Research Article

YAPAY ZEKÂ EKOSİSTEMİNDE PARADİGMA DEĞİŞİMİ: YERLİ MODEL BİLGE AİLESİNİN TÜRK KAMU YÖNETİMİNE POTANSİYEL ETKİLERİ

Volume: 10 Number: 2 November 9, 2026
TR EN

YAPAY ZEKÂ EKOSİSTEMİNDE PARADİGMA DEĞİŞİMİ: YERLİ MODEL BİLGE AİLESİNİN TÜRK KAMU YÖNETİMİNE POTANSİYEL ETKİLERİ

Abstract

Bu çalışmada, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı koordinasyonunda TÜBİTAK BİLGEM tarafından geliştirilen Türkiye'nin yerli ve millî yapay zekâ altyapısı BİLGE Model Ailesi’nin, Türk kamu yönetimi, bürokratik işleyiş ve e-devlet ekosistemi üzerindeki potansiyel etkileri akademik bir perspektifle incelenmektedir. Küresel yapay zekâ pazarındaki tekelci yapıların ulusal veri güvenliği ve dijital egemenlik üzerinde yarattığı risklere karşı stratejik bir hamle olan BİLGE; 1 milyar ile 122 milyar parametre arasında değişen esnek hiyerarşisi, Türkçenin sondan eklemeli dil morfolojisine uygun yerli tokenizer tasarımı ve adım adım akıl yürütme mekanizmasıyla öne çıkmaktadır. Nitel araştırma yöntemlerinden doküman incelemesi, kavramsal modelleme ve karşılaştırmalı politika analizi tekniklerinin kullanıldığı bu araştırmada, yerli modelin kamu kurumlarında yerel sunucularda (on-premise) konuşlandırılabilme esnekliği sayesinde veri bağımsızlığını nasıl güvence altına alacağı kuramsal düzeyde modellenmiştir. Çalışma bulguları, hiyerarşik model dağılım senaryolarının taşra teşkilatlarından merkezi bakanlıklara kadar operasyonel ve donanımsal maliyetleri düşürme potansiyeli taşıdığına dair kuramsal bir projeksiyon sunmakta; Chain-of-Thought mimarisinin ise kamusal karar destek süreçlerinde halüsinasyon riskini azaltma ve algoritmik hesap verebilirliği destekleme yönünde stratejik bir tasarım hedefi taşıdığını öngörmektedir. Tartışma bölümünde projenin teknik yeterliliği, hukuki sorumluluk sınırları ve kurumsal dijital eşitsizlik riskleri ele alınmış; sonuç olarak BİLGE'nin yasal mevzuat standardizasyonu, Veri Artırımlı Nesil (RAG) entegrasyonları ve kamu personelinin dönüşümü ile desteklendiği takdirde "Milli Teknoloji Hamlesi" vizyonu doğrultusunda proaktif bir "Akıllı Devlet" (Smart State) modelinin inşasında en stratejik yönetim aktörü olacağı öngörülmektedir.

Keywords

References

  1. Al-Dulaimi, A. O. M., & Mohammed, M. A. A. W. (2026). Legal Responsibility for Errors Caused by Artificial İntelligence (AI) in the Public Sector. International Journal of Law and Management, 68(4), 695-722.
  2. Androniceanu, A. (2023). The New Trends of Digital Transformation and Artificial Intelligence in Public Administration. Revista» Administratie si Management Public «(RAMP), (40), 147-155.
  3. Aneta, Y., Akib, H., Pakaya, R., & Hulinggi, P. A. (2025). The İmpact of Digital Transformation and Artificial Intelligence on Bureaucratic Culture between Efficiency and Discretion. KnE Social Sciences, 10(4), 1-20.
  4. Anshari, M., Hamdan, M., Ahmad, N., & Ali, E. (2025). Public Service Delivery, Artificial Intelligence and the Sustainable Development Goals: Trends, Evidence and Complexities. Journal of Science and Technology Policy Management, 16(1), 163-181.
  5. Babšek, M., Ravšelj, D., Umek, L., & Aristovnik, A. (2025). Artificial Intelligence Adoption in Public Administration: An Overview of Top-Cited Articles and Practical Applications. AI, 6(3), 44.
  6. Balaji, K. (2025). E-Government and E-Governance: Driving Digital Transformation in Public Administration. Public governance practices in the age of AI, 23-44.
  7. Bantekas, I., & Bratsiakou, V. (2026). Automated Decision-Making Systems and Black Box Challenges Under European Union Administrative Law. Fordham International Law Journal, 49(1), 1.
  8. Bao, H., Liu, W., & Dai, Z. (2025). Artificial Intelligence vs. Public Administrators: Public Trust, Efficiency, and Tolerance for Errors. Technological Forecasting and Social Change, 215, 124102.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Public Administration

