Tablodan Grafiğe: Üstün Yetenekli Öğrencilerin Çözünürlük Grafikleri Çizmedeki Zorluklarını Keşfetmek
Abstract
Bu çalışmanın amacı, özel yetenekli öğrencilerin, bilimsel düşünme ve veri yorumlamanın merkezinde yer alan bir beceri olan çözünürlük kavramıyla ilgili grafikler oluştururken karşılaştıkları belirli zorlukları belirlemektir. Özel yetenekli öğrencilerin grafik çizme süreçlerinin derinlemesine incelenmesine olanak tanıyan nitel bir vaka çalışması tasarımı kullanılmıştır. 64 özel yetenekli ortaokul öğrencisine, beş kimyasal bileşiğin çeşitli sıcaklıklarda sudaki çözünürlüğünü gösteren tablolaştırılmış veriler sunulmuş ve ilgili çözünürlük-sıcaklık grafiklerini çizmeleri istenmiştir. Öğrencilerin grafikleri, grafik oluşturmanın temel bileşenlerini ele alan dokuz niteliksel kriterden oluşan Temiz ve Tan (2009) grafik çizim değerlendirme ölçeği kullanılarak analiz edilmiştir. Analiz, öğrencilerin grafik performanslarının kalıplarını, tekrarlanan hatalarını ve niteliksel özelliklerini belirlemeye odaklanmıştır. Bulgular, birçok özel yetenekli öğrencinin, özellikle eksenlerin ölçeklendirilmesi ve etiketlenmesi, veri noktalarının doğru bir şekilde yerleştirilmesi ve uygun şekilde bağlanması gibi grafik oluşturmanın temel bileşenleriyle mücadele ettiğini ortaya koymuştur. Öğrencilerin sadece küçük bir yüzdesi tüm kriterleri tam olarak karşılamıştır, bu da grafik oluşturma zorluklarının özel yetenekli öğrenciler arasında bile devam ettiğini göstermektedir. Bu sonuçlar, özel yetenekliler eğitiminde genellikle göz ardı edilen grafik becerilerinin açıkça öğretilmesinin önemini vurgulamaktadır. Bu çalışma, özel yetenekli öğrencilerin grafiksel temsil becerileri, özellikle bilimsel verileri grafikler aracılığıyla görsel olarak temsil etme ve düzenleme becerileri üzerine yapılan sınırlı sayıda araştırmaya katkıda bulunmakta ve bilimsel süreç yeterliliklerini geliştirmek için hedefe yönelik öğretim müdahaleleri tasarlamak için önemli farkındalıklar sağlamaktadır.
Keywords
Özel yetenekli öğrenciler Çözünürlük Grafik çizimi Bilimsel süreç becerileri Veri yorumlama
References
- Ayas, A., Çepni, S., Johnson, D. and Turgut, M., F. (1997). Kimya öğretimi, Bilkent, Ankara: YÖK/Dünya Bankası Milli Eğitimi Geliştirme Projesi Yayınları.
- Bayazıt, İ. (2011). Öğretmen adaylarının grafikler konusundaki bilgi düzeyleri. Gaziantep Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 10(4), 1325 -1346.
- Beichner, R. J. (1994). Testing student ınterpretation of kinematics graphs. American Journal of Physics, 62(8), 750-762.
- Beler, Ş. (2009). İlköğretim 8. sınıf öğrencilerin fotosentez konusu ile ilgili grafikleri okumada ve yorumlamada karşılaştıkları güçlüklerin belirlenmesi. [Yayınlanmamış yüksek lisans tezi]. Karadeniz Teknik Üniversitesi.
- Bengtsson, L. A. and Ottosson, T. (2006). What lies behind graphicacy? Relating students’ results on a test of graphically represented quantitative information to formal academic achievement. Journal of Research in Science Teaching, 43(1), 43-62. https://doi.org/10.1002/tea.20087
- Bilal A-S. and Salihah, A. (2024). A systematic literature review of knowledge graph construction and application in education. Heliyon, 10(3), e25383.
- Biswal, S. and Behera, B. (2023). Enhancing science process skills through inquiry-based learning: A comprehensive literature review and analysis. International Journal of Science and Research, 12(8), 1583-1589. https://doi.org/10.21275/SR23817121415
- Bowen, G.M. and Roth, M.W. (2005). Data and graph ınterpretation practices among preservice science teachers. Journal of Research in Science Teaching, 42(10), 1063-1088. https://doi.org/10.1002/tea.20086
- Bragdon, D., Pandiscio, E. and Speer, N. (2019). University students' graph interpretation and comprehension abilities. Investigations in Mathematics Learning, 11(4), 275–290. https://doi.org/10.1080/19477503.2018.1480862
- Bulut, A. S. K. (2021). The effect of the integration of science and mathematics on critical thinking and scientific process skills of the gifted students: The effect of the integration of science and mathematics. International Journal of Curriculum and Instruction, 13(1), 290-312.
