Research Article
BibTex RIS Cite

Görme Engelli Yetişkin Bireylerde Benlik Saygısını Yordayan Faktörlerin İncelenmesi

Year 2026, Volume: 17 Issue: 1 , 581 - 608 , 28.04.2026

Merve Demirdöven , Burak Acar , Ömer Miraç Yaman

https://doi.org/10.51460/baebd.1707004
https://izlik.org/JA42WW45PM

Abstract

Öz. Bu çalışma, görme engelli bireylerin benlik saygısını yordayan faktörleri belirleyerek, öz yeterlik, bağlanma stilleri, değer odaklı yaşam ve aile rol performansının bu süreçteki rolünü incelemektedir. Araştırma, görme engelli bireylerin psikososyal iyi oluşlarını bireylerin psikososyal iyi oluşlarını destekleyen etkili müdahale ve politikaların geliştirilmesine ve sosyal destek mekanizmalarının güçlendirilmesine katkı sağlamayı amaçlamaktadır. Nicel araştırma yöntemi kullanılarak gerçekleştirilen çalışmada, ilişkisel tarama modeli benimsenmiştir. Araştırma örneklemi, Türkiye'de yaşayan 163 görme engelli bireyden oluşmaktadır ve veriler çevrimiçi anket yoluyla toplanmıştır. Verilerin analizinde betimleyici istatistikler, bağımsız gruplar t-testi, ANOVA, Pearson korelasyon analizi ve hiyerarşik regresyon analizi kullanılmıştır. Araştırma bulguları, çalışan bireylerin çalışmayanlara, yüksek eğitim düzeyine sahip bireylerin düşük eğitim düzeyine sahip olanlara kıyasla daha yüksek benlik saygısı bildirdiğini göstermektedir. Genel öz yeterliğin, güvenli bağlanma stilinin ve değer odaklı yaşam biçiminin benlik saygısını pozitif yönde etkilediği; kaygılı-kararsız bağlanma stilinin ise negatif bir etkisi olduğu tespit edilmiştir. Bununla birlikte aile rol performansının da benlik saygısını güçlendiren önemli bir faktör olduğu bulunmuştur. Son olarak, benlik saygısı katılımcıların cinsiyetine göre anlamlı bir fark göstermemektedir. Sonuçlar, görme engelli bireylerin psikososyal iyi oluşlarını desteklemek için öz yeterlik inancını artırmaya yönelik müdahalelerin önemini vurgulamaktadır. Ayrıca, güvenli bağlanma gelişimini teşvik eden, değer odaklı yaşamı destekleyen ve aile içi rol performansını güçlendiren sosyal destek programlarının, bu bireylerin benlik saygısını artırmada etkili olabileceği öngörülmektedir.

Keywords

Benlik Saygısı Görme Engelli Bireyler Öz Yeterlik Bağlanma Stilleri Değer Odaklı Yaşam