Journal Section

Research Article

Publication Date

November 9, 2026

Submission Date

July 19, 2026

Acceptance Date

November 7, 2026

Published in Issue

Year 2026 Volume: 10 Number: 2

APA
Telsaç, C., & Arı, F. (2026). YAPAY ZEKÂ EKOSİSTEMİNDE PARADİGMA DEĞİŞİMİ: YERLİ MODEL BİLGE AİLESİNİN TÜRK KAMU YÖNETİMİNE POTANSİYEL ETKİLERİ. Uluslararası Batı Karadeniz Sosyal Ve Beşeri Bilimler Dergisi, 10(2), 424-445. https://doi.org/10.46452/baksoder.1998689
AMA
1.Telsaç C, Arı F. YAPAY ZEKÂ EKOSİSTEMİNDE PARADİGMA DEĞİŞİMİ: YERLİ MODEL BİLGE AİLESİNİN TÜRK KAMU YÖNETİMİNE POTANSİYEL ETKİLERİ. USOBED. 2026;10(2):424-445. doi:10.46452/baksoder.1998689
Chicago
Telsaç, Cüneyt, and Ferhat Arı. 2026. “YAPAY ZEKÂ EKOSİSTEMİNDE PARADİGMA DEĞİŞİMİ: YERLİ MODEL BİLGE AİLESİNİN TÜRK KAMU YÖNETİMİNE POTANSİYEL ETKİLERİ”. Uluslararası Batı Karadeniz Sosyal Ve Beşeri Bilimler Dergisi 10 (2): 424-45. https://doi.org/10.46452/baksoder.1998689.
EndNote
Telsaç C, Arı F (November 1, 2026) YAPAY ZEKÂ EKOSİSTEMİNDE PARADİGMA DEĞİŞİMİ: YERLİ MODEL BİLGE AİLESİNİN TÜRK KAMU YÖNETİMİNE POTANSİYEL ETKİLERİ. Uluslararası Batı Karadeniz Sosyal ve Beşeri Bilimler Dergisi 10 2 424–445.
IEEE
[1]C. Telsaç and F. Arı, “YAPAY ZEKÂ EKOSİSTEMİNDE PARADİGMA DEĞİŞİMİ: YERLİ MODEL BİLGE AİLESİNİN TÜRK KAMU YÖNETİMİNE POTANSİYEL ETKİLERİ”, USOBED, vol. 10, no. 2, pp. 424–445, Nov. 2026, doi: 10.46452/baksoder.1998689.
ISNAD
Telsaç, Cüneyt - Arı, Ferhat. “YAPAY ZEKÂ EKOSİSTEMİNDE PARADİGMA DEĞİŞİMİ: YERLİ MODEL BİLGE AİLESİNİN TÜRK KAMU YÖNETİMİNE POTANSİYEL ETKİLERİ”. Uluslararası Batı Karadeniz Sosyal ve Beşeri Bilimler Dergisi 10/2 (November 1, 2026): 424-445. https://doi.org/10.46452/baksoder.1998689.
JAMA
1.Telsaç C, Arı F. YAPAY ZEKÂ EKOSİSTEMİNDE PARADİGMA DEĞİŞİMİ: YERLİ MODEL BİLGE AİLESİNİN TÜRK KAMU YÖNETİMİNE POTANSİYEL ETKİLERİ. USOBED. 2026;10:424–445.
MLA
Telsaç, Cüneyt, and Ferhat Arı. “YAPAY ZEKÂ EKOSİSTEMİNDE PARADİGMA DEĞİŞİMİ: YERLİ MODEL BİLGE AİLESİNİN TÜRK KAMU YÖNETİMİNE POTANSİYEL ETKİLERİ”. Uluslararası Batı Karadeniz Sosyal Ve Beşeri Bilimler Dergisi, vol. 10, no. 2, Nov. 2026, pp. 424-45, doi:10.46452/baksoder.1998689.
Vancouver
1.Cüneyt Telsaç, Ferhat Arı. YAPAY ZEKÂ EKOSİSTEMİNDE PARADİGMA DEĞİŞİMİ: YERLİ MODEL BİLGE AİLESİNİN TÜRK KAMU YÖNETİMİNE POTANSİYEL ETKİLERİ. USOBED. 2026 Nov. 1;10(2):424-45. doi:10.46452/baksoder.1998689

All articles sent to the journal are checked by the plagiarism program before the evaluation process.

USOBED works under Creative Commons Attribution-NonCommercial-ShareAlike 4.0 International (CC BY-NC-SA 4.0). https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0/

cc by nc sa 4.0 ile ilgili görsel sonucu