- Coştu, B. (2007). Comparison of students’ performance on algorithmic, conceptual and graphical chemistry gas problems. Journal of Science Education and Technology, 16(5), 379-386. https://doi.org/10.1007/s10956-007-9069-z
- Coştu, F. (2023). Gifted students’ performance on algorithmic, conceptual and graphical questions. Journal of Baltic Science Education, 22(4), 600-614. https://doi.org/10.33225/jbse/23.22.00
- Coştu, F. (2025) Prospective science teachers are good at which of three types of tests: algorithmic, conceptual and graphical comparison. Research in Science and Technological Education, 43(1), 107–124. https://doi.org/10.1080/02635143.2023.2235293
- Das, R. and Soylu, M. (2023). A key review on graph data science: The power of graphs in scientific studies. Chemometrics and Intelligent Laboratory Systems, 240, 104896. https://doi.org/10.1016/j.chemolab.2023.104896
- Dori, Y.J. and Sason, I. (2008). Chemical understanding and graphing skills in an honors case-based computerized chemistry laboratory environment: the value of bidirectional visual and textual representations. Journal of Research in Science Teaching, 45(2), 219-250. https://doi.org/10.1002/tea.20197
- Dunham, P. H. and Osborne, A. (1991). Learning how to see: Students’ graphing difficulties. Focus on Learning Problems in Mathematics, 13(4), 35-49.
- Erbilgin, E., Hudal, K. M. and Fernandez, L. M. (2006). Scaling and representing exponential relationships. Dimensions in Mathematics, 26(2), 55-62.
- Ercan, O., Coştu, F. and Coştu, B. (2018). Öğretmen adaylarının grafik çiziminde karşılaştıkları güçlüklerin belirlenmesi. Kastamonu Eğitim Fakültesi Dergisi, 26(6), 1929-1938. https://doi.org/10.24106/kefdergi.2227
- Forster, P. A. (2004). Graphing in physics: Processes and sources of error in tertiary entrance examinations in Western Australia. Research in Science Education, 34(3), 239-265. https://doi.org/10.1023/B:RISE.0000044597.10584.1a
- Gizaw, G. and Sota, S. (2023). Improving science process skills of students: A review of literature. Science Education International, 34(3), 216-224. https://doi.org/10.33828/sei.v34.i3.5 Gök, T. (2023). Comparison of university students' graphic interpretation skills. Journal of Science Learning, 6(3), 339-346. https://doi.org/10.17509/jsl.v6i3.55419
- Gültekin, C. (2009). Ortaöğretim 9. sınıf öğrencilerinin çözeltiler ve özellikleri konusu ile ilgili grafik çizme okuma ve yorumlama becerilerinin incelenmesi. [Yayınlanmamış yüksek lisans tezi]. Balıkesir Üniversitesi.
- Gültekin, C. (2014). Ortaöğretim öğrencileri ile üniversite öğrencilerinin hal değişimi, çözeltiler ve çözünürlük konuları ile ilgili grafik çizme okuma ve yorumlama becerilerinin karşılaştırılması. [Yayınlanmamış doktora tezi]. Balıkesir Üniversitesi.
- Ivanjek, L., Susac, A., Planinic, M. and Andrasevic, A. (2016). Student reasoning about graphs in different contexts. Physical Review Physics Education Research, 12, 10106. https://doi.org/10.1103/PhysRevPhysEducRes.12.010106
- Karslı, F. (2011). Fen bilgisi öğretmen adaylarının bilimsel süreç becerilerini geliştirmesinde ve kavramsal değişim sağlamasında zenginleştirilmiş laboratuar rehber materyallerinin etkisi. [Yayınlanmamış doktora tezi]. Karadeniz Teknik Üniversitesi.
- Kurnaz, M. A. (2013). An analysis of Turkish high school students' performance on conceptual, algorithmic and graphical physics problems. Journal of Asian Scientific Research, 3(7), 698-714. Retrieved from https://www.proquest.com/scholarly-journals/analysis-turkish-high-school-students-performance/docview/1417593053/se-2
- Kwon, O. N. (2002). The effect of calculator‐based ranger activities on students' graphing ability. School Science and Mathematics, 102(2), 57-67. https://doi.org/10.1111/j.1949-8594.2002.tb17895.x
- Leinhardt, G., Zaslavsky, O. and Stein, M. K. (1990). Functions, graphs, and graphing: tasks, learning, and teaching. Review of Educational Research, 60(1), 1-64. https://doi.org/10.3102/00346543060001001 MoNE (2007). İlköğretim fen ve teknoloji dersi 4 ve 5. sınıflar öğretim programı. Ankara: Millî Eğitim Bakanlığı.
- MoNE (2013). İlköğretim kurumları fen bilimleri 3, 4, 5, 6, 7 ve 8. sınıflar öğretim programı. Ankara: Millî Eğitim Bakanlığı.
- MoNE (2018). Fen bilimleri dersi öğretim programı (İlkokul ve ortaokul 3, 4, 5, 6, 7 ve 8. sınıflar). Ankara: Millî Eğitim Bakanlığı.
- MoNE (2020). TIMSS 2019 Türkiye Raporu, MEB Yayını. https://odsgm.meb.gov.tr/meb_iys_dosyalar/2020_12/10175514_TIMSS_2019_Turkiye_On_Raporu_.pdf
- MoNE (2023). PISA 2022 Türkiye Raporu. [PISA 2022 Türkiye Report] Retrieved from: https://pisa.meb.gov.tr/meb_iys_dosyalar/2023_12/05125555_pisa2022_rapor_051223 .pdf
- MoNE (2024). TIMSS 2023 Türkiye Raporu, MEB Yayını. https://odsgm.meb.gov.tr/meb_iys_dosyalar/2024_12/04111224_timss_2023_rapor_0412.pdf
- Mullis, I. V. S., Martin, M. O., Foy, P., Kelly, D. L. and Fishbein, B. (2020). TIMSS 2019 international results in mathematics and science. Paper presented at the TIMSS and PIRLS International Association for the Evaluation of Educational Achievement
- OECD (2023). PISA 2022 Results. Retrieved: https://www.oecd.org/pisa/OECD_2022_PISA_Results_Comparing%20countries%E2 %80%99%20and%20economies%E2%80%99%20performance%20in%20mathematic s.pdf
- Okur, M. and Güngör Seyhan, H. (2025). Mobile Technology-Enhanced 5E Learning Model in Physics Labs: An Analysis of Graph Drawing and Interpretation Skills. Journal of Science Education and Technology, 1-26.
