Research Article

İNGİLİZ-RUS YAZIŞMALARINDA HASTA ADAM KAVRAMININ ORTAYA ÇIKIŞI VE ULUSLARARASI BİR BOYUT/MAHİYET KAZANMASI

Number: 32 July 20, 2026
EN TR

İNGİLİZ-RUS YAZIŞMALARINDA HASTA ADAM KAVRAMININ ORTAYA ÇIKIŞI VE ULUSLARARASI BİR BOYUT/MAHİYET KAZANMASI

Abstract

Osmanlı Devleti, üç kıtaya yayıldığı ve savaş meydanında yenilmez olarak göründüğü XVI. yüzyılda gücünün zirvesindeydi. 1683 Viyana kuşatması sonunda yaşanan askeri başarısızlık ile birlikte devlet, yavaş ve kademeli bir düşüşe geçmiştir. Bu düşüş, Avrupa’daki rakiplerine kıyasla daha yavaş bir ekonomik büyüme ve teknolojik ilerleme oranıyla eşleşmiş ve XVIII. ve XIX. Yüzyıllar boyunca artarda gelen olayların da etkisiyle devleti uçurumun kenarına getirmiştir. Özellikle XIX. YY.’da ilk yarısında yaşanan gelişmeler, Osmanlı Devleti için sonun başlangıcı olarak görülmüştür. 1804’te Sırbistan, Osmanlı yönetimine karşı ayaklanarak bağımsızlığını kazanmış, 1821’de isyan eden Yunanistan, 1832’de bağımsız olmuştur. 1831’de hala sembolik olarak bir Osmanlı eyaleti olan Mısır, Sultan’a isyan etmiş ve Suriye’nin kontrolünü ele geçirmiştir. Osmanlı Devleti, dış eyaletlerinde sürekli isyanlarla karşı karşıyaydı ve daha güçlü yabancı uluslar karşısında çaresiz görünüyordu. XIX. yüzyılın ilk yarısında Osmanlı İmparatorluğu’nun üzerine çöken felaket, Çarlık Rusya için bir umut ışığı olmuştur, Osmanlı’nın bu zayıflığından yararlanarak kendisi için tavizler elde eden Rusya, daha ileri giderek bu devletin paylaşılması ve hayatının sona erdirilmesi için faal bir şekilde çalışma yoluna girmiştir. Bu çalışmada, XIX. YY.’ın ortalarında Osmanlı devleti için kullanılmaya başlanan “Hasta Adam” kavramının ortaya çıkışı ve bu kavramın ışığında Rus Çarı I. Nikola’nın Çarlık Rusyası’nın tarihi emellerini gerçekleştirmek yolunda yaptığı politik girişimler ve İngilizlerle yaptığı pazarlık anlatılmaya çalışılacaktır.

Keywords

References

  1. Annuaire Des Deux Mondes Histoire Generale Des Divers États 1853-1854, Büreau De La Revüe Des Deux Mondes, Paris, 10 Octobre 1854.
  2. Aydoğan, Metin, Avrupa Birliği'nin Neresindeyiz: Tanzimattan Gümrük Birliğine, Umay Yayınları, İzmir, 2007.
  3. Badem, Candan The Ottoman Crimean War (1853–1856), Leiden-Boston, 2010.
  4. Creasy, Edward Shepherd and Joseph von Hammer-Purgstall, History of the Ottoman Turks: from the beginning of their Empire to the present time, London, 1858.
  5. Djuvara, Trandafır G., Türk İmparatorluğunun Paylaşılması Hakkında Yüz Proje 1281-1913, İş Bankası Yayınları, İstanbul, 2013.
  6. Foreign Office, 424/8, 11 January 1853.
  7. FO, 424/8, 22 January 1853.
  8. FO, 424/8, 9 February 1853. FO, 424/8, 21 February 1853.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Late Modern Ottoman History