References

  • Açak, M. ve Karademir, T. (2011). İşitme engelli öğrencilerin benlik saygılarının bazı değişkenlere göre incelenmesi. İnönü Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 12(2), 165-179.
  • Akın, A. ve Uğur, E. (2014). Aile Rol Performansı Ölçeği’nin Türkçe’ye uyarlanması, geçerlik ve güvenirlik çalışması. Uluslararası Aile Çocuk ve Eğitim Dergisi, 4(2), 125-133.
  • Attawong, T. ve Kovindha, A. (2005). The influencing factors of acceptance of disablility in spinal cord injured patients. Nepal Journal of Neuroscience, 2(1), 67-70. https://doi.org/10.3126/njn.v2i1.19997.
  • Augestad, L. B. (2017). Self-concept and self-esteem among children and young adults with visual impairment: a systematic review. Cogent Psychology, 4(1). https://doi.org/10.1080/23311908.2017.1319652.
  • Aypay, A. (2010). Genel Öz Yeterlik Ölçeği’nin (GÖYÖ) Türkçe’ye uyarlama çalışması. İnönü Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 11(2), 113-131.
  • Banks, L. M., Hameed, S., Kawsar Usman, S. ve Kuper, H. (2020). No one left behind? Comparing poverty and deprivation between people with and without disabilities in the maldives. Sustainability, 12(5), 2066-2678. https://doi.org/10.3390/su12052066.
  • Bano, H., Anjum, N. ve Pasha, S. (2015). Differences in self-esteem of university students with and without disability. Journal of Educational Research (1027-9776), 18(1).
  • Beach, J. D., Robinet, J. M. ve Hakim-Larson, J. (1995). Self-esteem and independent living skills of adults with visual impairments. Journal of Visual Impairment & Blindness, 89(6), 531-540. https://doi.org/10.1177/0145482X9508900609.
  • Bekman, M. (2022). Halkla ilişkiler uygulamalarında nicel araştırma yöntemi: ilişkisel tarama modeli. Meriç Uluslararası Sosyal ve Stratejik Araştırmalar Dergisi, 6(16), 238-258.
  • Bogart, K. R. (2014). The role of disability self-concept in adaptation to congenital or acquired disability. Rehabilitation Psychology, 59(1), 107-115. https://doi.org/10.1037/a0035800.
  • Bowen, J. (2010a). Visual impairment and its impact on self-esteem. British Journal of Visual Impairment, 28(1), 47-56. https://doi.org/10.1177/0264619609349429.
  • Bowen, J. (2010b). Visual impairment and self-esteem: What makes a difference? British Journal of Visual Impairment, 28(3), 235–243. https://doi.org/10.1177/0264619610375504.
  • Brands, İ., Köhler, S., Stapert, S., Wade, D. ve van Heugten, C. (2014). Influence of self-efficacy and coping on quality of life and social participation after acquired brain injury: a 1-year follow-up study. Archives of Physical Medicine and Rehabilitation, 95(12), 2327-2334. https://doi.org/10.1016/j.apmr.2014.06.006.
  • Brown, J. D., Dutton, K. A. ve Cook, K. E. (2001). From the top down: self-esteem and self-evaluation. Cognition and Emotion, 15(5), 615-631. https://doi.org/10.1080/02699930126063.
  • Byra, S. ve Ćwirynkało, K. (2018). Coping strategies in students with physical disabilities – predictive role of self-esteem, general self-efficacy and basic hope. Hrvatska Revija Za Rehabilitacijska İstraživanja, 54(2), 1-11. https://doi.org/10.31299/hrri.54.2.1.
  • Cantwell, J., Muldoon, O. ve Gallagher, S. (2015). The influence of self‐esteem and social support on the relationship between stigma and depressive symptomology in parents caring for children with intellectual disabilities. Journal of Intellectual Disability Research, 59(10), 948-957.
  • Chalk, H. M. (2015). Disability self-categorization in emerging adults. Emerging Adulthood, 4(3), 200-206. https://doi.org/10.1177/2167696815584540.
  • Chen, Y. P., Shaffer, M., Westman, M., Chen, S., Lazarova, M. ve Reiche, S. (2013). Family role performance: scale development and validation. Applied Psychology, 63(1), 190-218. https://doi.org/10.1111/apps.12005.
  • Cieślak, K. ve Golusiński, W. (2018). Coping with loss of ability vs. emotional control and self-esteem in women after mastectomy. Reports of Practical Oncology & Radiotherapy, 23(3), 168-174. https://doi.org/10.1016/j.rpor.2018.02.002.
  • Cronbach, L. J. (1951). Coefficient alpha and the internal structure of tests. Psychometrika, 16(3), 297–334. https://doi.org/10.1007/BF02310555.
  • Çekici, F., Aydın Sümbül, Z., Malkoç, A., Aslan Gördesli, M. ve Arslan, R. (2018). Değer Odaklı Yaşam Ölçeği: Türk kültürüne uyarlama,geçerlik ve güvenirlik çalışması. Journal of Turkish Studies, 13(19), 459-471. https://doi.org/10.7827/TurkishStudies.14094.
  • Çuhadaroğlu, Ö. (1986). Adolesanlarda benlik saygısı. (Yayımlanmamış yayınlanmamış doktora tezi). Hacettepe Üniversitesi, Ankara.
  • Dahlbeck, D. T. ve Lightsey, O. R. (2008). Generalized self-efficacy, coping, and self-esteem as predictors of psychological adjustment among children with disabilities or chronic illnesses. Children’s Health Care, 37(4), 293-315. https://doi.org/10.1080/02739610802437509.
  • Dinçer, N., Bozdam, A. ve Yetkin, T. (2015). Bedensel engelli badmintoncularda benlik saygısının incelenmesi. Akademik Sosyal Araştırmalar Dergisi, 3(16), 157-164.
  • Durmuş, B., Yurtkoru, S. E. ve Çinko, M. (2013). Sosyal bilimlerde SPSS’le veri analizi (5. bs.). İstanbul: Beta Basım.
  • Dymecka, J., Gerymski, R., Tataruch, R. ve Bidzan, M. (2021). Fatigue, physical disability and self-efficacy as predictors of the acceptance of illness and health-related quality of life in patients with multiple sclerosis. International Journal of Environmental Research and Public Health, 18(24). https://doi.org/10.3390/ijerph182413237.
  • Emerson, E. (2012). Commentary: childhood exposure to environmental adversity and the well-being of people with intellectual disabilities. Journal of Intellectual Disability Research, 57(7), 589-600. https://doi.org/10.1111/j.1365-2788.2012.01577.x.
  • Ercan, İ. ve İsmet, K. (2004). Ölçeklerde güvenirlik ve geçerlik. Uludağ Üniversitesi Tıp Fakültesi Dergisi, 30(3), 211-216.
  • Erzen, E. (2016). Üç Boyutlu Bağlanma Stilleri Ölçeği. İnönü Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 17(3), 1-21.
  • Eymen, U. E. (2007). SPSS 15.0 veri analiz yöntemleri. www.istatistikmerkezi.com.
  • Fatima, İ., Ashraf, S. ve Jahan, M. (2022). Identifying factors impacting the self-concept (SC) and self-esteem (SE) of visually impaired persons. Pakistan Journal of Humanities and Social Sciences, 10(4), 1487-1496.
  • Fields, D. L. ve Blum, T. C. (1997). Employee satisfaction in work groups with different gender composition. Journal of Organizational Behavior, 18(2), 181-196. https://doi.org/10.1002/(SICI)1099-1379(199703)18:2<181::AID-JOB799>3.0.CO;2-M.
  • Fotiadou, E., Christodoulou, P., Soulis, S. G., Tsimaras, V. K. ve Mousouli, M. (2014). Motor development and self-esteem of children and adolescents with visual impairment. Journal of Education and Practice, 5(37), 97-106.
  • Garaigordobil, M. ve Bernarás, E. (2009). Self-concept, self-esteem, personality traits and psychopathological symptoms in adolescents with and without visual impairment. The Spanish Journal of Psychology, 12(1), 149-160. https://doi.org/10.1017/S1138741600001566.
  • George, D. ve Mallery, M. (2010). SPSS for Windows step by step: a simple guide and reference, 17.0 update. Boston: Pearson.
  • Greenberg, J. (2008). Understanding the vital human quest for self-esteem. Perspectives on Psychological Science, 3(1), 48-55. https://doi.org/10.1111/j.1745-6916.2008.00061.x.
  • Griffin, D. K., Rosenberg, H., Cheyney, W. ve Greenberg, B. (1996). A comparison of self-esteem and job satisfaction of adults with mild mental retardation in sheltered workshops and supported employment. Education and Training in Mental Retardation and Developmental Disabilities, 142-150.
  • Gultom, S. ve Oktaviani, L. (2022). The correlation between students’ self-esteem and their English proficiency test result. Journal of English Language Teaching and Learning, 3(2), 52-57.
  • Güloğlu, B. ve Karaırmak, Ö. (2010). Üniversite öğrencilerinde yalnızlığın yordayıcısı olarak benlik saygısı. Ege Eğitim Dergisi, 11(2), 73–88.
  • Gürbüz, S. ve Şahin, F. (2018). Sosyal bilimlerde araştırma yöntemleri (5.bs.). Ankara: Seçkin Yayıncılık.
  • Hamzat, T. K. ve Seyi-Adeyemo, O. R. (2008). Health status, self-esteem and participation: a comparison between young adults with mobility disability and those without disability in a Nigerian community. Scandinavian Journal of Disability Research, 10(3), 166-178. https://doi.org/10.1080/15017410802120964.
  • Heatherton, T. F. ve Vohs, K. D. (2000). Interpersonal evaluations following threats to self: role of self-esteem. Journal of Personality and Social Psychology, 78 (4), 725-736. https://doi.org/10.1037/0022-3514.78.4.725.
  • Hwang, K., Johnston, M. V. ve Smith, J. K. (2009). Adult attachment styles and life satisfaction in individuals with physical disabilities. Applied Research in Quality of Life, 4(3), 295-310. https://doi.org/10.1007/s11482-009-9082-x.
  • Indrayani, N. P. A. P. ve Immanuel, A. S. (2022). Self-esteem in total blindness and low vision individuals: a narrative literature review. The 2nd international conference on biopsychosocial issues içinde (ss. 111-122). Semarang.
  • İslamoğlu, A. H. ve Alnıaçık, Ü. (2014). Sosyal bilimlerde araştırma yöntemleri. İstanbul: Beta Yayınevi.
  • Jung, Y. H., Kang, S. H., Park, E.-C. ve Jang, S.-Y. (2022). Impact of the acceptance of disability on self-esteem among adults with disabilities: a four-year follow-up study. International Journal of Environmental Research and Public Health, 19(7), 3874-3884. https://doi.org/10.3390/ijerph19073874.
  • Kapinga, O. S. ve Aloni, M. (2023). Measuring levels of self-esteem of students with visual impairments in regular schools in Tanzania. British Journal of Visual Impairment, 41(2), 388-399.
  • Karataş, K. ve Duyan, V. (2001). Görme engellilerde benlik saygısı ve kaygı. Ufkun Ötesi Bilim Dergisi, 1(2), 1-15.
  • Karataş, K. ve Duyan, V. (2007). Görme engelli ilköğretim öğrencilerinin benlik saygısı. Ufkun Ötesi Bilim Dergisi, 7(1), 4-16.
  • Kim, J., Han, A., Hodges, J. S. ve Kim, M. (2020). Contribution of leisure activities to health perception, life satisfaction, and self-esteem among Korean individuals with visual impairments. Journal of Visual Impairment & Blindness, 114(2), 152-164. https://doi.org/10.1177/0145482X20906642.
  • Kirkpatrick, L. A. ve Ellis, B. J. (2007). An evolutionary psychological approach to self-esteem: multiple domains and multiple functions. Blackwell Handbook of Social Psychology: Interpersonal Processes, 409-436. https://doi.org/10.1002/9780470998557.ch16.
  • Ko, M. S. (2015). The effects of social participation on daily life satisfaction in elderly with disabilities: mediating effect of self-rated health status and self-esteem. The Korean Journal of Health Service Management, 9(3), 221-232. https://doi.org/10.12811/kshsm.2015.9.3.221.