- Özgür, S. D. and Yilmaz, A. (2017). The effect of inquiry-based learning on gifted and talented students' understanding of acids-bases concepts and motivation. Journal of Baltic Science Education, 16(6), 994-1008.
- Parks, S. (2021). Teaching analytical and critical thinking skills in gifted education. In Methods and materials for teaching the gifted (pp. 307-344). Routledge.
- Parmar, R. S. and Signer, B. R. (2005). Sources of error in constructing and ınterpreting graphs a study of fourth-and fifth-grade students with LD. Journal of Learning Disabilities, 38(3), 250-261. https://doi.org/10.1177/00222194050380030601
- Planinic, M., Milin-Sipus, Z., Katic, H., Susac, A. and Ivanjek, L. (2012). Comparison of student understanding of line graph slope in physics and mathematics. International Journal of Science and Mathematics Education, 10(6), 1393–1414. https://doi.org/10.1007/s10763-012-9344-1 Potgieter, M., Harding, A. and Engelbrecht, J. (2008). Transfer of algebraic and graphical thinking between mathematics and chemistry. Journal of Research in Science Teaching, 45(2), 197-218. https://doi.org/10.1002/tea.20208
- Şahin, S., Gençtürk, E. and Budanur, T. (2007). Coğrafya öğretiminde uygun grafik seçimi ve kullanımının öğrenme üzerinde etkisi. Kastamonu Eğitim Dergisi, 15(1), 293-302.
- Şen, A. Z. and Nakipoğlu, C. (2012). Ortaöğretim kimya ders kitaplarının bilimsel süreç becerileri açısından incelenmesi. Kırşehir Ahi Evran Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 13(3), 47-65.
- Sezek, F. and Doymuş, K. (2022). Fen bilgisi öğretmen adaylarının grafik türü tercihi, okuma ve çizim becerileri. Social Mentality and Researcher Thinkers Journal, 8(58), 760-766. https://doi.org/10.29228/smryj.62014
- Sezek, F. (2024). Sınıf öğretmen adaylarının grafik okuryazarlık düzeylerinin belirlenmesi. Social Mentality and Researcher Thinkers Journal, 8(63), 1651-1660. https://doi.org/10.29228/smryj.64390 Shah, P. and Hoeffner, J. (2002). Review of Graph Comprehension Research: Implications for Instruction. Educational Psychology Review 14, 47–69 https://doi.org/10.1023/A:1013180410169
- Stanley, M. (2023). Qualitative descriptive: A very good place to start. In Qualitative research methodologies for occupational science and occupational therapy (pp. 52-67). Routledge.
- Stanley, T. (2021). Project-based learning for gifted students: A step-by-step guide to PBL and inquiry in the classroom. Routledge.
- Stephens, A. L. (2024). From graphs as task to graphs as tool. Journal of Research in Science Teaching, 61(5), 1206-1233. https://doi.org/10.1002/tea.21930
- Tairab, H. H. and Khalaf Al-Naqbi, A.K. (2004). How do secondary school science students interpret and construct scientific graphs? Journal of Biological Education, 38(3), 127-132. https://doi.org/10.1080/00219266.2004.9655920
- Tan, M. and Temiz, B. K. (2003). Fen öğretiminde bilimsel süreç becerilerinin yeri ve önemi. Pamukkale Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 13(13), 89-101.
- Taşar, M. F., Kandil İngeç, Ş. and Ünlü Güneş, P. (2002, Eylül). Grafik çizme ve anlama becerisinin saptanması. V. Ulusal Fen Bilimleri ve Matematik Eğitimi Kongresi, ODTÜ, Ankara.
- Temiz, B. K. and Tan, M. (2009). Grafik çizme becerilerinin kontrol listesi ile ölçülmesi, Selçuk Üniversitesi Ahmet Keleşoğlu Eğitim Fakültesi Dergisi, 27, 71-83
- Tomková, V. and Páleniková, K. (2024). Level of graphic skills of elementary school students. TEM Journal, 13(2), 1548-1558. https://doi.org/10.18421/TEM132-68
- Tuncer Koçal, G. D. and Ormancı, Ü. (2024). 7. Sınıf öğrencilerinin fen bilimleri dersinde grafik eğitimine ilişkin görüşleri. Fen Matematik Girişimcilik ve Teknoloji Eğitimi Dergisi, 7(2), 149-158.
- Uyanık, F. (2007). Ortaöğretim 10. sınıf öğrencilerinin grafik anlama ve yorumlama ile kinematik başarıları arasındaki ilişki. [Yayınlanmamış yüksek lisans tezi]. Balıkesir Üniversitesi.
- Yayla, G. and Özsevgeç, T. (2015). Ortaokul öğrencilerinin grafik becerilerinin incelenmesi: çizgi grafikleri oluşturma ve yorumlama. Kastamonu Üniversitesi Kastamonu Eğitim Dergisi, 23(3), 1381-1400.
