the context of large-scale international surveys. Educational and Psychological Measurement, 74(1), 31–57. https://doi.org/10.1177/0013164413498257
- Sarıer, Y. (2021). PISA uygulamalarında Türkiye’nin performansı ve öğrenci başarısını yordayan değişkenler. Türkiye Sosyal Araştırmalar Dergisi, 25(3), 905-926. https://dergipark.org.tr/tr/pub/tsadergisi/issue/66172/757533
- Schmitt, N. ve Kuljanin, G. (2008). Measurement invariance: Review of practice and implications. Human Resource Management Review, 18(4), 210–222. https://doi.org/10.1016/j.hrmr.2008.03.003
- Stafford, R. E. (2011). Evaluation of the student engagement instrument: Measurement invariance accross economic status and association with academic achievement. (Master Thesis). Southeastern Louisiana University.
- Şen, S. (2020). Mplus ile yapısal eşitlik modellemesi uygulamaları. (1.baskı). Nobel Akademik Yayıncılık.
- Tabachnick, B.G. ve Fidell, L.S. (2013). Using multivariate statistics. 6th ed. Boston: Pearson Education.
- Uyumaz, G. (2021). Yükseköğretimde Okul Terki Ölçeği’nin Türk kültürüne uyarlanması ve kültürlerarası ölçme değişmezliğinin belirlenmesi. (Yüksek lisans tezi). Kocaeli Üniversitesi.
- Uyumaz, G. ve Sırgancı, G. (2020). Doğrulayıcı faktör analizi için gerekli örneklem büyüklüğü kaç kişidir: Bayes yaklaşımı ve maksimum olabilirlik kestirimi. Uluslararası Toplum Araştırmaları Dergisi, 16(32), 5304-5340.
- Ülkü, S. (2019). ABİDE 2016 Türkçe ve fen bilimleri alt-testlerinin öğretmen özelliklerine göre ölçme değişmezliğinin incelenmesi. (Yüksek lisans tezi). Hacettepe Üniversitesi.
- Van De Vijver, F. J. R. (2018). Towards an integrated framework of bias in noncognitive assessment in international large‐scale studies: challenges and prospects. Educational Measurement Issues and Practice, 37(4), 49–56. https://doi.org/10.1111/emip.12227
- Vandenberg, R. J., ve Lance, C. E. (2000). A review and synthesis of the measurement invariance literature: suggestions, practices, and recommendations for organizational research. Organizational Research Methods, 3(1), 4–70. https://doi.org/10.1177/109442810031002
- Yalçınkaya, M. (2023). 2019 TIMMS ve eTIMMS 4. ve 8.sınıf matematik ve fen bilimleri başarı testlerinin ölçme değişmezliği ve madde yanlılığının incelenmesi. (Yüksek lisans tezi). Ege Üniversitesi.
Details
| Primary Language | Turkish |
|---|---|
| Subjects | Other Fields of Education (Other) |
| Journal Section | Research Article |
| Authors | |
| Submission Date | April 8, 2025 |
| Acceptance Date | April 1, 2026 |
| Early Pub Date | April 27, 2026 |
| Publication Date | April 28, 2026 |
| DOI | https://doi.org/10.51460/baebd.1671573 |
| IZ | https://izlik.org/JA44KL42ML |
| Published in Issue | Year 2026 Volume: 17 Issue: 1 |
Aim & Scope
Dokuz Eylül Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü tarafından çıkarılan "BATI ANADOLU EĞİTİM BİLİMLERİ DERGİSİ (BAEBD)" Nisan, Ağustos ve Aralık aylarında olmak üzere yılda 3 defa Türkçe veya İngilizce dillerinde yayınlanan açık erişimli bilimsel hakemli bir dergidir.
BAEB dergisi, eğitim bilimleri alanı ile ilgili uygulama veya kuram çalışmalarını güçlü araştırma tasarımları ile değerlendiren nitelikli çalışmaları yayınlamaktadır. Bu nedenle dergide, özellikle ilgili alanyazının geçmiş ve günümüz ile ilişkisini kurabilen, güncel eğitim ihtiyaçlarımızı takip edip çözümler üretebilen, deneysel, ilişkisel veya kuramsal nitelikli çalışmaların yayınlanması amaçlanmaktadır. Böylece, okul öncesi, ilköğretim, ortaöğretim, lise, yükseköğretim ve hayat boyu öğrenme kademelerinde eğitimin gelişmesine katkı sağlanması beklenmektedir.
BAEBD eğitim teknolojileri, öğretmen yetiştirme, matematik, fen, fizik, kimya, biyoloji, tarih, coğrafya, Türkçe, Türk dili ve edebiyatı, sosyal bilgiler, rehberlik ve psikolojik danışmanlık, okul dışı eğitim, doğa eğitimi, vb. alanlarda çalışmaları kabul etmektedir. Hedef kitlesi eğitim bilimleri alanında çalışma yapan bilim insanları, eğitimciler, öğrenciler, öğretmenler ve eğitim sektörüne yönelik ürün ve hizmet veren kişi ve kuruluşlardır.