  • Lachowicz-Tabaczek, K. ve Śniecińska, J. (2011). Self-concept and self-esteem: How the content of the self-concept reveals sources and functions of self-esteem. Polish Psychological Bulletin, 42(1), 24-35. https://doi.org/10.2478/v10059-011-0005-y.
  • Leary, M. R. (1999). Making sense of self-esteem. Current Directions in Psychological Science, 8(1), 32-35.
  • Leary, M. R. ve Baumeister, R. F. (2000). The nature and function of self-esteem: sociometer theory. Advances in Experimental Social Psychology, 1-62. https://doi.org/10.1016/S0065-2601(00)80003-9.
  • Leary, M. R. ve Downs, D. L. (1995). Interpersonal functions of the self-esteem motive: the self-esteem system as a sociometer. Efficacy, agency, and self-esteem içinde (ss. 123-144). Boston, MA: Springer US.
  • Lestari, R. ve Fajar, M. (2020). Gratitude, self-esteem and optimism in people with physical disabilities. Prizren Social Science Journal, 4(2), 14-21. https://doi.org/10.32936/pssj.v4i2.150.
  • Maaswinkel, I. M., van der Aa, H. P. A., van Rens, G. H. M. B., Beekman, A. T. F., Twisk, J. W. R. ve van Nispen, R. M. A. (2020). Mastery and self-esteem mediate the association between visual acuity and mental health: a population-based longitudinal cohort study. BMC Psychiatry, 20(1), 461-469. https://doi.org/10.1186/s12888-020-02853-0.
  • Messmer Uccelli, M., Traversa, S. ve Ponzio, M. (2016). A survey study comparing young adults with MS and healthy controls on self-esteem, self-efficacy, mood and quality of life. Journal of the Neurological Sciences, 368, 369-373. https://doi.org/10.1016/j.jns.2016.07.039.
  • Mikołajczyk-Lerman, G. Y. (2016). The quality of life of life of the disabled children: functioning within the family. Acta Neuropsychologica, 14(3), 295-308. https://doi.org/10.5604/17307503.1222843.
  • Mirmohammadi, F., Pourmohamadreza-Tajrishi, M., Dolatshahi, B. ve Bakhshi, E. (2022). The effectiveness of acceptance and commitment group therapy on the self-esteem of girls with visual impairment. Archives of Rehabilitation, 22(4), 462-481.
  • Miyahara, M. ve Piek, J. (2006). Self-esteem of children and adolescents with physical disabilities: quantitative evidence from meta-analysis. Journal of Developmental and Physical Disabilities, 18(3), 219-234. https://doi.org/10.1007/s10882-006-9014-8.
  • Moon, J. Y. ve Kim, J. H. (2021). Correction: association between self-esteem and efficacy and mental health in people with disabilities. Plos One, 19(5). doi:10.1371/journal.pone.0303430.
  • Moradi, M., Mozaffari, H., Askari, M. ve Azadbakht, L. (2022). Association between overweight/obesity with depression, anxiety, low self-esteem, and body dissatisfaction in children and adolescents: a systematic review and meta-analysis of observational studies. Critical Reviews in Food Science and Nutrition, 62(2), 555-570. https://doi.org/10.1080/10408398.2020.1823813.
  • Mushtaq, M., Anjum, A., Jameel, R., Iqbal, M. N., Shahid, A. A. ve Dastgir, M. H. A. (2020). Stigma of disability, social phobia and self-esteem in adolescents with physical disability. Journal of Postgraduate Medical Institute, 34(2), 98-103.
  • Nalavany, B. A., Carawan, L. W. ve Sauber, S. (2015). Adults with dyslexia, an invisible disability: the mediational role of concealment on perceived family support and self-esteem. British Journal of Social Work, 45(2), 568-586. https://doi.org/10.1093/bjsw/bct152.
  • Orth, U. ve Robins, R. W. (2014). The development of self-esteem. Current Directions in Psychological Science, 23(5), 381-387. https://doi.org/10.1177/0963721414547414.
  • Orth, U. ve Robins, R. W. (2022). Is high self-esteem beneficial? Revisiting a classic question. American Psychologist, 77(1), 5-17. https://doi.org/10.1037/amp0000922.
  • Özcan, S. N. ve Gençay, S. (2023). Spor yapan görme engelli bireylerin benlik saygısı ve yaşam doyumlarının incelenmesi. Uluslararası Sosyal ve Beşeri Bilimler Araştırma Dergisi, 10(94), 813-818. https://doi.org/10.26450/jshsr.3634.
  • Papadopoulos, K., Montgomery, A. J. ve Chronopoulou, E. (2013). The impact of visual impairments in self-esteem and locus of control. Research in Developmental Disabilities, 34(12), 4565-4570. https://doi.org/10.1016/j.ridd.2013.09.036.
  • Papadopoulos, K., Paralikas, T., Barouti, M., ve Chronopoulou, E. (2014). Self-esteem, locus of control and various aspects of psychopathology of adults with visual impairments. International Journal of Disability, Development and Education, 61(4), 403–415. https://doi.org/10.1080/1034912X.2014.955785.
  • Pyszczynski, T., Greenberg, J., Solomon, S., Arndt, J. ve Schimel, J. (2004). Why do people need self-esteem? A theoretical and empirical review. Psychological Bulletin, 130(3), 435-468. https://doi.org/10.1037/0033-2909.130.3.435.
  • Raina, P., O’Donnell, M., Rosenbaum, P., Brehaut, J., Walter, S. D., Russell, D., … Wood, E. (2005). The health and well-being of caregivers of children with cerebral palsy. Pediatrics, 115(6), 626-636. https://doi.org/10.1542/peds.2004-1689.
  • Rentzsch, K. ve Schröder–Abé, M. (2018). Stability and change in domain–specific self–esteem and global self–esteem. European Journal of Personality, 32(4), 353-370. https://doi.org/10.1002/per.2167.
  • Ringer, J. M., Buchanan, E. E., Olesek, K. ve Lysaker, P. H. (2013). Anxious and avoidant attachment styles and indicators of recovery in schizophrenia: associations with self‐esteem and hope. Psychology and Psychotherapy: Theory, Research and Practice, 87(2), 209-221. https://doi.org/10.1111/papt.12012.
  • Rosenberg, M. (1965). Society and the adolescent: self-image. Princeton: Princeton University Press.
  • Rosenberg, M., Schooler, C., Schoenbach, C. ve Rosenberg, F. (1995). Global self-esteem and specific self-esteem: different concepts, different outcomes. American Sociological Review, 60(1), 141-156. https://doi.org/10.2307/2096350.
  • Saleem, J., Saleem, S., Ikram, S., Inam, S., Siddiqui, A. ve Ain, Q. U. (2023). Self-esteem and social intelligence in visually impaired adolescents. Pakistan Journal of Medical and Health Sciences, 17(1), 5-7. https://doi.org/10.53350/pjmhs20231715.
  • Salehi, M., Azarbayejani, A., Shafiei, K., Ziaei, T., ve Shayegh, B. (2015). Self-esteem, general and sexual self-concepts in blind people. Journal of Research in Medical Sciences, 20(10), 930–936. https://doi.org/10.4103/1735-1995.172764.
  • Saraçoğlu, B., Minden, H. ve Wilchesky, M. (1989). The adjustment of students with learning disabilities to university and its relationship to self-esteem and self-efficacy. Journal of Learning Disabilities, 22(9), 590-592. https://doi.org/10.1177/002221948902200913.
  • Šare, S., Ljubičić, M., Gusar, İ., Čanović, S. ve Konjevoda, S. (2021). Self-esteem, anxiety, and depression in older people in nursing homes. Healthcare, 9(8). https://doi.org/10.3390/healthcare9081035.
  • Sechi, C., Vismara, L., Brennstuhl, M. J., Tarquinio, C. ve Lucarelli, L. (2020). Adult attachment styles, self-esteem, and quality of life in women with fibromyalgia. Health Psychology Open, 7(2), 1-8. https://doi.org/10.1177/2055102920947921.
  • Seki, T. ve Dilmaç, B. (2020). Benlik saygısı ve ilişkisel faktörler: bir meta-analiz çalışması. Türk Eğitim Bilimleri Dergisi, 18(2), 853-873. https://doi.org/10.37217/tebd.735112.
  • Smedema, S. M., Chan, F., Yaghmaian, R. A., Cardoso, E. D., Muller, V., Keegan, J. ve Ebener, D. J. (2015). The relationship of core self-evaluations and life satisfaction in college students with disabilities: evaluation of a mediator model. Journal of Postsecondary Education and Disability, 28(3), 341-358.
  • Smedema, S. M., Lee, D. ve Bhattarai, M. (2022). An examination of the relationship of core self-evaluations and life satisfaction in college students with disabilities. Rehabilitation Counseling Bulletin, 65(2), 129-139. https://doi.org/10.1177/00343552219935.
  • Şahin, G. ve Balcı Akpınar, R. (2016). Ortopedik engelli bireylerin öfke ifade biçimleri, benlik saygıları ve yaşam doyumları. Anadolu Hemşirelik ve Sağlık Bilimleri Dergisi, 19(3), 197-209.
  • Tołczyk, S. ve Pisula, E. (2019). Self-esteem and coping styles in Polish youths with and without visual impairments. Journal of Visual Impairment & Blindness, 113(3), 283-294. https://doi.org/10.1177/0145482X19854903.
  • Toy, A. B., Toros, T., Gündoğan, U., Öğraş, E. B. ve Çetin, M. Ç. (2020). İşitme engelli güreşçiler ile işitme engelli sedanter bireylerde bazı değişkenler açısından benlik saygısı ve yaşam doyumu arasındaki ilişkinin incelenmesi. Sportive, 3(2), 48-61.
  • Uysal, İ. (2013). Akademisyenlerin genel öz-yeterlik inançları: AİBÜ Eğitim Fakültesi örneği. Trakya Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 3(2), 144-151.
  • von Soest, T., Wichstrøm, L. ve Kvalem, İ. L. (2016). The development of global and domain-specific self-esteem from age 13 to 31. Journal of Personality and Social Psychology, 110(4), 592-608. https://doi.org/10.1037/pspp0000060.
  • Wilson, K. G. ve Groom, J. (2002). The valued living questionnaire (Unpublished document) available from the first author at the Department of Psychology. University of Mississippi, University, MS.
  • Wu, Q., Zhu, P., Liu, X., Chen, C., Ji, Q. ve Gu, Q. (2022). The impact of family function on mental health status in patient with inflammatory bowel disease: the mediating role of self-esteem. Frontiers in Psychiatry, 13. https://doi.org/10.3389/fpsyt.2022.1007318.
  • Xie, Z., Yuan, W. ve Zhang, L. F. (2022). A cross-lagged study of psychosocial adaptation among students with visual impairments: coping, self-esteem, and social integration. Research in Developmental Disabilities, 128.
  • Yamada, T., Sakisaka, K., Bermúdez Rodríguez, L. N. ve Yamaoka, K. (2021). Self-esteem, socioeconomic status and social participation of persons with disabilities living in areas affected by armed conflict in Colombia. International Journal of Environmental Research and Public Health, 18(8), 4328. https://doi.org/10.3390/ijerph18084328.
  • Yehene, E., Lichtenstern, G., Harel, Y., Druckman, E. ve Sacher, Y. (2019). Self-efficacy and acceptance of disability following mild traumatic brain injury: a pilot study. Applied Neuropsychology: Adult, 27(5), 468-477. https://doi.org/10.1080/23279095.2019.1569523.
  • Zeried, F. M., Sedeeq, A. ve Osuagwu, U. (2019). Influence of parenting style on the visually impaired adolescents and their self-esteem - analysis based on a Saudi population. Biomedical Journal of Scientific & Technical Research, 19(5), 14607-14613. https://doi.org/10.26717/BJSTR.2019.19.003363.