- Yeltekin Atar, B. Ş. and Aykutlu, I. (2023). High school students’ user skills concerning force and motion graphs. Gazi Üniversitesi Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi, 43(1), 211-242. https://doi.org/10.17152/gefad.1205369
Abstract
This study aims to identify the specific difficulties gifted students encounter when constructing graphs related to the concept of solubility—a skill central to scientific thinking and data interpretation. A qualitative case study design, allowing for an in-depth examination of gifted students’ graph-drawing processes, was utilized. A total of 64 gifted middle school students were presented with tabulated data showing the solubility of five chemical compounds in water at various temperatures and were asked to draw corresponding solubility–temperature graphs. Students’ graphs were analyzed using the Temiz and Tan (2009) graph-drawing rubric, which consists of nine qualitative criteria addressing key components of graph construction. The analysis focused on identifying patterns, recurring errors, and qualitative characteristics of students’ graphing performances. The findings revealed that many gifted students struggled with key components of graph construction, particularly scaling and labeling the axes, accurately placing data points, and connecting them appropriately. Only a small percentage of students fully met all criteria, indicating that graphing difficulties persist even among high-ability learners. These results underscore the importance of explicitly teaching graphing skills, which are often overlooked in gifted education. The study contributes to the limited body of research on gifted students’ graphical representational skills, specifically their ability to visually represent and organize scientific data through graphs, and provides insights for designing targeted instructional interventions to enhance their scientific process competencies.
References
- Ayas, A., Çepni, S., Johnson, D. and Turgut, M., F. (1997). Kimya öğretimi, Bilkent, Ankara: YÖK/Dünya Bankası Milli Eğitimi Geliştirme Projesi Yayınları.
- Bayazıt, İ. (2011). Öğretmen adaylarının grafikler konusundaki bilgi düzeyleri. Gaziantep Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 10(4), 1325 -1346.
- Beichner, R. J. (1994). Testing student ınterpretation of kinematics graphs. American Journal of Physics, 62(8), 750-762.
- Beler, Ş. (2009). İlköğretim 8. sınıf öğrencilerin fotosentez konusu ile ilgili grafikleri okumada ve yorumlamada karşılaştıkları güçlüklerin belirlenmesi. [Yayınlanmamış yüksek lisans tezi]. Karadeniz Teknik Üniversitesi.
- Bengtsson, L. A. and Ottosson, T. (2006). What lies behind graphicacy? Relating students’ results on a test of graphically represented quantitative information to formal academic achievement. Journal of Research in Science Teaching, 43(1), 43-62. https://doi.org/10.1002/tea.20087
- Bilal A-S. and Salihah, A. (2024). A systematic literature review of knowledge graph construction and application in education. Heliyon, 10(3), e25383.
- Biswal, S. and Behera, B. (2023). Enhancing science process skills through inquiry-based learning: A comprehensive literature review and analysis. International Journal of Science and Research, 12(8), 1583-1589. https://doi.org/10.21275/SR23817121415
- Bowen, G.M. and Roth, M.W. (2005). Data and graph ınterpretation practices among preservice science teachers. Journal of Research in Science Teaching, 42(10), 1063-1088. https://doi.org/10.1002/tea.20086
- Bragdon, D., Pandiscio, E. and Speer, N. (2019). University students' graph interpretation and comprehension abilities. Investigations in Mathematics Learning, 11(4), 275–290. https://doi.org/10.1080/19477503.2018.1480862
- Bulut, A. S. K. (2021). The effect of the integration of science and mathematics on critical thinking and scientific process skills of the gifted students: The effect of the integration of science and mathematics. International Journal of Curriculum and Instruction, 13(1), 290-312.
- Coştu, B. (2007). Comparison of students’ performance on algorithmic, conceptual and graphical chemistry gas problems. Journal of Science Education and Technology, 16(5), 379-386. https://doi.org/10.1007/s10956-007-9069-z
- Coştu, F. (2023). Gifted students’ performance on algorithmic, conceptual and graphical questions. Journal of Baltic Science Education, 22(4), 600-614. https://doi.org/10.33225/jbse/23.22.00
- Coştu, F. (2025) Prospective science teachers are good at which of three types of tests: algorithmic, conceptual and graphical comparison. Research in Science and Technological Education, 43(1), 107–124. https://doi.org/10.1080/02635143.2023.2235293
- Das, R. and Soylu, M. (2023). A key review on graph data science: The power of graphs in scientific studies. Chemometrics and Intelligent Laboratory Systems, 240, 104896. https://doi.org/10.1016/j.chemolab.2023.104896
- Dori, Y.J. and Sason, I. (2008). Chemical understanding and graphing skills in an honors case-based computerized chemistry laboratory environment: the value of bidirectional visual and textual representations. Journal of Research in Science Teaching, 45(2), 219-250. https://doi.org/10.1002/tea.20197
- Dunham, P. H. and Osborne, A. (1991). Learning how to see: Students’ graphing difficulties. Focus on Learning Problems in Mathematics, 13(4), 35-49.
- Erbilgin, E., Hudal, K. M. and Fernandez, L. M. (2006). Scaling and representing exponential relationships. Dimensions in Mathematics, 26(2), 55-62.
