Araştırma Makalesi

Havâic-i Asliyye ve Haram Alanı Üzerindeki Etkisi

Sayı: 47 30 Nisan 2022
PDF İndir
EN TR

Havâic-i Asliyye ve Haram Alanı Üzerindeki Etkisi

Öz

İnsanoğlu günlük hayatta pek çok ihtiyaçla karşı karşıya kalmaktadır. Bu ihtiyaç kalemleri de kendi içinde derecelere ayrılmaktadır. İslam dini, insanın ihtiyaçlarını göz ardı etmemiş aksine doğru ve helal yollardan giderilmesi için kılavuzluk etmiştir. Havâic-i asliyye temel ihtiyaçlar demektir. Bir fıkıh terimi olarak özel anlamda zekâta tabi olmayan temel ihtiyaç maddeleri manasına gelmektedir. Temel ihtiyaç maddeleri insanın kendinin ve bakmakla yükümlü olduğu aile bireylerinin hayat ve hürriyetini korumak için muhtaç olduğu şeylerdir. Bunlar genel olarak barınma, nafaka, ulaşım, eğitim, ev eşyası, sanat ve mesleğe ait alet ve makineler, elektrik, su gibi giderlerdir. İslam dini insanının başkalarına muhtaç olmadan, dilenmeden, kendi elinin emeği ile alın teri dökerek kazandığını; ihtiyaçları doğrultusunda harcamayı tavsiye etmiştir. İhtiyaçları için harcama yaparken mutedil bir yol takip etmesini istemiş ve israf ile cimrilik arasındaki hassas dengenin mutlaka kurulmasını öğütlemiştir. İsraf ile cimrilik arasındaki mutedil yol ise iktisatlı olmaktır. İnsanın ihtiyaçları sanıldığının aksine sınırsız değildir. Sınırsız olan insanın hırsı, arzu ve istekleridir. Biz bu çalışmamızda insanın asli (tabi) ihtiyaçlarının karşılanmasını ve zaruret halinde İslam dininin getirdiği kolaylık ve ruhsatlara yer vererek asli ihtiyaç kültürünü ele aldık. Makalenin konusu, İslam dininin insan ihtiyaçlarını karşılama noktasındaki bakış açısını tespit etmeye çalışmak, ihtiyaç-zaruret ilişkisi bağlamında insanın ihtiyaçlarının helal-haram alanı üzerindeki etkisini araştırmaktır. İslam’da, hayatın genelinde olduğu gibi ibadet hayatında da ihtiyacın dikkate alındığı, meşakkat ve sıkıntının değil huzurlu bir ibadet hayatının hedeflendiği görülmektedir. İslam dininin ihtiyaç ve zaruret halinde kolaylaştırma ilkesinin istisnai (özel) hükümler getirdiğini biliyoruz. Burada sıkça karşılaştığımız özel hükümlerden bir kısmını izah edeceğiz.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. ABDÜLBÂKİ, Muhammed Fuâd, el-Mu’cemü’l-müfehres li elfazi’l-Kurani’l-Kerim, Çağrı yay, İstanbul 1987
  2. ALİ HAYDAR EFENDİ (1837-1903), Durerul-hukkâm şerhu Mecelleti’l-ahkâm(Şerhu Kavaidi’l-Külliye),I-IV, 3. Baskı, İstanbul, h.1330.
  3. ATAR, FAHRETTİN, Fıkıh Usûlü, M.Ü. İ.F.V. yay, İstanbul 2013
  4. BAKTIR, Mustafa, İslam Hukukunda Zaruret Hali, Akçağ yay, ts.
  5. BOYNUKALIN, Ertuğrul, İslam Hukukunda Gaye Problemi (basılmamış doktora tezi), İstanbul (M.Ü Sosyal Bilimler Enstitüsü) 1998
  6. BUDAK, Selçuk, Psikoloji Sözlüğü, Bilim ve Sanat yay, Ankara 2000
  7. Büyük Larousse Sözlük ve Ansiklopedisi, İnterpress yay, XI, 5591
  8. CÜCELOĞLU, Doğan, İnsan ve Davranışı, Remzi Kitabevi, İstanbul 1992

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

-

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

30 Nisan 2022

Gönderilme Tarihi

12 Şubat 2022

Kabul Tarihi

18 Nisan 2022

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2022 Sayı: 47

Kaynak Göster

APA
Gülden, K. G., & Dağcı, Ş. (2022). Havâic-i Asliyye ve Haram Alanı Üzerindeki Etkisi. Bilimname, 47, 623-649. https://doi.org/10.28949/bilimname.1072532
AMA
1.Gülden KG, Dağcı Ş. Havâic-i Asliyye ve Haram Alanı Üzerindeki Etkisi. Bilimname. 2022;(47):623-649. doi:10.28949/bilimname.1072532
Chicago
Gülden, Keziban Gurbet, ve Şamil Dağcı. 2022. “Havâic-i Asliyye ve Haram Alanı Üzerindeki Etkisi”. Bilimname, sy 47: 623-49. https://doi.org/10.28949/bilimname.1072532.
EndNote
Gülden KG, Dağcı Ş (01 Nisan 2022) Havâic-i Asliyye ve Haram Alanı Üzerindeki Etkisi. Bilimname 47 623–649.
IEEE
[1]K. G. Gülden ve Ş. Dağcı, “Havâic-i Asliyye ve Haram Alanı Üzerindeki Etkisi”, Bilimname, sy 47, ss. 623–649, Nis. 2022, doi: 10.28949/bilimname.1072532.
ISNAD
Gülden, Keziban Gurbet - Dağcı, Şamil. “Havâic-i Asliyye ve Haram Alanı Üzerindeki Etkisi”. Bilimname. 47 (01 Nisan 2022): 623-649. https://doi.org/10.28949/bilimname.1072532.
JAMA
1.Gülden KG, Dağcı Ş. Havâic-i Asliyye ve Haram Alanı Üzerindeki Etkisi. Bilimname. 2022;:623–649.
MLA
Gülden, Keziban Gurbet, ve Şamil Dağcı. “Havâic-i Asliyye ve Haram Alanı Üzerindeki Etkisi”. Bilimname, sy 47, Nisan 2022, ss. 623-49, doi:10.28949/bilimname.1072532.
Vancouver
1.Keziban Gurbet Gülden, Şamil Dağcı. Havâic-i Asliyye ve Haram Alanı Üzerindeki Etkisi. Bilimname. 01 Nisan 2022;(47):623-49. doi:10.28949/bilimname.1072532