MİLLİYETÇİ DÜŞÜNCENİN TÜRKÇÜ KİTLELER ÜZERİNDE SÜRDÜRÜLEBİLİR ETKİSİNE DAİR BİR İNCELEME: ORKUN DERGİSİ ÖRNEĞİ
Öz
Türkiye Cumhuriyeti’nin ilk yasal partisi olan Cumhuriyet Halk Partisi, 1950 yılına kadar uzun bir süre tek parti olarak iktidarda kalmış ancak 14 Mayıs 1950’de gerçekleşen genel seçimleri kaybetmiştir. Demokrat Parti’nin iktidar olduğu bu seçimlerden sonra baskılanan ve kontrol altına alınan Türkçüler, konjonktürel yapının değiştiği yeni siyasal ortamda fikir ve düşünce özgürlüğüne kavuşmuşlardır. 1944 yargılamalarında ırkçı ve Turancı olarak suçlanan Türkçüler, yapılan baskıları, haksız muameleleri yayınlayabilecekleri ve fikirlerini kitlelerle buluşturabilecekleri bir yayına ihtiyaç duymuşlardır. Esasında dergiyi çıkarma fikri aylar öncesinde düşünülmesine rağmen ırkçılık-Turancılık davasının zihinsel ve psikojik tortuları, derginin tek parti iktidarı döneminde çıkmasına engel olmuştur. Demokrat Parti’nin iktidarıyla birlikte Orkun dergisini yayınlamaya başlamışlardır. Orkun dergisinin Türk milliyetçiliği tarihinde, tek parti iktidarının yoğun baskısından sonra milliyetçi camianın politik ve ideolojik duruşunun yönünü ve tonunu belirlemesi yönüyle önemli bir yeri bulunmaktadır. Zira Orkun’un yazar kadrosunu oluşturan Türkçüler, hikâyeleri ve fikirleriyle milliyetçi camiaya ideolojik semboller ve hareket modelleri sunmuştur. Ayrıca ikonikleştirdiği mirası, kendinden sonra gelen milliyetçi kuşakların ideolojik ve politik bakışını da etkilemiştir. Bu çalışma Orkun dergisinin ırkçılık-Turancılık davasına karşı yaklaşımını ve hem yayınlandığı dönem içerisinde hem de kendinden sonra gelen milliyetçi kuşaklar üzerindeki etkisini tartışmaktadır. Bu nedenle davanın devam ettiği dönemde kamuoyunu etkileyen diğer yayınlar incelenerek Türkiye’de oluşan konjonktürel ortamı analiz etmektedir. Diğer yandan tarihi süreç içerisinde milliyetçi ideoloji doğrultusunda neşredilen diğer yayınları araştırarak Orkun’un etkisiyle oluşan milliyetçi düşünce kalıplarının sürekliliğini değerlendirmektedir. Bununla birlikte çalışmada Orkun dergisinin savunduğu milliyetçi ideolojinin argümanları da incelenmektedir. Çalışma sonucunda Orkun dergisinin ırkçılık-Turancılık davasından sonra Türkçülerin ideolojik mücadele sürecinde neşrettikleri kapsamlı ilk yayın olduğu ve kendisinden sonraki kuşakları etkilediği görülmüştür.
Anahtar Kelimeler
AN EXAMINATION OF THE SUSTAINED INFLUENCE OF NATIONALIST THOUGHT ON THE TURKISH MASSES: THE ORKUN MAGAINE EXAMPLE
Abstract
The Republican People's Party, the first legal party of the Republic of Turkey remained in power as a single party for a long time until 1950, but lost the general elections held on May 14, 1950. After these elections where the Democrat Party was in power, the Turkists who were suppressed and controlled gained freedom of thought and idea in the new political environment where the conjunctural structure changed. The Turkists, who were accused of being racist and Turanist in the 1944 trials, needed a publication where they could publish the oppression and unfair treatment and bring their ideas to the masses. Although the idea of publishing the magazine was originally thought of months ago, the mental and psychological residues of the racism-Turanism cause prevented the magazine from being published during the single-party government. They started publishing Orkun magazine with the Democrat Party coming to power. Orkun magazine has an important place in the history of Turkish nationalism, as it determined the direction and tone of the nationalist community's political and ideological stance after the intense oppression of the single-party government. Because the Turkists who make up Orkun's writing staff have presented ideological symbols and models of action to the nationalist community with their stories and ideas. In addition, the heritage it made iconic also influenced the ideological and political views of the nationalist generations that came after itself. This study discusses the Orkun magazine's approach to the racism-Turanism cause and its impact both during the period it was published and on the nationalist generations that came after it. For this reason, it analyzes the conjunctural environment that emerged in Turkey by examining other publications that influenced public opinion during the period the case was ongoing. On the other hand, it evaluates the continuity of nationalist thought patterns formed under Orkun's influence by investigating other publications published in line with nationalist ideology throughout the historical process. In addition, the arguments of the nationalist ideology defended by Orkun magazine are evaluated in the study. As a result of the study, it was seen that Orkun magazine was the first comprehensive publication published by Turkists during the ideological struggle after the racism-Turanism case and that it influenced the generations that came after it.
Keywords