- Ercan, O., Coştu, F. and Coştu, B. (2018). Öğretmen adaylarının grafik çiziminde karşılaştıkları güçlüklerin belirlenmesi. Kastamonu Eğitim Fakültesi Dergisi, 26(6), 1929-1938. https://doi.org/10.24106/kefdergi.2227
- Forster, P. A. (2004). Graphing in physics: Processes and sources of error in tertiary entrance examinations in Western Australia. Research in Science Education, 34(3), 239-265. https://doi.org/10.1023/B:RISE.0000044597.10584.1a
- Gizaw, G. and Sota, S. (2023). Improving science process skills of students: A review of literature. Science Education International, 34(3), 216-224. https://doi.org/10.33828/sei.v34.i3.5 Gök, T. (2023). Comparison of university students' graphic interpretation skills. Journal of Science Learning, 6(3), 339-346. https://doi.org/10.17509/jsl.v6i3.55419
- Gültekin, C. (2009). Ortaöğretim 9. sınıf öğrencilerinin çözeltiler ve özellikleri konusu ile ilgili grafik çizme okuma ve yorumlama becerilerinin incelenmesi. [Yayınlanmamış yüksek lisans tezi]. Balıkesir Üniversitesi.
- Gültekin, C. (2014). Ortaöğretim öğrencileri ile üniversite öğrencilerinin hal değişimi, çözeltiler ve çözünürlük konuları ile ilgili grafik çizme okuma ve yorumlama becerilerinin karşılaştırılması. [Yayınlanmamış doktora tezi]. Balıkesir Üniversitesi.
- Ivanjek, L., Susac, A., Planinic, M. and Andrasevic, A. (2016). Student reasoning about graphs in different contexts. Physical Review Physics Education Research, 12, 10106. https://doi.org/10.1103/PhysRevPhysEducRes.12.010106
- Karslı, F. (2011). Fen bilgisi öğretmen adaylarının bilimsel süreç becerilerini geliştirmesinde ve kavramsal değişim sağlamasında zenginleştirilmiş laboratuar rehber materyallerinin etkisi. [Yayınlanmamış doktora tezi]. Karadeniz Teknik Üniversitesi.
- Kurnaz, M. A. (2013). An analysis of Turkish high school students' performance on conceptual, algorithmic and graphical physics problems. Journal of Asian Scientific Research, 3(7), 698-714. Retrieved from https://www.proquest.com/scholarly-journals/analysis-turkish-high-school-students-performance/docview/1417593053/se-2
- Kwon, O. N. (2002). The effect of calculator‐based ranger activities on students' graphing ability. School Science and Mathematics, 102(2), 57-67. https://doi.org/10.1111/j.1949-8594.2002.tb17895.x
- Leinhardt, G., Zaslavsky, O. and Stein, M. K. (1990). Functions, graphs, and graphing: tasks, learning, and teaching. Review of Educational Research, 60(1), 1-64. https://doi.org/10.3102/00346543060001001 MoNE (2007). İlköğretim fen ve teknoloji dersi 4 ve 5. sınıflar öğretim programı. Ankara: Millî Eğitim Bakanlığı.
- MoNE (2013). İlköğretim kurumları fen bilimleri 3, 4, 5, 6, 7 ve 8. sınıflar öğretim programı. Ankara: Millî Eğitim Bakanlığı.
- MoNE (2018). Fen bilimleri dersi öğretim programı (İlkokul ve ortaokul 3, 4, 5, 6, 7 ve 8. sınıflar). Ankara: Millî Eğitim Bakanlığı.
- MoNE (2020). TIMSS 2019 Türkiye Raporu, MEB Yayını. https://odsgm.meb.gov.tr/meb_iys_dosyalar/2020_12/10175514_TIMSS_2019_Turkiye_On_Raporu_.pdf
- MoNE (2023). PISA 2022 Türkiye Raporu. [PISA 2022 Türkiye Report] Retrieved from: https://pisa.meb.gov.tr/meb_iys_dosyalar/2023_12/05125555_pisa2022_rapor_051223 .pdf
- MoNE (2024). TIMSS 2023 Türkiye Raporu, MEB Yayını. https://odsgm.meb.gov.tr/meb_iys_dosyalar/2024_12/04111224_timss_2023_rapor_0412.pdf
- Mullis, I. V. S., Martin, M. O., Foy, P., Kelly, D. L. and Fishbein, B. (2020). TIMSS 2019 international results in mathematics and science. Paper presented at the TIMSS and PIRLS International Association for the Evaluation of Educational Achievement
- OECD (2023). PISA 2022 Results. Retrieved: https://www.oecd.org/pisa/OECD_2022_PISA_Results_Comparing%20countries%E2 %80%99%20and%20economies%E2%80%99%20performance%20in%20mathematic s.pdf
- Okur, M. and Güngör Seyhan, H. (2025). Mobile Technology-Enhanced 5E Learning Model in Physics Labs: An Analysis of Graph Drawing and Interpretation Skills. Journal of Science Education and Technology, 1-26.
- Özgür, S. D. and Yilmaz, A. (2017). The effect of inquiry-based learning on gifted and talented students' understanding of acids-bases concepts and motivation. Journal of Baltic Science Education, 16(6), 994-1008.
- Parks, S. (2021). Teaching analytical and critical thinking skills in gifted education. In Methods and materials for teaching the gifted (pp. 307-344). Routledge.
