THE EMERGENCE OF THE CONCEPT OF THE SICK MAN IN ENGLISH-RUSSIAN CORRESPONDENCE AND ITS ACQUIRING AN INTERNATIONAL DIMENSION/NATURE

Öz

The Ottoman Empire was at the peak of its power in the 16th century, when it spread over three continents and appeared invincible on the battlefield. With the military failure at the end of the 1683 Siege of Vienna, the state entered a slow and gradual decline. This decline was coupled with a slower rate of economic growth and technological advancement compared to its European rivals, and the successive events throughout the 18th and 19th centuries brought the state to the brink of the abyss. The developments that took place in the first half of the 19th century in particular were seen as the beginning of the end for the Ottoman Empire. In 1804, Serbia revolted against Ottoman rule and gained independence, while Greece, which revolted in 1821, became independent in 1832. In 1831, Egypt, still symbolically an Ottoman province, rebelled against the Sultan and took control of Syria. The Ottoman Empire faced constant rebellions in its foreign provinces and seemed helpless against more powerful foreign nations. The disaster that befell the Ottoman Empire in the first half of the 19th century was a ray of hope for Tsarist Russia; Russia, which took advantage of this weakness of the Ottoman Empire and obtained concessions for itself, went further and actively worked to divide this state and end its life. In this study, the emergence of the concept of the "Sick Man", which began to be used for the Ottoman Empire in the middle of the 19th century, and the political initiatives of the Russian Tsar Nicholas I to realize the historical ambitions of Tsarist Russia and the bargaining he made with the British will be explained in the light of this concept.

Anahtar Kelimeler

• Sick Man
• Ottoman
• Russia
• England.

İNGİLİZ-RUS YAZIŞMALARINDA HASTA ADAM KAVRAMININ ORTAYA ÇIKIŞI VE ULUSLARARASI BİR BOYUT/MAHİYET KAZANMASI

Öz

Osmanlı Devleti, üç kıtaya yayıldığı ve savaş meydanında yenilmez olarak göründüğü XVI. yüzyılda gücünün zirvesindeydi. 1683 Viyana kuşatması sonunda yaşanan askeri başarısızlık ile birlikte devlet, yavaş ve kademeli bir düşüşe geçmiştir. Bu düşüş, Avrupa’daki rakiplerine kıyasla daha yavaş bir ekonomik büyüme ve teknolojik ilerleme oranıyla eşleşmiş ve XVIII. ve XIX. Yüzyıllar boyunca artarda gelen olayların da etkisiyle devleti uçurumun kenarına getirmiştir. Özellikle XIX. YY.’da ilk yarısında yaşanan gelişmeler, Osmanlı Devleti için sonun başlangıcı olarak görülmüştür. 1804’te Sırbistan, Osmanlı yönetimine karşı ayaklanarak bağımsızlığını kazanmış, 1821’de isyan eden Yunanistan, 1832’de bağımsız olmuştur. 1831’de hala sembolik olarak bir Osmanlı eyaleti olan Mısır, Sultan’a isyan etmiş ve Suriye’nin kontrolünü ele geçirmiştir. Osmanlı Devleti, dış eyaletlerinde sürekli isyanlarla karşı karşıyaydı ve daha güçlü yabancı uluslar karşısında çaresiz görünüyordu. XIX. yüzyılın ilk yarısında Osmanlı İmparatorluğu’nun üzerine çöken felaket, Çarlık Rusya için bir umut ışığı olmuştur, Osmanlı’nın bu zayıflığından yararlanarak kendisi için tavizler elde eden Rusya, daha ileri giderek bu devletin paylaşılması ve hayatının sona erdirilmesi için faal bir şekilde çalışma yoluna girmiştir. Bu çalışmada, XIX. YY.’ın ortalarında Osmanlı devleti için kullanılmaya başlanan “Hasta Adam” kavramının ortaya çıkışı ve bu kavramın ışığında Rus Çarı I. Nikola’nın Çarlık Rusyası’nın tarihi emellerini gerçekleştirmek yolunda yaptığı politik girişimler ve İngilizlerle yaptığı pazarlık anlatılmaya çalışılacaktır.

Anahtar Kelimeler

• Hasta Adam
• Osmanlı Devleti
• Rusya
• İngiltere

Kaynakça

1. Annuaire Des Deux Mondes Histoire Generale Des Divers États 1853-1854, Büreau De La Revüe Des Deux Mondes, Paris, 10 Octobre 1854.
2. Aydoğan, Metin, Avrupa Birliği'nin Neresindeyiz: Tanzimattan Gümrük Birliğine, Umay Yayınları, İzmir, 2007.
3. Badem, Candan The Ottoman Crimean War (1853–1856), Leiden-Boston, 2010.
4. Creasy, Edward Shepherd and Joseph von Hammer-Purgstall, History of the Ottoman Turks: from the beginning of their Empire to the present time, London, 1858.
5. Djuvara, Trandafır G., Türk İmparatorluğunun Paylaşılması Hakkında Yüz Proje 1281-1913, İş Bankası Yayınları, İstanbul, 2013.
6. Foreign Office, 424/8, 11 January 1853.
7. FO, 424/8, 22 January 1853.
8. FO, 424/8, 9 February 1853. FO, 424/8, 21 February 1853.

9. FO, 424/8, 22 February 1853.
10. FO, 424/8, 9 March 1853.
11. FO, 424/8, 23 March 1853.
12. FO, 424/8, 5 April 1853.
13. FO, 424/8, 20 April 1853
14. FO, 424/8, 21 April 1853.
15. Kinglake, Alexander William, The Invasion of the Crimea: Its Origin and an Account of its Progress Down to the Death of Lord Raglan, Blackwood & Sons, 1863.
16. Latimer, Elizabeth Vvormeley, Russia and Turkey in the nineteenth century, 1903,
17. Menzies, Sutherland, Turkey old and new, Third Edition, London, 1883.
18. Meram, Ali Kemal, Belgelerle Türk İngiliz İlişkileri Tarihi, Kitaş Yayınları, İstanbul 1969.
19. Noviçev, A.D., Osmanlı İmparatorluğunun Yarı Sömürgeleşmesi, Onur Yayınları, Ankara, 1979.
20. Punch, Vol. 25, 17 September 1853, London.
21. Savaş, Ali İbrahim, Osmanlı Diplomasisi, 3F Yayınevi, İstanbul 2007.
22. John Parker, M.P. and Charles Smith, Modern Turkey, London, 1940.