Examining the Predictors of Self-esteem Among Visually Impaired Individuals

Year 2026, Volume: 17 Issue: 1 , 581 - 608 , 28.04.2026

Merve Demirdöven , Burak Acar , Ömer Miraç Yaman

https://doi.org/10.51460/baebd.1707004
https://izlik.org/JA42WW45PM

Abstract

Abstract. This study examines the factors predicting self-esteem in visually impaired individuals by analyzing the role of self-efficacy, attachment styles, value-oriented living, and family role performance. The research aims to contribute to the development of effective interventions and policies that support the psychosocial well-being of visually impaired individuals while strengthening social support mechanisms. A quantitative research design was employed using a correlational survey model. The study sample consisted of 163 visually impaired individuals residing in Turkey, and data were collected through an online survey. Descriptive statistics, independent samples t-tests, ANOVA, Pearson correlation analysis, and hierarchical regression analysis were used to analyze the data. The findings indicate that employed individuals reported higher self-esteem than unemployed individuals, and those with higher education levels had significantly greater self-esteem than individuals with lower education levels. General self-efficacy, secure attachment style, and value-oriented living were found to positively predict self-esteem, whereas an anxious-ambivalent attachment style had a negative effect. Additionally, family role performance was identified as a significant factor enhancing self-esteem. However, self-esteem did not differ significantly based on gender. These results highlight the importance of interventions aimed at increasing self-efficacy to support the psychosocial well-being of visually impaired individuals. Furthermore, promoting secure attachment development, encouraging value-oriented living, and strengthening family role performance through social support programs may effectively contribute to improving self-esteem in this population.

Keywords

Self-Esteem Visually Impaired Individuals Self-Efficacy Attachment Styles Value-Oriented Living