- Parmar, R. S. and Signer, B. R. (2005). Sources of error in constructing and ınterpreting graphs a study of fourth-and fifth-grade students with LD. Journal of Learning Disabilities, 38(3), 250-261. https://doi.org/10.1177/00222194050380030601
- Planinic, M., Milin-Sipus, Z., Katic, H., Susac, A. and Ivanjek, L. (2012). Comparison of student understanding of line graph slope in physics and mathematics. International Journal of Science and Mathematics Education, 10(6), 1393–1414. https://doi.org/10.1007/s10763-012-9344-1 Potgieter, M., Harding, A. and Engelbrecht, J. (2008). Transfer of algebraic and graphical thinking between mathematics and chemistry. Journal of Research in Science Teaching, 45(2), 197-218. https://doi.org/10.1002/tea.20208
- Şahin, S., Gençtürk, E. and Budanur, T. (2007). Coğrafya öğretiminde uygun grafik seçimi ve kullanımının öğrenme üzerinde etkisi. Kastamonu Eğitim Dergisi, 15(1), 293-302.
- Şen, A. Z. and Nakipoğlu, C. (2012). Ortaöğretim kimya ders kitaplarının bilimsel süreç becerileri açısından incelenmesi. Kırşehir Ahi Evran Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 13(3), 47-65.
- Sezek, F. and Doymuş, K. (2022). Fen bilgisi öğretmen adaylarının grafik türü tercihi, okuma ve çizim becerileri. Social Mentality and Researcher Thinkers Journal, 8(58), 760-766. https://doi.org/10.29228/smryj.62014
- Sezek, F. (2024). Sınıf öğretmen adaylarının grafik okuryazarlık düzeylerinin belirlenmesi. Social Mentality and Researcher Thinkers Journal, 8(63), 1651-1660. https://doi.org/10.29228/smryj.64390 Shah, P. and Hoeffner, J. (2002). Review of Graph Comprehension Research: Implications for Instruction. Educational Psychology Review 14, 47–69 https://doi.org/10.1023/A:1013180410169
- Stanley, M. (2023). Qualitative descriptive: A very good place to start. In Qualitative research methodologies for occupational science and occupational therapy (pp. 52-67). Routledge.
- Stanley, T. (2021). Project-based learning for gifted students: A step-by-step guide to PBL and inquiry in the classroom. Routledge.
- Stephens, A. L. (2024). From graphs as task to graphs as tool. Journal of Research in Science Teaching, 61(5), 1206-1233. https://doi.org/10.1002/tea.21930
- Tairab, H. H. and Khalaf Al-Naqbi, A.K. (2004). How do secondary school science students interpret and construct scientific graphs? Journal of Biological Education, 38(3), 127-132. https://doi.org/10.1080/00219266.2004.9655920
- Tan, M. and Temiz, B. K. (2003). Fen öğretiminde bilimsel süreç becerilerinin yeri ve önemi. Pamukkale Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 13(13), 89-101.
- Taşar, M. F., Kandil İngeç, Ş. and Ünlü Güneş, P. (2002, Eylül). Grafik çizme ve anlama becerisinin saptanması. V. Ulusal Fen Bilimleri ve Matematik Eğitimi Kongresi, ODTÜ, Ankara.
- Temiz, B. K. and Tan, M. (2009). Grafik çizme becerilerinin kontrol listesi ile ölçülmesi, Selçuk Üniversitesi Ahmet Keleşoğlu Eğitim Fakültesi Dergisi, 27, 71-83
- Tomková, V. and Páleniková, K. (2024). Level of graphic skills of elementary school students. TEM Journal, 13(2), 1548-1558. https://doi.org/10.18421/TEM132-68
- Tuncer Koçal, G. D. and Ormancı, Ü. (2024). 7. Sınıf öğrencilerinin fen bilimleri dersinde grafik eğitimine ilişkin görüşleri. Fen Matematik Girişimcilik ve Teknoloji Eğitimi Dergisi, 7(2), 149-158.
- Uyanık, F. (2007). Ortaöğretim 10. sınıf öğrencilerinin grafik anlama ve yorumlama ile kinematik başarıları arasındaki ilişki. [Yayınlanmamış yüksek lisans tezi]. Balıkesir Üniversitesi.
- Yayla, G. and Özsevgeç, T. (2015). Ortaokul öğrencilerinin grafik becerilerinin incelenmesi: çizgi grafikleri oluşturma ve yorumlama. Kastamonu Üniversitesi Kastamonu Eğitim Dergisi, 23(3), 1381-1400.
- Yeltekin Atar, B. Ş. and Aykutlu, I. (2023). High school students’ user skills concerning force and motion graphs. Gazi Üniversitesi Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi, 43(1), 211-242. https://doi.org/10.17152/gefad.1205369
Details
| Primary Language | English |
|---|---|
| Subjects | Other Fields of Education (Other) |
| Journal Section | Research Article |
| Authors | |
| Submission Date | May 26, 2025 |
| Acceptance Date | February 7, 2026 |
| Early Pub Date | April 11, 2026 |
| DOI | https://doi.org/10.51460/baebd.1706226 |
| IZ | https://izlik.org/JA66LA27PZ |
| Published in Issue | Year 2026 Issue: Advanced Online Publication |
Aim & Scope
Dokuz Eylül Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü tarafından çıkarılan "BATI ANADOLU EĞİTİM BİLİMLERİ DERGİSİ (BAEBD)" Nisan, Ağustos ve Aralık aylarında olmak üzere yılda 3 defa Türkçe veya İngilizce dillerinde yayınlanan açık erişimli bilimsel hakemli bir dergidir.
