Research Article

Havâic-i Asliyye ve Haram Alanı Üzerindeki Etkisi

Number: 47 April 30, 2022
EN TR

Havâic-i Asliyye ve Haram Alanı Üzerindeki Etkisi

Abstract

İnsanoğlu günlük hayatta pek çok ihtiyaçla karşı karşıya kalmaktadır. Bu ihtiyaç kalemleri de kendi içinde derecelere ayrılmaktadır. İslam dini, insanın ihtiyaçlarını göz ardı etmemiş aksine doğru ve helal yollardan giderilmesi için kılavuzluk etmiştir. Havâic-i asliyye temel ihtiyaçlar demektir. Bir fıkıh terimi olarak özel anlamda zekâta tabi olmayan temel ihtiyaç maddeleri manasına gelmektedir. Temel ihtiyaç maddeleri insanın kendinin ve bakmakla yükümlü olduğu aile bireylerinin hayat ve hürriyetini korumak için muhtaç olduğu şeylerdir. Bunlar genel olarak barınma, nafaka, ulaşım, eğitim, ev eşyası, sanat ve mesleğe ait alet ve makineler, elektrik, su gibi giderlerdir. İslam dini insanının başkalarına muhtaç olmadan, dilenmeden, kendi elinin emeği ile alın teri dökerek kazandığını; ihtiyaçları doğrultusunda harcamayı tavsiye etmiştir. İhtiyaçları için harcama yaparken mutedil bir yol takip etmesini istemiş ve israf ile cimrilik arasındaki hassas dengenin mutlaka kurulmasını öğütlemiştir. İsraf ile cimrilik arasındaki mutedil yol ise iktisatlı olmaktır. İnsanın ihtiyaçları sanıldığının aksine sınırsız değildir. Sınırsız olan insanın hırsı, arzu ve istekleridir. Biz bu çalışmamızda insanın asli (tabi) ihtiyaçlarının karşılanmasını ve zaruret halinde İslam dininin getirdiği kolaylık ve ruhsatlara yer vererek asli ihtiyaç kültürünü ele aldık. Makalenin konusu, İslam dininin insan ihtiyaçlarını karşılama noktasındaki bakış açısını tespit etmeye çalışmak, ihtiyaç-zaruret ilişkisi bağlamında insanın ihtiyaçlarının helal-haram alanı üzerindeki etkisini araştırmaktır. İslam’da, hayatın genelinde olduğu gibi ibadet hayatında da ihtiyacın dikkate alındığı, meşakkat ve sıkıntının değil huzurlu bir ibadet hayatının hedeflendiği görülmektedir. İslam dininin ihtiyaç ve zaruret halinde kolaylaştırma ilkesinin istisnai (özel) hükümler getirdiğini biliyoruz. Burada sıkça karşılaştığımız özel hükümlerden bir kısmını izah edeceğiz.

Keywords

References

  1. ABDÜLBÂKİ, Muhammed Fuâd, el-Mu’cemü’l-müfehres li elfazi’l-Kurani’l-Kerim, Çağrı yay, İstanbul 1987
  2. ALİ HAYDAR EFENDİ (1837-1903), Durerul-hukkâm şerhu Mecelleti’l-ahkâm(Şerhu Kavaidi’l-Külliye),I-IV, 3. Baskı, İstanbul, h.1330.
  3. ATAR, FAHRETTİN, Fıkıh Usûlü, M.Ü. İ.F.V. yay, İstanbul 2013
  4. BAKTIR, Mustafa, İslam Hukukunda Zaruret Hali, Akçağ yay, ts.
  5. BOYNUKALIN, Ertuğrul, İslam Hukukunda Gaye Problemi (basılmamış doktora tezi), İstanbul (M.Ü Sosyal Bilimler Enstitüsü) 1998
  6. BUDAK, Selçuk, Psikoloji Sözlüğü, Bilim ve Sanat yay, Ankara 2000
  7. Büyük Larousse Sözlük ve Ansiklopedisi, İnterpress yay, XI, 5591
  8. CÜCELOĞLU, Doğan, İnsan ve Davranışı, Remzi Kitabevi, İstanbul 1992

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

-

Journal Section

Research Article

Publication Date

April 30, 2022

Submission Date

February 12, 2022

Acceptance Date

April 18, 2022

Published in Issue

Year 2022 Number: 47

APA
Gülden, K. G., & Dağcı, Ş. (2022). Havâic-i Asliyye ve Haram Alanı Üzerindeki Etkisi. Bilimname, 47, 623-649. https://doi.org/10.28949/bilimname.1072532
AMA
1.Gülden KG, Dağcı Ş. Havâic-i Asliyye ve Haram Alanı Üzerindeki Etkisi. Bilimname. 2022;(47):623-649. doi:10.28949/bilimname.1072532
Chicago
Gülden, Keziban Gurbet, and Şamil Dağcı. 2022. “Havâic-I Asliyye Ve Haram Alanı Üzerindeki Etkisi”. Bilimname, nos. 47: 623-49. https://doi.org/10.28949/bilimname.1072532.
EndNote
Gülden KG, Dağcı Ş (April 1, 2022) Havâic-i Asliyye ve Haram Alanı Üzerindeki Etkisi. Bilimname 47 623–649.
IEEE
[1]K. G. Gülden and Ş. Dağcı, “Havâic-i Asliyye ve Haram Alanı Üzerindeki Etkisi”, Bilimname, no. 47, pp. 623–649, Apr. 2022, doi: 10.28949/bilimname.1072532.
ISNAD
Gülden, Keziban Gurbet - Dağcı, Şamil. “Havâic-I Asliyye Ve Haram Alanı Üzerindeki Etkisi”. Bilimname. 47 (April 1, 2022): 623-649. https://doi.org/10.28949/bilimname.1072532.
JAMA
1.Gülden KG, Dağcı Ş. Havâic-i Asliyye ve Haram Alanı Üzerindeki Etkisi. Bilimname. 2022;:623–649.
MLA
Gülden, Keziban Gurbet, and Şamil Dağcı. “Havâic-I Asliyye Ve Haram Alanı Üzerindeki Etkisi”. Bilimname, no. 47, Apr. 2022, pp. 623-49, doi:10.28949/bilimname.1072532.
Vancouver
1.Keziban Gurbet Gülden, Şamil Dağcı. Havâic-i Asliyye ve Haram Alanı Üzerindeki Etkisi. Bilimname. 2022 Apr. 1;(47):623-49. doi:10.28949/bilimname.1072532