Journal Section

Research Article

Publication Date

July 20, 2026

Submission Date

May 29, 2025

Acceptance Date

June 24, 2026

Published in Issue

Year 2026 Number: 32

APA
Göktaş, S. (2026). İNGİLİZ-RUS YAZIŞMALARINDA HASTA ADAM KAVRAMININ ORTAYA ÇIKIŞI VE ULUSLARARASI BİR BOYUT/MAHİYET KAZANMASI. Belgi Dergisi, 32, 373-387. https://doi.org/10.33431/belgi.1709194
AMA
1.Göktaş S. İNGİLİZ-RUS YAZIŞMALARINDA HASTA ADAM KAVRAMININ ORTAYA ÇIKIŞI VE ULUSLARARASI BİR BOYUT/MAHİYET KAZANMASI. Belgi Dergisi. 2026;(32):373-387. doi:10.33431/belgi.1709194
Chicago
Göktaş, Serdar. 2026. “İNGİLİZ-RUS YAZIŞMALARINDA HASTA ADAM KAVRAMININ ORTAYA ÇIKIŞI VE ULUSLARARASI BİR BOYUT MAHİYET KAZANMASI”. Belgi Dergisi, nos. 32: 373-87. https://doi.org/10.33431/belgi.1709194.
EndNote
Göktaş S (July 1, 2026) İNGİLİZ-RUS YAZIŞMALARINDA HASTA ADAM KAVRAMININ ORTAYA ÇIKIŞI VE ULUSLARARASI BİR BOYUT/MAHİYET KAZANMASI. Belgi Dergisi 32 373–387.
IEEE
[1]S. Göktaş, “İNGİLİZ-RUS YAZIŞMALARINDA HASTA ADAM KAVRAMININ ORTAYA ÇIKIŞI VE ULUSLARARASI BİR BOYUT/MAHİYET KAZANMASI”, Belgi Dergisi, no. 32, pp. 373–387, July 2026, doi: 10.33431/belgi.1709194.
ISNAD
Göktaş, Serdar. “İNGİLİZ-RUS YAZIŞMALARINDA HASTA ADAM KAVRAMININ ORTAYA ÇIKIŞI VE ULUSLARARASI BİR BOYUT MAHİYET KAZANMASI”. Belgi Dergisi. 32 (July 1, 2026): 373-387. https://doi.org/10.33431/belgi.1709194.
JAMA
1.Göktaş S. İNGİLİZ-RUS YAZIŞMALARINDA HASTA ADAM KAVRAMININ ORTAYA ÇIKIŞI VE ULUSLARARASI BİR BOYUT/MAHİYET KAZANMASI. Belgi Dergisi. 2026;:373–387.
MLA
Göktaş, Serdar. “İNGİLİZ-RUS YAZIŞMALARINDA HASTA ADAM KAVRAMININ ORTAYA ÇIKIŞI VE ULUSLARARASI BİR BOYUT MAHİYET KAZANMASI”. Belgi Dergisi, no. 32, July 2026, pp. 373-87, doi:10.33431/belgi.1709194.
Vancouver
1.Serdar Göktaş. İNGİLİZ-RUS YAZIŞMALARINDA HASTA ADAM KAVRAMININ ORTAYA ÇIKIŞI VE ULUSLARARASI BİR BOYUT/MAHİYET KAZANMASI. Belgi Dergisi. 2026 Jul. 1;(32):373-87. doi:10.33431/belgi.1709194

download?token=eyJhdXRoX3JvbGVzIjpbXSwiZW5kcG9pbnQiOiJqb3VybmFsIiwib3JpZ2luYWxuYW1lIjoiQ0MgQlkgTkMucG5nIiwicGF0aCI6IjA5ZjYvMzcwNi8yMmUxLzZhM2VkNDllOTYyNWQwLjYxMzM4ODg5LnBuZyIsImV4cCI6MTc4MjUwNjE1OCwibm9uY2UiOiJmNWE2MDY4ZWZkYzZiOTA3ZTQzYzg5MzU1ZDc1OTU4OCJ9.EfqdciV7JQ_nYGCpXm7oA5ppuGs-3Azhw9P-ZUCTXn4