BAEB dergisi, eğitim bilimleri alanı ile ilgili uygulama veya kuram çalışmalarını güçlü araştırma tasarımları ile değerlendiren nitelikli çalışmaları yayınlamaktadır. Bu nedenle dergide, özellikle ilgili alanyazının geçmiş ve günümüz ile ilişkisini kurabilen, güncel eğitim ihtiyaçlarımızı takip edip çözümler üretebilen, deneysel, ilişkisel veya kuramsal nitelikli çalışmaların yayınlanması amaçlanmaktadır. Böylece, okul öncesi, ilköğretim, ortaöğretim, lise, yükseköğretim ve hayat boyu öğrenme kademelerinde eğitimin gelişmesine katkı sağlanması beklenmektedir.
BAEBD eğitim teknolojileri, öğretmen yetiştirme, matematik, fen, fizik, kimya, biyoloji, tarih, coğrafya, Türkçe, Türk dili ve edebiyatı, sosyal bilgiler, rehberlik ve psikolojik danışmanlık, okul dışı eğitim, doğa eğitimi, vb. alanlarda çalışmaları kabul etmektedir. Hedef kitlesi eğitim bilimleri alanında çalışma yapan bilim insanları, eğitimciler, öğrenciler, öğretmenler ve eğitim sektörüne yönelik ürün ve hizmet veren kişi ve kuruluşlardır.
Author Guidelines
BAŞVURU EKLERİ: 1-Benzerlik Raporu
2-Etik Kurul Belgesi / Etik Kurul Başvurusuna Gerek Yoktur Yazısı
3-Telif Hakkı Devir Formu
Ethical Principles and Publication Policy
BAEBD, 10.11.2017 tarihinden itibaren yayın etiği ile ilgili aşağıdaki kuralları benimsemektedir;
1) Dergi yayıncılığında "Yayın Etiği ve Kötüye Kullanım Bildirgesi (COPE -Code of Conduct for Journal Editors)" tarafından belirlenmiş yükümlülükleri esas alır. Detaylı bilgi aşağıda sunulmuştur.
2) Yazar tarafından dergiye gönderilen makalelerin yazarlarından editör intihal raporu talep eder. İntihal raporu incelenerek onaylanan makalelere alan editörü ve hakem ataması yapılır.
3) (10.07.2019 tarihli güncelleme) BAEBD, Cilt 10. Sayı 2’den (Aralık 2019) itibaren anket, mülâkat vb. yollarla veri toplanmasını içeren makale önerilerinde, başvuru öncesinde yazardan etik kurul onay belgesini isteyecektir. Etik kurul belgesi ile ilgili bilgiler yöntem bölümünde sunulacaktır.
YAYIN ETİĞİ VE KÖTÜYE KULLANIM BİLDİRGESİ (COPE)
Editörlerin Sorumlulukları
Tarafsızlık ve Yayıncıya Ait Özgürlük. Editörler gönderilen makale önerilerini derginin kapsamına uygun olması ve çalışmalarının önemi ve orijinalliğini dikkate alarak değerlendirirler. Editörler, makale önerisini sunan yazarların ırk, cinsiyet, cinsel yönelim, etnik köken, uyruk veya politik görüşlerini dikkate almazlar. Düzeltme ya da yayınlama kararına dergi editör kurulu dışında diğer kurumlar etki edemez.
Gizlilik. Editörler gönderilen bir yazıyla ilgili bilgileri, sorumlu yazar, hakemler ve yayın kurulu dışında başka herhangi biriyle paylaşmazlar.
Bilgilendirme ve Görüş Ayrılıkları. Editörler ve yayın kurulu üyeleri, yazarların açık yazılı izni olmaksızın kendi araştırma amaçları için sunulan bir makalede yayınlanmamış bilgileri kullanmazlar.
Basım Kararı. Editörler, yayınlanmak üzere kabul edilen tüm makalelerin, alanında uzman olan en az iki hakem tarafından hakem değerlendirmesine tabi tutulmasını sağlar. Editörler, dergiye gönderilen makalelerden hangi eserin yayınlanacağına, söz konusu çalışmanın geçerliliğine, araştırmacılara ve okurlara olan önemine, hakemlerin yorumlarına ve bu gibi yasal şartlara göre karar vermekten sorumludur.
Etik Kaygılar. Editörler sunulan bir yazıya veya yayınlanmış makaleye ilişkin etik kaygılar ortaya çıktığında tedbirler alacaktır. Yayınlandıktan yıllar sonra ortaya çıksa bile, bildirilen her etik olmayan yayınlama davranışı incelenecektir. Editörler, etik kaygılar oluşması durumunda COPE Flowcharts'ı takip eder. Etik sorunların önemli olması durumunda düzeltme, geri çekme uygulanabilir veya konu ile ilgili endişeler dergide yayınlanabilir.
Hakemlerin görevleri
Editoryal Kararlara Katkı: Editör kararlarında editörlere yardımcı olur ve editoryal iletişim yoluyla yazarlara makalelerini iyileştirmede yardımcı olur.
Sürat: Makale önerisini incelemek için yeterli nitelikte hissetmeyen veya makale incelemesinin zamanında gerçekleşemeyeceğini bilen herhangi bir hakem, derhal editörleri haberdar etmeli ve gözden geçirme davetini reddetmeli, böylece yeni hakem atamasının yapılması sağlanmalıdır.
Gizlilik: Gözden geçirilmek üzere gönderilen tüm makale önerileri gizli belgelerdir ve bu şekilde ele alınmalıdır. Editör tarafından yetkilendirilmedikçe başkalarına gösterilmemeli veya tartışılmamalıdır. Bu durum inceleme davetini reddeden hakemler için de geçerlidir.
