Research Article

İbn Sînâ’nın İmkân Delili: Doğa Bilimlerinin Sınırı ve Metafizik

Number: 48 October 31, 2022
EN AR TR

İbn Sînâ’nın İmkân Delili: Doğa Bilimlerinin Sınırı ve Metafizik

Abstract

İsbat-ı vacip konusu tarih boyunca pek çok farklı ekole sahip filozofların düşünce sisteminde önemli bir yer tutmuştur. Bu konuda ortaya konulan görüşler, düşünürlerin Tanrı tasavvurlarını ortaya koyduğu gibi onların varlık anlayışlarının ayırt edici özelliklerini de belirginleştirir. Diğer yönden bu konudaki görüşler filozofların düşünce sistemlerindeki merkezi konumları nedeniyle düşünce sisteminin bütünlüğüyle de doğrudan ilişkilidir. İbn Sînâ’nın ortaya koyduğu imkân delili de kendisinin bilgi ve varlık anlayışının billurlaştığı konulardan birisidir. Ayrıca, bu konuda kendisine yöneltilen eleştirilerin genel yapısı dikkate alındığında, bu delilin, kendisine eleştiri yönelten düşünürlerin varlık anlayışlarını belirginleştirmekte de önemli bir etkiye sahip olduğu görülmektedir. Bu delil hakkında yapılan tartışmalar, felsefenin temel kavramları ve klasik mantığın tanım teorisi üzerinden gerçekleştirilmesi sebebiyle metafizik ve mantık ilminin birbiriyle ne kadar sıkı bir ilişkiye sahip olduğunu görmemize de imkân sağlamaktadır. Yine, İbn Sînâ’nın bu konuda ortaya koyduğu görüşler doğa bilimleri, mantık, matematik ve metafizik gibi felsefi ilimler arasındaki ilişkinin niteliğini ortaya koymak bakımından da son derece önemlidir. İbn Sînâ’nın imkân delilinin bir özelliği de onun ilimlerin sınırları ile ilgili görüşleriyle kopmaz bir irtibata sahip olmasıdır. Bu açıdan meşşâi felsefede insan için mümkün olan en yüksek kemal mertebesi olarak görülen filozof olma yolculuğunda insanın her bir ilimden ne beklemesi gerektiğini de ortaya koymaktadır. Çünkü klasik felsefede ilimler tasnifinden beklenen her ilmin başka ilimlerde incelenmeyen bir şeyi veya bir yönü incelemesidir. İlimlerin belli bir sırayla öğrenilmesi gerektiği düşünülmekte, her bir ilmin tahsiline başlandığında talebenin daha önce öğrenmediği bir şeyle veya öğrendiklerinin farklı bir yönüyle muhatap olduğu varsayılmaktadır.

Keywords

References

  1. Alper, Ömer Mahir. “İbn Sînâ ve İbn Sîna Okulu”. İslam Felsefesi: Tarih ve Problemler. ed. M. Cüneyt Kaya. İstanbul: İsam Yayınları, 2013.
  2. Alper, Ömer Mahir. “İbn Sînâ’da Tanrı’nın Kanıtlanması Sorunu: O Gerçekten Kelâmcılardan Etkilendi mi?” İstanbul Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 7 (2003), 61-77.
  3. Alper, Ömer Mahir. “Şehristanî’nin İbn Sînâ Eleştirisi: İbn Sînâ’nın Varlık Tasnifinde Çelişki Nerede?” Uluslararası İbn Sînâ Sempozyumu Bildiriler II (2009), 257-274.
  4. Cürcânî, Seyyid Şerif. Şerhu’l-Mevâkıf. çev. Ömer Türker. 3 Cilt. İstanbul: Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı Yayınları, 1. Basım, 2015.
  5. Cüveynî, Ebü’l-Meâlî Rüknüddîn Abdülmelik b. Abdillâh b. Yûsuf el-. Kitâbu’l-İrşâd ilâ Kavâidi’l-Edilleti fî Usûli’l-’İtikâd. Kahire: Mektebetü’l-Hancî, 1950.
  6. Erkol, Ahmet. İbn Rüşd’ün Kelam Eleştirisi. Ankara: Fecr Yayinlari, 2007.
  7. Fakhry, Majid. “İslâm Felsefe Geleneğinde Ontolojik Kanıt: Fârâbî Örneği”. çev. Ömer Mahir Alper. İstanbul Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 6 (2002), 139-150.
  8. Fârâbî, Ebû Nasr Muhammed b. Muhammed b. Tarhan b. Uzluğ el-. Kitâbu’l-Burhân: Burhan Kitabı. çev. Ömer Türker - Ömer Mahir Alper. İstanbul: Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı Yayınları, 2014.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

-

Journal Section

Research Article

Publication Date

October 31, 2022

Submission Date

June 25, 2022

Acceptance Date

September 13, 2022

Published in Issue

Year 2022 Number: 48

APA
Özdil, M. S., & Özdil, A. N. (2022). İbn Sînâ’nın İmkân Delili: Doğa Bilimlerinin Sınırı ve Metafizik. Bilimname, 48, 429-450. https://doi.org/10.28949/bilimname.1135896
AMA
1.Özdil MS, Özdil AN. İbn Sînâ’nın İmkân Delili: Doğa Bilimlerinin Sınırı ve Metafizik. Bilimname. 2022;(48):429-450. doi:10.28949/bilimname.1135896
Chicago
Özdil, Mahmut Sami, and Ahmet Nusret Özdil. 2022. “İbn Sînâ’nın İmkân Delili: Doğa Bilimlerinin Sınırı Ve Metafizik”. Bilimname, nos. 48: 429-50. https://doi.org/10.28949/bilimname.1135896.
EndNote
Özdil MS, Özdil AN (October 1, 2022) İbn Sînâ’nın İmkân Delili: Doğa Bilimlerinin Sınırı ve Metafizik. Bilimname 48 429–450.
IEEE
[1]M. S. Özdil and A. N. Özdil, “İbn Sînâ’nın İmkân Delili: Doğa Bilimlerinin Sınırı ve Metafizik”, Bilimname, no. 48, pp. 429–450, Oct. 2022, doi: 10.28949/bilimname.1135896.
ISNAD
Özdil, Mahmut Sami - Özdil, Ahmet Nusret. “İbn Sînâ’nın İmkân Delili: Doğa Bilimlerinin Sınırı Ve Metafizik”. Bilimname. 48 (October 1, 2022): 429-450. https://doi.org/10.28949/bilimname.1135896.
JAMA
1.Özdil MS, Özdil AN. İbn Sînâ’nın İmkân Delili: Doğa Bilimlerinin Sınırı ve Metafizik. Bilimname. 2022;:429–450.
MLA
Özdil, Mahmut Sami, and Ahmet Nusret Özdil. “İbn Sînâ’nın İmkân Delili: Doğa Bilimlerinin Sınırı Ve Metafizik”. Bilimname, no. 48, Oct. 2022, pp. 429-50, doi:10.28949/bilimname.1135896.
Vancouver
1.Mahmut Sami Özdil, Ahmet Nusret Özdil. İbn Sînâ’nın İmkân Delili: Doğa Bilimlerinin Sınırı ve Metafizik. Bilimname. 2022 Oct. 1;(48):429-50. doi:10.28949/bilimname.1135896

Cited By