References

  • Açak, M. ve Karademir, T. (2011). İşitme engelli öğrencilerin benlik saygılarının bazı değişkenlere göre incelenmesi. İnönü Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 12(2), 165-179.
  • Akın, A. ve Uğur, E. (2014). Aile Rol Performansı Ölçeği’nin Türkçe’ye uyarlanması, geçerlik ve güvenirlik çalışması. Uluslararası Aile Çocuk ve Eğitim Dergisi, 4(2), 125-133.
  • Attawong, T. ve Kovindha, A. (2005). The influencing factors of acceptance of disablility in spinal cord injured patients. Nepal Journal of Neuroscience, 2(1), 67-70. https://doi.org/10.3126/njn.v2i1.19997.
  • Augestad, L. B. (2017). Self-concept and self-esteem among children and young adults with visual impairment: a systematic review. Cogent Psychology, 4(1). https://doi.org/10.1080/23311908.2017.1319652.
  • Aypay, A. (2010). Genel Öz Yeterlik Ölçeği’nin (GÖYÖ) Türkçe’ye uyarlama çalışması. İnönü Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 11(2), 113-131.
  • Banks, L. M., Hameed, S., Kawsar Usman, S. ve Kuper, H. (2020). No one left behind? Comparing poverty and deprivation between people with and without disabilities in the maldives. Sustainability, 12(5), 2066-2678. https://doi.org/10.3390/su12052066.
  • Bano, H., Anjum, N. ve Pasha, S. (2015). Differences in self-esteem of university students with and without disability. Journal of Educational Research (1027-9776), 18(1).
  • Beach, J. D., Robinet, J. M. ve Hakim-Larson, J. (1995). Self-esteem and independent living skills of adults with visual impairments. Journal of Visual Impairment & Blindness, 89(6), 531-540. https://doi.org/10.1177/0145482X9508900609.
  • Bekman, M. (2022). Halkla ilişkiler uygulamalarında nicel araştırma yöntemi: ilişkisel tarama modeli. Meriç Uluslararası Sosyal ve Stratejik Araştırmalar Dergisi, 6(16), 238-258.
  • Bogart, K. R. (2014). The role of disability self-concept in adaptation to congenital or acquired disability. Rehabilitation Psychology, 59(1), 107-115. https://doi.org/10.1037/a0035800.
  • Bowen, J. (2010a). Visual impairment and its impact on self-esteem. British Journal of Visual Impairment, 28(1), 47-56. https://doi.org/10.1177/0264619609349429.
  • Bowen, J. (2010b). Visual impairment and self-esteem: What makes a difference? British Journal of Visual Impairment, 28(3), 235–243. https://doi.org/10.1177/0264619610375504.
  • Brands, İ., Köhler, S., Stapert, S., Wade, D. ve van Heugten, C. (2014). Influence of self-efficacy and coping on quality of life and social participation after acquired brain injury: a 1-year follow-up study. Archives of Physical Medicine and Rehabilitation, 95(12), 2327-2334. https://doi.org/10.1016/j.apmr.2014.06.006.
  • Brown, J. D., Dutton, K. A. ve Cook, K. E. (2001). From the top down: self-esteem and self-evaluation. Cognition and Emotion, 15(5), 615-631. https://doi.org/10.1080/02699930126063.
  • Byra, S. ve Ćwirynkało, K. (2018). Coping strategies in students with physical disabilities – predictive role of self-esteem, general self-efficacy and basic hope. Hrvatska Revija Za Rehabilitacijska İstraživanja, 54(2), 1-11. https://doi.org/10.31299/hrri.54.2.1.
  • Cantwell, J., Muldoon, O. ve Gallagher, S. (2015). The influence of self‐esteem and social support on the relationship between stigma and depressive symptomology in parents caring for children with intellectual disabilities. Journal of Intellectual Disability Research, 59(10), 948-957.
  • Chalk, H. M. (2015). Disability self-categorization in emerging adults. Emerging Adulthood, 4(3), 200-206. https://doi.org/10.1177/2167696815584540.
  • Chen, Y. P., Shaffer, M., Westman, M., Chen, S., Lazarova, M. ve Reiche, S. (2013). Family role performance: scale development and validation. Applied Psychology, 63(1), 190-218. https://doi.org/10.1111/apps.12005.
  • Cieślak, K. ve Golusiński, W. (2018). Coping with loss of ability vs. emotional control and self-esteem in women after mastectomy. Reports of Practical Oncology & Radiotherapy, 23(3), 168-174. https://doi.org/10.1016/j.rpor.2018.02.002.
  • Cronbach, L. J. (1951). Coefficient alpha and the internal structure of tests. Psychometrika, 16(3), 297–334. https://doi.org/10.1007/BF02310555.
  • Çekici, F., Aydın Sümbül, Z., Malkoç, A., Aslan Gördesli, M. ve Arslan, R. (2018). Değer Odaklı Yaşam Ölçeği: Türk kültürüne uyarlama,geçerlik ve güvenirlik çalışması. Journal of Turkish Studies, 13(19), 459-471. https://doi.org/10.7827/TurkishStudies.14094.
  • Çuhadaroğlu, Ö. (1986). Adolesanlarda benlik saygısı. (Yayımlanmamış yayınlanmamış doktora tezi). Hacettepe Üniversitesi, Ankara.
  • Dahlbeck, D. T. ve Lightsey, O. R. (2008). Generalized self-efficacy, coping, and self-esteem as predictors of psychological adjustment among children with disabilities or chronic illnesses. Children’s Health Care, 37(4), 293-315. https://doi.org/10.1080/02739610802437509.
  • Dinçer, N., Bozdam, A. ve Yetkin, T. (2015). Bedensel engelli badmintoncularda benlik saygısının incelenmesi. Akademik Sosyal Araştırmalar Dergisi, 3(16), 157-164.
  • Durmuş, B., Yurtkoru, S. E. ve Çinko, M. (2013). Sosyal bilimlerde SPSS’le veri analizi (5. bs.). İstanbul: Beta Basım.
  • Dymecka, J., Gerymski, R., Tataruch, R. ve Bidzan, M. (2021). Fatigue, physical disability and self-efficacy as predictors of the acceptance of illness and health-related quality of life in patients with multiple sclerosis. International Journal of Environmental Research and Public Health, 18(24). https://doi.org/10.3390/ijerph182413237.
  • Emerson, E. (2012). Commentary: childhood exposure to environmental adversity and the well-being of people with intellectual disabilities. Journal of Intellectual Disability Research, 57(7), 589-600. https://doi.org/10.1111/j.1365-2788.2012.01577.x.
  • Ercan, İ. ve İsmet, K. (2004). Ölçeklerde güvenirlik ve geçerlik. Uludağ Üniversitesi Tıp Fakültesi Dergisi, 30(3), 211-216.
  • Erzen, E. (2016). Üç Boyutlu Bağlanma Stilleri Ölçeği. İnönü Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 17(3), 1-21.
  • Eymen, U. E. (2007). SPSS 15.0 veri analiz yöntemleri. www.istatistikmerkezi.com.
  • Fatima, İ., Ashraf, S. ve Jahan, M. (2022). Identifying factors impacting the self-concept (SC) and self-esteem (SE) of visually impaired persons. Pakistan Journal of Humanities and Social Sciences, 10(4), 1487-1496.
  • Fields, D. L. ve Blum, T. C. (1997). Employee satisfaction in work groups with different gender composition. Journal of Organizational Behavior, 18(2), 181-196. https://doi.org/10.1002/(SICI)1099-1379(199703)18:2<181::AID-JOB799>3.0.CO;2-M.
  • Fotiadou, E., Christodoulou, P., Soulis, S. G., Tsimaras, V. K. ve Mousouli, M. (2014). Motor development and self-esteem of children and adolescents with visual impairment. Journal of Education and Practice, 5(37), 97-106.
  • Garaigordobil, M. ve Bernarás, E. (2009). Self-concept, self-esteem, personality traits and psychopathological symptoms in adolescents with and without visual impairment. The Spanish Journal of Psychology, 12(1), 149-160. https://doi.org/10.1017/S1138741600001566.
  • George, D. ve Mallery, M. (2010). SPSS for Windows step by step: a simple guide and reference, 17.0 update. Boston: Pearson.
  • Greenberg, J. (2008). Understanding the vital human quest for self-esteem. Perspectives on Psychological Science, 3(1), 48-55. https://doi.org/10.1111/j.1745-6916.2008.00061.x.
  • Griffin, D. K., Rosenberg, H., Cheyney, W. ve Greenberg, B. (1996). A comparison of self-esteem and job satisfaction of adults with mild mental retardation in sheltered workshops and supported employment. Education and Training in Mental Retardation and Developmental Disabilities, 142-150.
  • Gultom, S. ve Oktaviani, L. (2022). The correlation between students’ self-esteem and their English proficiency test result. Journal of English Language Teaching and Learning, 3(2), 52-57.
  • Güloğlu, B. ve Karaırmak, Ö. (2010). Üniversite öğrencilerinde yalnızlığın yordayıcısı olarak benlik saygısı. Ege Eğitim Dergisi, 11(2), 73–88.
  • Gürbüz, S. ve Şahin, F. (2018). Sosyal bilimlerde araştırma yöntemleri (5.bs.). Ankara: Seçkin Yayıncılık.
  • Hamzat, T. K. ve Seyi-Adeyemo, O. R. (2008). Health status, self-esteem and participation: a comparison between young adults with mobility disability and those without disability in a Nigerian community. Scandinavian Journal of Disability Research, 10(3), 166-178. https://doi.org/10.1080/15017410802120964.
  • Heatherton, T. F. ve Vohs, K. D. (2000). Interpersonal evaluations following threats to self: role of self-esteem. Journal of Personality and Social Psychology, 78 (4), 725-736. https://doi.org/10.1037/0022-3514.78.4.725.
  • Hwang, K., Johnston, M. V. ve Smith, J. K. (2009). Adult attachment styles and life satisfaction in individuals with physical disabilities. Applied Research in Quality of Life, 4(3), 295-310. https://doi.org/10.1007/s11482-009-9082-x.
  • Indrayani, N. P. A. P. ve Immanuel, A. S. (2022). Self-esteem in total blindness and low vision individuals: a narrative literature review. The 2nd international conference on biopsychosocial issues içinde (ss. 111-122). Semarang.
  • İslamoğlu, A. H. ve Alnıaçık, Ü. (2014). Sosyal bilimlerde araştırma yöntemleri. İstanbul: Beta Yayınevi.
  • Jung, Y. H., Kang, S. H., Park, E.-C. ve Jang, S.-Y. (2022). Impact of the acceptance of disability on self-esteem among adults with disabilities: a four-year follow-up study. International Journal of Environmental Research and Public Health, 19(7), 3874-3884. https://doi.org/10.3390/ijerph19073874.
  • Kapinga, O. S. ve Aloni, M. (2023). Measuring levels of self-esteem of students with visual impairments in regular schools in Tanzania. British Journal of Visual Impairment, 41(2), 388-399.
  • Karataş, K. ve Duyan, V. (2001). Görme engellilerde benlik saygısı ve kaygı. Ufkun Ötesi Bilim Dergisi, 1(2), 1-15.
  • Karataş, K. ve Duyan, V. (2007). Görme engelli ilköğretim öğrencilerinin benlik saygısı. Ufkun Ötesi Bilim Dergisi, 7(1), 4-16.
  • Kim, J., Han, A., Hodges, J. S. ve Kim, M. (2020). Contribution of leisure activities to health perception, life satisfaction, and self-esteem among Korean individuals with visual impairments. Journal of Visual Impairment & Blindness, 114(2), 152-164. https://doi.org/10.1177/0145482X20906642.
  • Kirkpatrick, L. A. ve Ellis, B. J. (2007). An evolutionary psychological approach to self-esteem: multiple domains and multiple functions. Blackwell Handbook of Social Psychology: Interpersonal Processes, 409-436. https://doi.org/10.1002/9780470998557.ch16.
  • Ko, M. S. (2015). The effects of social participation on daily life satisfaction in elderly with disabilities: mediating effect of self-rated health status and self-esteem. The Korean Journal of Health Service Management, 9(3), 221-232. https://doi.org/10.12811/kshsm.2015.9.3.221.