Author Guidelines
BAŞVURU EKLERİ: 1-Benzerlik Raporu
2-Etik Kurul Belgesi / Etik Kurul Başvurusuna Gerek Yoktur Yazısı
3-Telif Hakkı Devir Formu
Ethical Principles and Publication Policy
BAEBD, 10.11.2017 tarihinden itibaren yayın etiği ile ilgili aşağıdaki kuralları benimsemektedir;
1) Dergi yayıncılığında "Yayın Etiği ve Kötüye Kullanım Bildirgesi (COPE -Code of Conduct for Journal Editors)" tarafından belirlenmiş yükümlülükleri esas alır. Detaylı bilgi aşağıda sunulmuştur.
2) Yazar tarafından dergiye gönderilen makalelerin yazarlarından editör intihal raporu talep eder. İntihal raporu incelenerek onaylanan makalelere alan editörü ve hakem ataması yapılır.
3) (10.07.2019 tarihli güncelleme) BAEBD, Cilt 10. Sayı 2’den (Aralık 2019) itibaren anket, mülâkat vb. yollarla veri toplanmasını içeren makale önerilerinde, başvuru öncesinde yazardan etik kurul onay belgesini isteyecektir. Etik kurul belgesi ile ilgili bilgiler yöntem bölümünde sunulacaktır.
YAYIN ETİĞİ VE KÖTÜYE KULLANIM BİLDİRGESİ (COPE)
Editörlerin Sorumlulukları
Tarafsızlık ve Yayıncıya Ait Özgürlük. Editörler gönderilen makale önerilerini derginin kapsamına uygun olması ve çalışmalarının önemi ve orijinalliğini dikkate alarak değerlendirirler. Editörler, makale önerisini sunan yazarların ırk, cinsiyet, cinsel yönelim, etnik köken, uyruk veya politik görüşlerini dikkate almazlar. Düzeltme ya da yayınlama kararına dergi editör kurulu dışında diğer kurumlar etki edemez.
Gizlilik. Editörler gönderilen bir yazıyla ilgili bilgileri, sorumlu yazar, hakemler ve yayın kurulu dışında başka herhangi biriyle paylaşmazlar.
Bilgilendirme ve Görüş Ayrılıkları. Editörler ve yayın kurulu üyeleri, yazarların açık yazılı izni olmaksızın kendi araştırma amaçları için sunulan bir makalede yayınlanmamış bilgileri kullanmazlar.
Basım Kararı. Editörler, yayınlanmak üzere kabul edilen tüm makalelerin, alanında uzman olan en az iki hakem tarafından hakem değerlendirmesine tabi tutulmasını sağlar. Editörler, dergiye gönderilen makalelerden hangi eserin yayınlanacağına, söz konusu çalışmanın geçerliliğine, araştırmacılara ve okurlara olan önemine, hakemlerin yorumlarına ve bu gibi yasal şartlara göre karar vermekten sorumludur.
Etik Kaygılar. Editörler sunulan bir yazıya veya yayınlanmış makaleye ilişkin etik kaygılar ortaya çıktığında tedbirler alacaktır. Yayınlandıktan yıllar sonra ortaya çıksa bile, bildirilen her etik olmayan yayınlama davranışı incelenecektir. Editörler, etik kaygılar oluşması durumunda COPE Flowcharts'ı takip eder. Etik sorunların önemli olması durumunda düzeltme, geri çekme uygulanabilir veya konu ile ilgili endişeler dergide yayınlanabilir.
Hakemlerin görevleri
Editoryal Kararlara Katkı: Editör kararlarında editörlere yardımcı olur ve editoryal iletişim yoluyla yazarlara makalelerini iyileştirmede yardımcı olur.
Sürat: Makale önerisini incelemek için yeterli nitelikte hissetmeyen veya makale incelemesinin zamanında gerçekleşemeyeceğini bilen herhangi bir hakem, derhal editörleri haberdar etmeli ve gözden geçirme davetini reddetmeli, böylece yeni hakem atamasının yapılması sağlanmalıdır.
Gizlilik: Gözden geçirilmek üzere gönderilen tüm makale önerileri gizli belgelerdir ve bu şekilde ele alınmalıdır. Editör tarafından yetkilendirilmedikçe başkalarına gösterilmemeli veya tartışılmamalıdır. Bu durum inceleme davetini reddeden hakemler için de geçerlidir.
Tarafsızlık Standartları: Makale önerisi ile ilgili yorumlar tarafsız olarak yapılmalı ve yazarların makaleyi geliştirmek için kullanabileceği şekilde öneriler yapılmalıdır. Yazarlara yönelik kişisel eleştiriler uygun değildir.
Kaynakların Kabulü: Hakemler, yazarlar tarafından alıntılanmayan ilgili yayınlanmış çalışmaları tanımlamalıdır. Hakem ayrıca, incelenen yazı ile başka herhangi bir makalenin (yayınlanmış veya yayınlanmamış) herhangi bir önemli benzerliğini editörüne bildirmelidir.
