Research Article

MİLLÎ MÜCADELE DÖNEMİNDE CEPHE GERİSİNDE KADIN EMEĞİ: FOTOĞRAF ÜZERİNDEN ASKERÎ ÜRETİMİN GÖRSEL OKUMASI

Number: 31 January 19, 2026
EN TR

MİLLÎ MÜCADELE DÖNEMİNDE CEPHE GERİSİNDE KADIN EMEĞİ: FOTOĞRAF ÜZERİNDEN ASKERÎ ÜRETİMİN GÖRSEL OKUMASI

Abstract

Millî Mücadele döneminde, siyasi ve askerî sahada gerçekleşen her gelişmede kadınların varlığı somut biçimde hissedilmiştir. Anadolu’da erkek nüfusun büyük ölçüde cephelerde bulunması, kadınların geri hizmetlerde, lojistik destek faaliyetlerinde ve üretim alanlarında daha yoğun görev üstlenmesine zemin hazırlamıştır. İlk aşamada işgallere karşı cephe gerisinde mitingler düzenleyen, yardım kampanyaları yürüten ve çeşitli cemiyetlerde aktif görev alan kadınlar, ilerleyen süreçte askerî üretim, cephane imalatı, giyim-kuşam temini, tıbbi hizmetler gibi alanlarda doğrudan Türk Ordusu’na destek sağlamıştır. Bu zaman diliminde kadınlar, cephaneden üniformaya kadar geniş bir yelpazede üretim zincirinin önemli bir halkası hâline gelmiştir. Bu çalışma, arşiv fotoğrafları ve döneme ait görseller üzerinden kadın emeğinin askerî üretimdeki rolünü incelemektedir. Fotoğrafların görsel kodlamaları, kadınların savaş ekonomisindeki konumunu sadece emekçi olarak değil, aynı zamanda ulusal direnişin simgesel aktörleri olarak görünür kılmaktadır. Bu tür tasvirler, milliyetçi ideolojinin sınırları içinde de olsa, kadınların kamusal alana katılımının meşruiyetini pekiştirmiştir. Böylece çalışma, görsel kültür ve tarih disiplinlerinin kesişiminde, kadın emeğinin askerî üretimdeki temsillerini çözümlemektedir. Bu açıdan çalışma multidisipliner niteliğinde olup, burada kullanılan fotoğraflar üzerinden, iç ve dış tenkit yapılmıştır. Bununla birlikte ikinci elden kaynaklar ile bu görsel okuma desteklenmiştir. Fotoğraflar, gösterilen (denotatif), gösteren (konotatif) ve imajın temsil ettiği anlam kategorileri çerçevesinde incelenmiştir. Bu doğrultuda fotoğrafların dili, Millî Mücadele dönemine dair seferberliğin cinsiyet ve çevresel faktörler fark etmeksizin, sürdürülebilirliğini ortaya koymaktadır. Bu araştırma, Millî Mücadele’de Türk ulusunun sosyo-politik durumunu, görsel analiz metodu aracılığıyla akademik çalışmalara yerleştirerek, askeri tarih, toplumsal cinsiyet çalışmaları ve görsel kültür alanlarına katkıda bulunacaktır. Dolayısıyla, bu araştırma kadınların Millî Mücadele’deki rollerini yeniden değerlendirerek, resmi tarih anlatısındaki boşlukları doldurmayı ve alternatif bir okuma önermeyi hedeflemektedir.

Keywords

Supporting Institution

Bu çalışmayı herhangi bir kurum desteklememiştir.

Ethical Statement

Yazar, çalışma için etik kurul onayına gerek olmadığını beyan etmiştir.