  • Lachowicz-Tabaczek, K. ve Śniecińska, J. (2011). Self-concept and self-esteem: How the content of the self-concept reveals sources and functions of self-esteem. Polish Psychological Bulletin, 42(1), 24-35. https://doi.org/10.2478/v10059-011-0005-y.
  • Leary, M. R. (1999). Making sense of self-esteem. Current Directions in Psychological Science, 8(1), 32-35.
  • Leary, M. R. ve Baumeister, R. F. (2000). The nature and function of self-esteem: sociometer theory. Advances in Experimental Social Psychology, 1-62. https://doi.org/10.1016/S0065-2601(00)80003-9.
  • Leary, M. R. ve Downs, D. L. (1995). Interpersonal functions of the self-esteem motive: the self-esteem system as a sociometer. Efficacy, agency, and self-esteem içinde (ss. 123-144). Boston, MA: Springer US.
  • Lestari, R. ve Fajar, M. (2020). Gratitude, self-esteem and optimism in people with physical disabilities. Prizren Social Science Journal, 4(2), 14-21. https://doi.org/10.32936/pssj.v4i2.150.
  • Maaswinkel, I. M., van der Aa, H. P. A., van Rens, G. H. M. B., Beekman, A. T. F., Twisk, J. W. R. ve van Nispen, R. M. A. (2020). Mastery and self-esteem mediate the association between visual acuity and mental health: a population-based longitudinal cohort study. BMC Psychiatry, 20(1), 461-469. https://doi.org/10.1186/s12888-020-02853-0.
  • Messmer Uccelli, M., Traversa, S. ve Ponzio, M. (2016). A survey study comparing young adults with MS and healthy controls on self-esteem, self-efficacy, mood and quality of life. Journal of the Neurological Sciences, 368, 369-373. https://doi.org/10.1016/j.jns.2016.07.039.
  • Mikołajczyk-Lerman, G. Y. (2016). The quality of life of life of the disabled children: functioning within the family. Acta Neuropsychologica, 14(3), 295-308. https://doi.org/10.5604/17307503.1222843.
  • Mirmohammadi, F., Pourmohamadreza-Tajrishi, M., Dolatshahi, B. ve Bakhshi, E. (2022). The effectiveness of acceptance and commitment group therapy on the self-esteem of girls with visual impairment. Archives of Rehabilitation, 22(4), 462-481.
  • Miyahara, M. ve Piek, J. (2006). Self-esteem of children and adolescents with physical disabilities: quantitative evidence from meta-analysis. Journal of Developmental and Physical Disabilities, 18(3), 219-234. https://doi.org/10.1007/s10882-006-9014-8.
  • Moon, J. Y. ve Kim, J. H. (2021). Correction: association between self-esteem and efficacy and mental health in people with disabilities. Plos One, 19(5). doi:10.1371/journal.pone.0303430.
  • Moradi, M., Mozaffari, H., Askari, M. ve Azadbakht, L. (2022). Association between overweight/obesity with depression, anxiety, low self-esteem, and body dissatisfaction in children and adolescents: a systematic review and meta-analysis of observational studies. Critical Reviews in Food Science and Nutrition, 62(2), 555-570. https://doi.org/10.1080/10408398.2020.1823813.
  • Mushtaq, M., Anjum, A., Jameel, R., Iqbal, M. N., Shahid, A. A. ve Dastgir, M. H. A. (2020). Stigma of disability, social phobia and self-esteem in adolescents with physical disability. Journal of Postgraduate Medical Institute, 34(2), 98-103.
  • Nalavany, B. A., Carawan, L. W. ve Sauber, S. (2015). Adults with dyslexia, an invisible disability: the mediational role of concealment on perceived family support and self-esteem. British Journal of Social Work, 45(2), 568-586. https://doi.org/10.1093/bjsw/bct152.
  • Orth, U. ve Robins, R. W. (2014). The development of self-esteem. Current Directions in Psychological Science, 23(5), 381-387. https://doi.org/10.1177/0963721414547414.
  • Orth, U. ve Robins, R. W. (2022). Is high self-esteem beneficial? Revisiting a classic question. American Psychologist, 77(1), 5-17. https://doi.org/10.1037/amp0000922.
  • Özcan, S. N. ve Gençay, S. (2023). Spor yapan görme engelli bireylerin benlik saygısı ve yaşam doyumlarının incelenmesi. Uluslararası Sosyal ve Beşeri Bilimler Araştırma Dergisi, 10(94), 813-818. https://doi.org/10.26450/jshsr.3634.
  • Papadopoulos, K., Montgomery, A. J. ve Chronopoulou, E. (2013). The impact of visual impairments in self-esteem and locus of control. Research in Developmental Disabilities, 34(12), 4565-4570. https://doi.org/10.1016/j.ridd.2013.09.036.
  • Papadopoulos, K., Paralikas, T., Barouti, M., ve Chronopoulou, E. (2014). Self-esteem, locus of control and various aspects of psychopathology of adults with visual impairments. International Journal of Disability, Development and Education, 61(4), 403–415. https://doi.org/10.1080/1034912X.2014.955785.
  • Pyszczynski, T., Greenberg, J., Solomon, S., Arndt, J. ve Schimel, J. (2004). Why do people need self-esteem? A theoretical and empirical review. Psychological Bulletin, 130(3), 435-468. https://doi.org/10.1037/0033-2909.130.3.435.
  • Raina, P., O’Donnell, M., Rosenbaum, P., Brehaut, J., Walter, S. D., Russell, D., … Wood, E. (2005). The health and well-being of caregivers of children with cerebral palsy. Pediatrics, 115(6), 626-636. https://doi.org/10.1542/peds.2004-1689.
  • Rentzsch, K. ve Schröder–Abé, M. (2018). Stability and change in domain–specific self–esteem and global self–esteem. European Journal of Personality, 32(4), 353-370. https://doi.org/10.1002/per.2167.
  • Ringer, J. M., Buchanan, E. E., Olesek, K. ve Lysaker, P. H. (2013). Anxious and avoidant attachment styles and indicators of recovery in schizophrenia: associations with self‐esteem and hope. Psychology and Psychotherapy: Theory, Research and Practice, 87(2), 209-221. https://doi.org/10.1111/papt.12012.
  • Rosenberg, M. (1965). Society and the adolescent: self-image. Princeton: Princeton University Press.
  • Rosenberg, M., Schooler, C., Schoenbach, C. ve Rosenberg, F. (1995). Global self-esteem and specific self-esteem: different concepts, different outcomes. American Sociological Review, 60(1), 141-156. https://doi.org/10.2307/2096350.
  • Saleem, J., Saleem, S., Ikram, S., Inam, S., Siddiqui, A. ve Ain, Q. U. (2023). Self-esteem and social intelligence in visually impaired adolescents. Pakistan Journal of Medical and Health Sciences, 17(1), 5-7. https://doi.org/10.53350/pjmhs20231715.
  • Salehi, M., Azarbayejani, A., Shafiei, K., Ziaei, T., ve Shayegh, B. (2015). Self-esteem, general and sexual self-concepts in blind people. Journal of Research in Medical Sciences, 20(10), 930–936. https://doi.org/10.4103/1735-1995.172764.
  • Saraçoğlu, B., Minden, H. ve Wilchesky, M. (1989). The adjustment of students with learning disabilities to university and its relationship to self-esteem and self-efficacy. Journal of Learning Disabilities, 22(9), 590-592. https://doi.org/10.1177/002221948902200913.
  • Šare, S., Ljubičić, M., Gusar, İ., Čanović, S. ve Konjevoda, S. (2021). Self-esteem, anxiety, and depression in older people in nursing homes. Healthcare, 9(8). https://doi.org/10.3390/healthcare9081035.
  • Sechi, C., Vismara, L., Brennstuhl, M. J., Tarquinio, C. ve Lucarelli, L. (2020). Adult attachment styles, self-esteem, and quality of life in women with fibromyalgia. Health Psychology Open, 7(2), 1-8. https://doi.org/10.1177/2055102920947921.
  • Seki, T. ve Dilmaç, B. (2020). Benlik saygısı ve ilişkisel faktörler: bir meta-analiz çalışması. Türk Eğitim Bilimleri Dergisi, 18(2), 853-873. https://doi.org/10.37217/tebd.735112.
  • Smedema, S. M., Chan, F., Yaghmaian, R. A., Cardoso, E. D., Muller, V., Keegan, J. ve Ebener, D. J. (2015). The relationship of core self-evaluations and life satisfaction in college students with disabilities: evaluation of a mediator model. Journal of Postsecondary Education and Disability, 28(3), 341-358.
  • Smedema, S. M., Lee, D. ve Bhattarai, M. (2022). An examination of the relationship of core self-evaluations and life satisfaction in college students with disabilities. Rehabilitation Counseling Bulletin, 65(2), 129-139. https://doi.org/10.1177/00343552219935.
  • Şahin, G. ve Balcı Akpınar, R. (2016). Ortopedik engelli bireylerin öfke ifade biçimleri, benlik saygıları ve yaşam doyumları. Anadolu Hemşirelik ve Sağlık Bilimleri Dergisi, 19(3), 197-209.
  • Tołczyk, S. ve Pisula, E. (2019). Self-esteem and coping styles in Polish youths with and without visual impairments. Journal of Visual Impairment & Blindness, 113(3), 283-294. https://doi.org/10.1177/0145482X19854903.
  • Toy, A. B., Toros, T., Gündoğan, U., Öğraş, E. B. ve Çetin, M. Ç. (2020). İşitme engelli güreşçiler ile işitme engelli sedanter bireylerde bazı değişkenler açısından benlik saygısı ve yaşam doyumu arasındaki ilişkinin incelenmesi. Sportive, 3(2), 48-61.
  • Uysal, İ. (2013). Akademisyenlerin genel öz-yeterlik inançları: AİBÜ Eğitim Fakültesi örneği. Trakya Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 3(2), 144-151.
  • von Soest, T., Wichstrøm, L. ve Kvalem, İ. L. (2016). The development of global and domain-specific self-esteem from age 13 to 31. Journal of Personality and Social Psychology, 110(4), 592-608. https://doi.org/10.1037/pspp0000060.
  • Wilson, K. G. ve Groom, J. (2002). The valued living questionnaire (Unpublished document) available from the first author at the Department of Psychology. University of Mississippi, University, MS.
  • Wu, Q., Zhu, P., Liu, X., Chen, C., Ji, Q. ve Gu, Q. (2022). The impact of family function on mental health status in patient with inflammatory bowel disease: the mediating role of self-esteem. Frontiers in Psychiatry, 13. https://doi.org/10.3389/fpsyt.2022.1007318.
  • Xie, Z., Yuan, W. ve Zhang, L. F. (2022). A cross-lagged study of psychosocial adaptation among students with visual impairments: coping, self-esteem, and social integration. Research in Developmental Disabilities, 128.
  • Yamada, T., Sakisaka, K., Bermúdez Rodríguez, L. N. ve Yamaoka, K. (2021). Self-esteem, socioeconomic status and social participation of persons with disabilities living in areas affected by armed conflict in Colombia. International Journal of Environmental Research and Public Health, 18(8), 4328. https://doi.org/10.3390/ijerph18084328.
  • Yehene, E., Lichtenstern, G., Harel, Y., Druckman, E. ve Sacher, Y. (2019). Self-efficacy and acceptance of disability following mild traumatic brain injury: a pilot study. Applied Neuropsychology: Adult, 27(5), 468-477. https://doi.org/10.1080/23279095.2019.1569523.
  • Zeried, F. M., Sedeeq, A. ve Osuagwu, U. (2019). Influence of parenting style on the visually impaired adolescents and their self-esteem - analysis based on a Saudi population. Biomedical Journal of Scientific & Technical Research, 19(5), 14607-14613. https://doi.org/10.26717/BJSTR.2019.19.003363.
There are 96 citations in total.