Tarafsızlık Standartları: Makale önerisi ile ilgili yorumlar tarafsız olarak yapılmalı ve yazarların makaleyi geliştirmek için kullanabileceği şekilde öneriler yapılmalıdır. Yazarlara yönelik kişisel eleştiriler uygun değildir.
Kaynakların Kabulü: Hakemler, yazarlar tarafından alıntılanmayan ilgili yayınlanmış çalışmaları tanımlamalıdır. Hakem ayrıca, incelenen yazı ile başka herhangi bir makalenin (yayınlanmış veya yayınlanmamış) herhangi bir önemli benzerliğini editörüne bildirmelidir.
Çıkar Çatışmaları: Çıkar çatışmaları editöre bildirilmelidir.
Yazarların Sorumlulukları
Raporlaştırma Standartları: Orijinal araştırmanın yazarları, yapılan çalışmanın ve sonuçların doğru bir şekilde sunulmasını ve ardından çalışmanın öneminin objektif bir şekilde tartışılmasını sağlamalıdır. Makale önerisi yeterli detay ve referans içermelidir.
Veri Erişimi ve Saklama: Yazarların, çalışmalarının ham verilerini saklamaları gerekmektedir. Gerektiğinde, dergi tarafından talep edilmesi durumunda editör incelemesi için sunmalıdırlar.
Özgünlük ve İntihal: Yazarlar, tamamen orijinal eserler göndermelidirler ve başkalarının çalışmalarını veya sözlerini kullanmışlarsa, bu uygun şekilde alıntılanmış olmalıdır. Bunun yanında yazarların kendi tez çalışmaları ve makale çalışmalarından gerçekleştirdikleri alıntılarda da benzerliğin minimum düzeyde olması bir başka deyişle alıntılamanın uygun bir şekilde gerçekleştirilmiş olması önemlidir. Başkasından ya da kendinden intihal, tüm biçimlerinde etik olmayan yayıncılık davranışını oluşturur ve kabul edilemez. Bu nedenle dergiye makale gönderen tüm yazarlardan benzerlik oranı raporu istenmektedir. Rapordaki oran makalenin değerlendirme sürecine geçmesi için belirleyici olacaktır. Oranın yüksek olduğu makaleler geri gönderilerek gerekli düzenlemelerin yapılması istenecektir. Bu kapsamda başkalarının çalışmalarından yapılan intihallerin yanı sıra yazarların kendi tez veya makalelerinden yaptıkları intihallerin de göz önünde bulundurularak bir düzenleme yapması gerekmektedir.
Birden çok, yinelenen, yedekli veya eşzamanlı gönderim / yayın: Yazarlar başka bir dergide daha önce yayınlanmış bir makaleyi değerlendirilmek için göndermemelidir. Bir makalenin birden fazla dergiye eşzamanlı olarak sunulması etik olmayan yayıncılık davranışıdır ve kabul edilemez.
Makalenin Yazarlığı: Sadece yazarlık kriterlerini yerine getiren kişiler, yazının içeriğinde yazar olarak listelenmelidir. Bu yazarlık kriterleri şu şekildedir; (i) tasarım, uygulama, veri toplama veya analiz aşamalarına katkı sağlamıştır (ii) yazıyı hazırlamış veya önemli entelektüel katkı sağlamış veya eleştirel olarak revize etmiştir veya (iii) makalenin son halini görmüş, onaylamış ve yayınlanmak üzere teslim edilmesini kabul etmiştir. Sorumlu yazar, tüm yazarların (yukarıdaki tanıma göre) yazar listesine dâhil edilmesini sağlamalı ve yazarların makalenin son halini gördüklerini ve yayınlanmak üzere sunulmasını kabul ettiklerini beyan etmelidir.
Beyan ve Çıkar Çatışmaları: Yazarlar, mümkün olan en erken aşamada (genellikle makale gönderimi sırasında bir bildirme formu sunarak ve makalede bir beyanı dâhil ederek) çıkar çatışmalarını açığa çıkarmalıdır. Çalışma için tüm mali destek kaynakları beyan edilmelidir (varsa hibe numarası veya diğer referans numarası dâhil).
Hakem Değerlendirme: Yazarlar hakem değerlendirme sürecine katılmakla yükümlüdürler ve editörlerin ham veri taleplerine, açıklamalara ve etik onayının kanıtlarına ve telif hakkı izinlerine derhal yanıt vererek tam olarak işbirliği yapmakla yükümlüdürler. İlk olarak "gerekli revizyon" kararı verilmesi durumunda, yazarlar hakemlerin yorumlarına sistematik bir şekilde verilen son tarihe kadar yazılarını gözden geçirip yeniden ibraz etmelidir.
Yayınlanan Eserlerde Temel Hatalar: Yazarlar kendi yayınladıkları çalışmalarında önemli hatalar veya yanlışlıklar bulduklarında, dergi editörlerini veya yayıncılarını derhal bilgilendirmek ve kâğıt üzerinde bir erratum biçiminde düzeltmek veya kâğıdı çıkarmak için onlarla işbirliği yapmakla yükümlüdür. Editörler veya yayıncı, yayınlanan bir çalışmanın önemli bir hata veya yanlışlık içerdiğini üçüncü bir şahıstan öğrenirse, yazarın makaleyi derhal düzeltme veya geri çekme veya derginin editörlerine kâğıdın doğruluğuna dair kanıt sunma yükümlülüğünü almalıdır.
Price Policy
Batı Anadolu Eğitim Bilimleri Dergisi makale başvurusu, değerlendirmesi ve yayımı için hiçbir ücret almamaktadır.