Çıkar Çatışmaları: Çıkar çatışmaları editöre bildirilmelidir.
Yazarların Sorumlulukları
Raporlaştırma Standartları: Orijinal araştırmanın yazarları, yapılan çalışmanın ve sonuçların doğru bir şekilde sunulmasını ve ardından çalışmanın öneminin objektif bir şekilde tartışılmasını sağlamalıdır. Makale önerisi yeterli detay ve referans içermelidir.
Veri Erişimi ve Saklama: Yazarların, çalışmalarının ham verilerini saklamaları gerekmektedir. Gerektiğinde, dergi tarafından talep edilmesi durumunda editör incelemesi için sunmalıdırlar.
Özgünlük ve İntihal: Yazarlar, tamamen orijinal eserler göndermelidirler ve başkalarının çalışmalarını veya sözlerini kullanmışlarsa, bu uygun şekilde alıntılanmış olmalıdır. Bunun yanında yazarların kendi tez çalışmaları ve makale çalışmalarından gerçekleştirdikleri alıntılarda da benzerliğin minimum düzeyde olması bir başka deyişle alıntılamanın uygun bir şekilde gerçekleştirilmiş olması önemlidir. Başkasından ya da kendinden intihal, tüm biçimlerinde etik olmayan yayıncılık davranışını oluşturur ve kabul edilemez. Bu nedenle dergiye makale gönderen tüm yazarlardan benzerlik oranı raporu istenmektedir. Rapordaki oran makalenin değerlendirme sürecine geçmesi için belirleyici olacaktır. Oranın yüksek olduğu makaleler geri gönderilerek gerekli düzenlemelerin yapılması istenecektir. Bu kapsamda başkalarının çalışmalarından yapılan intihallerin yanı sıra yazarların kendi tez veya makalelerinden yaptıkları intihallerin de göz önünde bulundurularak bir düzenleme yapması gerekmektedir.
Birden çok, yinelenen, yedekli veya eşzamanlı gönderim / yayın: Yazarlar başka bir dergide daha önce yayınlanmış bir makaleyi değerlendirilmek için göndermemelidir. Bir makalenin birden fazla dergiye eşzamanlı olarak sunulması etik olmayan yayıncılık davranışıdır ve kabul edilemez.
Makalenin Yazarlığı: Sadece yazarlık kriterlerini yerine getiren kişiler, yazının içeriğinde yazar olarak listelenmelidir. Bu yazarlık kriterleri şu şekildedir; (i) tasarım, uygulama, veri toplama veya analiz aşamalarına katkı sağlamıştır (ii) yazıyı hazırlamış veya önemli entelektüel katkı sağlamış veya eleştirel olarak revize etmiştir veya (iii) makalenin son halini görmüş, onaylamış ve yayınlanmak üzere teslim edilmesini kabul etmiştir. Sorumlu yazar, tüm yazarların (yukarıdaki tanıma göre) yazar listesine dâhil edilmesini sağlamalı ve yazarların makalenin son halini gördüklerini ve yayınlanmak üzere sunulmasını kabul ettiklerini beyan etmelidir.
Beyan ve Çıkar Çatışmaları: Yazarlar, mümkün olan en erken aşamada (genellikle makale gönderimi sırasında bir bildirme formu sunarak ve makalede bir beyanı dâhil ederek) çıkar çatışmalarını açığa çıkarmalıdır. Çalışma için tüm mali destek kaynakları beyan edilmelidir (varsa hibe numarası veya diğer referans numarası dâhil).
Hakem Değerlendirme: Yazarlar hakem değerlendirme sürecine katılmakla yükümlüdürler ve editörlerin ham veri taleplerine, açıklamalara ve etik onayının kanıtlarına ve telif hakkı izinlerine derhal yanıt vererek tam olarak işbirliği yapmakla yükümlüdürler. İlk olarak "gerekli revizyon" kararı verilmesi durumunda, yazarlar hakemlerin yorumlarına sistematik bir şekilde verilen son tarihe kadar yazılarını gözden geçirip yeniden ibraz etmelidir.
Yayınlanan Eserlerde Temel Hatalar: Yazarlar kendi yayınladıkları çalışmalarında önemli hatalar veya yanlışlıklar bulduklarında, dergi editörlerini veya yayıncılarını derhal bilgilendirmek ve kâğıt üzerinde bir erratum biçiminde düzeltmek veya kâğıdı çıkarmak için onlarla işbirliği yapmakla yükümlüdür. Editörler veya yayıncı, yayınlanan bir çalışmanın önemli bir hata veya yanlışlık içerdiğini üçüncü bir şahıstan öğrenirse, yazarın makaleyi derhal düzeltme veya geri çekme veya derginin editörlerine kâğıdın doğruluğuna dair kanıt sunma yükümlülüğünü almalıdır.
Price Policy
Batı Anadolu Eğitim Bilimleri Dergisi makale başvurusu, değerlendirmesi ve yayımı için hiçbir ücret almamaktadır.