Details

Primary Language Turkish
Subjects Social and Humanities Education (Excluding Economics, Business and Management), Health Sciences Education and Development of Programs: Medicine, Nursing and Health Sciences
Journal Section Research Article
Authors

Merve Demirdöven 0000-0002-4282-6391

Burak Acar 0000-0003-4765-3319

Ömer Miraç Yaman 0000-0001-9989-8575

Submission Date May 27, 2025
Acceptance Date March 13, 2026
Early Pub Date April 16, 2026
Publication Date April 28, 2026
DOI https://doi.org/10.51460/baebd.1707004
IZ https://izlik.org/JA42WW45PM
Published in Issue Year 2026 Volume: 17 Issue: 1

Cite

APA Demirdöven, M., Acar, B., & Yaman, Ö. M. (2026). Görme Engelli Yetişkin Bireylerde Benlik Saygısını Yordayan Faktörlerin İncelenmesi. Batı Anadolu Eğitim Bilimleri Dergisi, 17(1), 581-608. https://doi.org/10.51460/baebd.1707004

Aim & Scope

Dokuz Eylül Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü tarafından çıkarılan  "BATI ANADOLU EĞİTİM BİLİMLERİ DERGİSİ (BAEBD)" Nisan, Ağustos ve Aralık aylarında olmak üzere yılda 3 defa Türkçe veya İngilizce dillerinde yayınlanan açık erişimli bilimsel hakemli bir dergidir.

BAEB dergisi, eğitim bilimleri alanı ile ilgili  uygulama veya kuram çalışmalarını güçlü araştırma tasarımları ile  değerlendiren nitelikli çalışmaları yayınlamaktadır. Bu nedenle dergide, özellikle ilgili alanyazının geçmiş ve günümüz ile ilişkisini kurabilen, güncel eğitim ihtiyaçlarımızı takip edip çözümler üretebilen, deneysel, ilişkisel veya kuramsal nitelikli çalışmaların yayınlanması amaçlanmaktadır. Böylece, okul öncesi, ilköğretim, ortaöğretim, lise, yükseköğretim ve hayat boyu öğrenme kademelerinde eğitimin gelişmesine katkı sağlanması beklenmektedir.

BAEBD eğitim teknolojileri, öğretmen yetiştirme, matematik, fen, fizik, kimya, biyoloji, tarih, coğrafya, Türkçe, Türk dili ve edebiyatı, sosyal bilgiler, rehberlik ve psikolojik danışmanlık, okul dışı eğitim, doğa eğitimi, vb. alanlarda çalışmaları kabul etmektedir. Hedef kitlesi eğitim bilimleri alanında çalışma yapan bilim insanları, eğitimciler, öğrenciler, öğretmenler ve eğitim sektörüne yönelik ürün ve hizmet veren kişi ve kuruluşlardır.



BAEBD Yazım Kuralları

BAEBD Telif Hakkı Devir Formu


BAŞVURU EKLERİ:    1-Benzerlik Raporu
                            2-Etik Kurul Belgesi / Etik Kurul Başvurusuna Gerek Yoktur Yazısı
                            3-Telif Hakkı Devir Formu


ŞABLON MAKALE


BAEBD, 10.11.2017 tarihinden itibaren yayın etiği ile ilgili aşağıdaki kuralları benimsemektedir;

1) Dergi yayıncılığında "Yayın Etiği ve Kötüye Kullanım Bildirgesi (COPE -Code of Conduct for Journal Editors)" tarafından belirlenmiş yükümlülükleri esas alır. Detaylı bilgi aşağıda sunulmuştur.

2) Yazar tarafından dergiye gönderilen makalelerin yazarlarından editör intihal raporu talep eder. İntihal raporu incelenerek onaylanan makalelere alan editörü ve hakem ataması yapılır.

3) (10.07.2019 tarihli güncelleme) BAEBD, Cilt 10. Sayı 2’den (Aralık 2019) itibaren anket, mülâkat vb. yollarla veri toplanmasını içeren makale önerilerinde, başvuru öncesinde yazardan etik kurul onay belgesini isteyecektir. Etik kurul belgesi ile ilgili bilgiler yöntem bölümünde sunulacaktır.


YAYIN ETİĞİ VE KÖTÜYE KULLANIM BİLDİRGESİ (COPE)

Editörlerin Sorumlulukları

Tarafsızlık ve Yayıncıya Ait Özgürlük. Editörler gönderilen makale önerilerini derginin kapsamına uygun olması ve çalışmalarının önemi ve orijinalliğini dikkate alarak değerlendirirler. Editörler, makale önerisini sunan yazarların ırk, cinsiyet, cinsel yönelim, etnik köken, uyruk veya politik görüşlerini dikkate almazlar. Düzeltme ya da yayınlama kararına dergi editör kurulu dışında diğer kurumlar etki edemez.
Gizlilik. Editörler gönderilen bir yazıyla ilgili bilgileri, sorumlu yazar, hakemler ve yayın kurulu dışında başka herhangi biriyle paylaşmazlar.
Bilgilendirme ve Görüş Ayrılıkları. Editörler ve yayın kurulu üyeleri, yazarların açık yazılı izni olmaksızın kendi araştırma amaçları için sunulan bir makalede yayınlanmamış bilgileri kullanmazlar.
Basım Kararı. Editörler, yayınlanmak üzere kabul edilen tüm makalelerin, alanında uzman olan en az iki hakem tarafından hakem değerlendirmesine tabi tutulmasını sağlar. Editörler, dergiye gönderilen makalelerden hangi eserin yayınlanacağına, söz konusu çalışmanın geçerliliğine, araştırmacılara ve okurlara olan önemine, hakemlerin yorumlarına ve bu gibi yasal şartlara göre karar vermekten sorumludur.
Etik Kaygılar. Editörler sunulan bir yazıya veya yayınlanmış makaleye ilişkin etik kaygılar ortaya çıktığında tedbirler alacaktır. Yayınlandıktan yıllar sonra ortaya çıksa bile, bildirilen her etik olmayan yayınlama davranışı incelenecektir. Editörler, etik kaygılar oluşması durumunda COPE Flowcharts'ı takip eder. Etik sorunların önemli olması durumunda düzeltme, geri çekme uygulanabilir veya konu ile ilgili endişeler dergide yayınlanabilir.