References

  1. ATASE Arşivi, İSH-Albüm No. 5, Fotoğraf No. 004.
  2. ATASE Arşivi, İSH-Albüm No. 5, Fotoğraf No. 042.
  3. ATASE Arşivi, İSH-Albüm No. 5, Fotoğraf No. 065.
  4. ATASE Arşivi, İSH-Albüm No. 5, Fotoğraf No. 110.
  5. TİTE Arşivi, FK21G72B72.
  6. TİTE Arşivi, FK34G2B2-1.
  7. TİTE Arşivi, FK36G32B32.
  8. TİTE Arşivi, FK37G81B81.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

History of The Republic of Turkiye

Journal Section

Research Article

Publication Date

January 19, 2026

Submission Date

August 25, 2025

Acceptance Date

December 3, 2025

Published in Issue

Year 2026 Number: 31

APA
Baykal, Ö. (2026). MİLLÎ MÜCADELE DÖNEMİNDE CEPHE GERİSİNDE KADIN EMEĞİ: FOTOĞRAF ÜZERİNDEN ASKERÎ ÜRETİMİN GÖRSEL OKUMASI. Belgi Dergisi, 31, 27-47. https://doi.org/10.33431/belgi.1771400
AMA
1.Baykal Ö. MİLLÎ MÜCADELE DÖNEMİNDE CEPHE GERİSİNDE KADIN EMEĞİ: FOTOĞRAF ÜZERİNDEN ASKERÎ ÜRETİMİN GÖRSEL OKUMASI. Belgi Dergisi. 2026;(31):27-47. doi:10.33431/belgi.1771400
Chicago
Baykal, Özlem. 2026. “MİLLÎ MÜCADELE DÖNEMİNDE CEPHE GERİSİNDE KADIN EMEĞİ: FOTOĞRAF ÜZERİNDEN ASKERÎ ÜRETİMİN GÖRSEL OKUMASI”. Belgi Dergisi, nos. 31: 27-47. https://doi.org/10.33431/belgi.1771400.
EndNote
Baykal Ö (January 1, 2026) MİLLÎ MÜCADELE DÖNEMİNDE CEPHE GERİSİNDE KADIN EMEĞİ: FOTOĞRAF ÜZERİNDEN ASKERÎ ÜRETİMİN GÖRSEL OKUMASI. Belgi Dergisi 31 27–47.
IEEE
[1]Ö. Baykal, “MİLLÎ MÜCADELE DÖNEMİNDE CEPHE GERİSİNDE KADIN EMEĞİ: FOTOĞRAF ÜZERİNDEN ASKERÎ ÜRETİMİN GÖRSEL OKUMASI”, Belgi Dergisi, no. 31, pp. 27–47, Jan. 2026, doi: 10.33431/belgi.1771400.
ISNAD
Baykal, Özlem. “MİLLÎ MÜCADELE DÖNEMİNDE CEPHE GERİSİNDE KADIN EMEĞİ: FOTOĞRAF ÜZERİNDEN ASKERÎ ÜRETİMİN GÖRSEL OKUMASI”. Belgi Dergisi. 31 (January 1, 2026): 27-47. https://doi.org/10.33431/belgi.1771400.
JAMA
1.Baykal Ö. MİLLÎ MÜCADELE DÖNEMİNDE CEPHE GERİSİNDE KADIN EMEĞİ: FOTOĞRAF ÜZERİNDEN ASKERÎ ÜRETİMİN GÖRSEL OKUMASI. Belgi Dergisi. 2026;:27–47.
MLA
Baykal, Özlem. “MİLLÎ MÜCADELE DÖNEMİNDE CEPHE GERİSİNDE KADIN EMEĞİ: FOTOĞRAF ÜZERİNDEN ASKERÎ ÜRETİMİN GÖRSEL OKUMASI”. Belgi Dergisi, no. 31, Jan. 2026, pp. 27-47, doi:10.33431/belgi.1771400.
Vancouver
1.Özlem Baykal. MİLLÎ MÜCADELE DÖNEMİNDE CEPHE GERİSİNDE KADIN EMEĞİ: FOTOĞRAF ÜZERİNDEN ASKERÎ ÜRETİMİN GÖRSEL OKUMASI. Belgi Dergisi. 2026 Jan. 1;(31):27-4. doi:10.33431/belgi.1771400

16361