Hakemlerin görevleri

Editoryal Kararlara Katkı: Editör kararlarında editörlere yardımcı olur ve editoryal iletişim yoluyla yazarlara makalelerini iyileştirmede yardımcı olur.
Sürat: Makale önerisini incelemek için yeterli nitelikte hissetmeyen veya makale incelemesinin zamanında gerçekleşemeyeceğini bilen herhangi bir hakem, derhal editörleri haberdar etmeli ve gözden geçirme davetini reddetmeli, böylece yeni hakem atamasının yapılması sağlanmalıdır.
Gizlilik: Gözden geçirilmek üzere gönderilen tüm makale önerileri gizli belgelerdir ve bu şekilde ele alınmalıdır. Editör tarafından yetkilendirilmedikçe başkalarına gösterilmemeli veya tartışılmamalıdır. Bu durum inceleme davetini reddeden hakemler için de geçerlidir.
Tarafsızlık Standartları: Makale önerisi ile ilgili yorumlar tarafsız olarak yapılmalı ve yazarların makaleyi geliştirmek için kullanabileceği şekilde öneriler yapılmalıdır. Yazarlara yönelik kişisel eleştiriler uygun değildir.
Kaynakların Kabulü: Hakemler, yazarlar tarafından alıntılanmayan ilgili yayınlanmış çalışmaları tanımlamalıdır. Hakem ayrıca, incelenen yazı ile başka herhangi bir makalenin (yayınlanmış veya yayınlanmamış) herhangi bir önemli benzerliğini editörüne bildirmelidir.
Çıkar Çatışmaları: Çıkar çatışmaları editöre bildirilmelidir.


Yazarların Sorumlulukları

Raporlaştırma Standartları: Orijinal araştırmanın yazarları, yapılan çalışmanın ve sonuçların doğru bir şekilde sunulmasını ve ardından çalışmanın öneminin objektif bir şekilde tartışılmasını sağlamalıdır. Makale önerisi yeterli detay ve referans içermelidir.
Veri Erişimi ve Saklama: Yazarların, çalışmalarının ham verilerini saklamaları gerekmektedir. Gerektiğinde, dergi tarafından talep edilmesi durumunda editör incelemesi için sunmalıdırlar.
Özgünlük ve İntihal: Yazarlar, tamamen orijinal eserler göndermelidirler ve başkalarının çalışmalarını veya sözlerini kullanmışlarsa, bu uygun şekilde alıntılanmış olmalıdır. Bunun yanında yazarların kendi tez çalışmaları ve makale çalışmalarından gerçekleştirdikleri alıntılarda da benzerliğin minimum düzeyde olması bir başka deyişle alıntılamanın uygun bir şekilde gerçekleştirilmiş olması önemlidir. Başkasından ya da kendinden intihal, tüm biçimlerinde etik olmayan yayıncılık davranışını oluşturur ve kabul edilemez. Bu nedenle dergiye makale gönderen tüm yazarlardan benzerlik oranı raporu istenmektedir. Rapordaki oran makalenin değerlendirme sürecine geçmesi için belirleyici olacaktır. Oranın yüksek olduğu makaleler geri gönderilerek gerekli düzenlemelerin yapılması istenecektir. Bu kapsamda başkalarının çalışmalarından yapılan intihallerin yanı sıra yazarların kendi tez veya makalelerinden yaptıkları intihallerin de göz önünde bulundurularak bir düzenleme yapması gerekmektedir.
Birden çok, yinelenen, yedekli veya eşzamanlı gönderim / yayın: Yazarlar başka bir dergide daha önce yayınlanmış bir makaleyi değerlendirilmek için göndermemelidir. Bir makalenin birden fazla dergiye eşzamanlı olarak sunulması etik olmayan yayıncılık davranışıdır ve kabul edilemez.
Makalenin Yazarlığı: Sadece yazarlık kriterlerini yerine getiren kişiler, yazının içeriğinde yazar olarak listelenmelidir. Bu yazarlık kriterleri şu şekildedir; (i) tasarım, uygulama, veri toplama veya analiz aşamalarına katkı sağlamıştır (ii) yazıyı hazırlamış veya önemli entelektüel katkı sağlamış veya eleştirel olarak revize etmiştir veya (iii) makalenin son halini görmüş, onaylamış ve yayınlanmak üzere teslim edilmesini kabul etmiştir. Sorumlu yazar, tüm yazarların (yukarıdaki tanıma göre) yazar listesine dâhil edilmesini sağlamalı ve yazarların makalenin son halini gördüklerini ve yayınlanmak üzere sunulmasını kabul ettiklerini beyan etmelidir.
Beyan ve Çıkar Çatışmaları: Yazarlar, mümkün olan en erken aşamada (genellikle makale gönderimi sırasında bir bildirme formu sunarak ve makalede bir beyanı dâhil ederek) çıkar çatışmalarını açığa çıkarmalıdır. Çalışma için tüm mali destek kaynakları beyan edilmelidir (varsa hibe numarası veya diğer referans numarası dâhil).
Hakem Değerlendirme: Yazarlar hakem değerlendirme sürecine katılmakla yükümlüdürler ve editörlerin ham veri taleplerine, açıklamalara ve etik onayının kanıtlarına ve telif hakkı izinlerine derhal yanıt vererek tam olarak işbirliği yapmakla yükümlüdürler. İlk olarak "gerekli revizyon" kararı verilmesi durumunda, yazarlar hakemlerin yorumlarına sistematik bir şekilde verilen son tarihe kadar yazılarını gözden geçirip yeniden ibraz etmelidir.
Yayınlanan Eserlerde Temel Hatalar: Yazarlar kendi yayınladıkları çalışmalarında önemli hatalar veya yanlışlıklar bulduklarında, dergi editörlerini veya yayıncılarını derhal bilgilendirmek ve kâğıt üzerinde bir erratum biçiminde düzeltmek veya kâğıdı çıkarmak için onlarla işbirliği yapmakla yükümlüdür. Editörler veya yayıncı, yayınlanan bir çalışmanın önemli bir hata veya yanlışlık içerdiğini üçüncü bir şahıstan öğrenirse, yazarın makaleyi derhal düzeltme veya geri çekme veya derginin editörlerine kâğıdın doğruluğuna dair kanıt sunma yükümlülüğünü almalıdır.

Batı Anadolu Eğitim Bilimleri Dergisi makale başvurusu, değerlendirmesi ve yayımı için hiçbir ücret almamaktadır.

Citation Indexes

TR Dizin
Google Scholar

Other Indexes

ASCI
TÜRK EĞİTİM İNDEKSİ
EBSCO

Sahibi / Owner

Melike Yiğit Koyunkaya
Melike YIĞIT KOYUNKAYA
Education

Baş Editör / Editor in Chief

Çınla YÜCEBAŞ
Sibel ALMELEK
Bahar SOĞUKKUYU
Esin UÇAL CANAKAY

Yayın Kurulu / Editorial Board Members

Fatih BAŞBUĞ
Selahattin AVŞAROĞLU
Ahmet AYTAÇ
Aşkın BAHADIR
Ahmet TOKSOY
Nejat İRA
Bilgehan GÜLTEKIN
İzen YAMAN
Ahmet Deniz AĞCA

Dergi Kurulu / Advisory Board

Default avatar
Cansu ÇELEBI EROL
Fine Arts Education, Painting
Ezgi Tokdil
Ezgi TOKDIL
Ecocriticism, Fine Arts Education, Environmental Arts, Interdisciplinary Art, Painting
Default avatar
Vesile YILDIZ DEMIRTAŞ
Special Talented Education
Default avatar
Mine AKKAN
Civil Procedure Law, Civil Procedure

Alan Editörleri / Editors

Default avatar
Hale SUCUOĞLU
Education, Curriculum Development in Education, Program Design, Learning Theories, Curriculum Design Instructional Theories, Instructional Design, Philosophical and Social Foundations of Education, Teacher Education and Professional Development of Educators
Behsat Savas
Behsat SAVAS
Basic Training, Classroom Education, Primary Education, Turkish Education, History Education, Geography Education, Social Studies Education, Physical Training and Sports
İrfan Yurdabakan
İrfan YURDABAKAN
Education, Open and Distance Learning, Measurement Theories and Applications in Education and Psychology, Classroom Measurement Practices, Measurement and Evaluation in Education (Other)
Ahmet Bilal Özbek
Ahmet Bilal ÖZBEK
Education, Mental Disability Education
Default avatar
Hürmüz CEYLAN
Biological Mathematics
Ebru İkiz
Ebru İKIZ
Child and Adolescent Psychiatry, Psychological Counseling and Guidance, Family Counseling, Drug Addiction Consultancy, School Counseling, Psychological Counseling Education, Clinical Psychology, Counselling Psychology, Family Psychology , Educational Psychology
Default avatar
Feryal CUBUKCU
Language Studies, Education
Default avatar
Ahmet Murat ELLEZ
Education
Default avatar
Raziye ÇAKICIOĞLU OBAN
Environmental Education and Extension, Geography Education, Human Geography (Other)