Research Article

Zihni Beyinden Kurtarmak: Yayılmış Zihin Hipotezi

Number: 54 October 31, 2025
EN TR

Zihni Beyinden Kurtarmak: Yayılmış Zihin Hipotezi

Abstract

Bu makale, zihni beyin merkezli yaklaşımlardan kurtararak beden, çevre ve kültürel araçlar bağlamında genişleten “yayılmış zihin” hipotezini felsefi bir arka plan ve çağdaş literatür ışığında ele almaktadır. Makale, zihin felsefesi tarihinde indirgemeci materyalizm, işlevselcilik ve bedenli biliş yaklaşımları arasındaki tartışmaları inceleyerek, zihnin yalnızca kafatası içinde değil, bedenin ve çevrenin aktif unsurlarıyla birlikte belirdiğini savunur. David Chalmers, Andy Clark ve diğer filozofların katkılarıyla yaygınlaşan bu teori, düşünsel süreçlerin harici araçlarla (defter, bilgisayar, sembol vs.) eş zamanlı olarak yürütülebileceğini ve bu araçların zihinsel süreçlerin kurucu unsurları olarak kabul edilmesi gerektiğini ileri sürer. Bu bağlamda Clark ve Chalmers’ın denklik ilkesi öne çıkar. Makale ayrıca, bu teze yöneltilen eleştirileri (Adams & Aizawa, Rupert), bilişsel bütünleşme, kültürel entegrasyon ve maddi angajman gibi yeni sentez yaklaşımlarıyla karşılaştırmalı olarak değerlendirir. Son olarak, öngörücü işlemleme (predictive processing) gibi nörobilimsel modellerin ve bilişsel evrim teorilerinin yayılmış zihin hipotezini nasıl desteklediği gösterilir. Böylece zihnin sadece biyolojik değil, çevresel ve kültürel olarak da şekillendiği iddia edilir. Yayılmış zihin hipotezi, analitik felsefenin en yoğun gündemi olan çağdaş zihin felsefesinin en üretken ve çok disiplinli yaklaşımlarından biri olarak öne çıkmaktadır.

Keywords

Ethical Statement

Bu çalışmada br etik ihlal bulunmamaktadır

References

  1. Adams, F., & Aizawa, K. (2001). The bounds of cognition. Philosophical Psychology, 14(1), 43-64. https://doi.org/10.1080/09515080120033571
  2. Adams, F., & Aizawa, K. (2009). Why the Mind Is Still in the Head. İçinde P. Robbins & M. Aydede (Ed.), The Cambridge Handbook of Situated Cognition (1. bs, ss. 78-95). Cambridge University Press. https://doi.org/10.1017/CBO9780511816826.005
  3. Adams, F., & Aizawa, K. (2010a). Defending the Bounds of Cognition. İçinde R. Menary (Ed.), The Extended Mind (ss. 67-80). The MIT Press. https://doi.org/10.7551/mitpress/9780262014038.003.0004
  4. Adams, F., & Aizawa, K. (2010b). The bounds of cognition. Wiley-Blackwell.
  5. Anderson, M. L., Richardson, M. J., & Chemero, A. (2012). Eroding the Boundaries of Cognition: Implications of Embodiment. Topics in Cognitive Science, 4(4), 717-730. https://doi.org/10.1111/j.1756-8765.2012.01211.x
  6. Botvinick, M., & Cohen, J. (1998). Rubber hands ‘feel’ touch that eyes see. Nature, 391(6669), 756-756. https://doi.org/10.1038/35784
  7. Bourbaki, R. (2021, Ekim 25). Genişletilmiş Zihin (E. C. Esgiyusufo, Çev.). Öncül Analitik Felsefe.
  8. Clark, A. (2003). Natural-born cyborgs: Minds, technologies, and the future of human intelligence. Oxford University Press.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Systematic Philosophy (Other)

Journal Section

Research Article

Early Pub Date

October 30, 2025

Publication Date

October 31, 2025

Submission Date

May 4, 2025

Acceptance Date

July 27, 2025

Published in Issue

Year 2025 Number: 54

APA
Demir, V. M. (2025). Zihni Beyinden Kurtarmak: Yayılmış Zihin Hipotezi. Bilimname, 54, 207-222. https://doi.org/10.28949/bilimname.1691137
AMA
1.Demir VM. Zihni Beyinden Kurtarmak: Yayılmış Zihin Hipotezi. Bilimname. 2025;(54):207-222. doi:10.28949/bilimname.1691137
Chicago
Demir, Vehbi Metin. 2025. “Zihni Beyinden Kurtarmak: Yayılmış Zihin Hipotezi”. Bilimname, nos. 54: 207-22. https://doi.org/10.28949/bilimname.1691137.
EndNote
Demir VM (October 1, 2025) Zihni Beyinden Kurtarmak: Yayılmış Zihin Hipotezi. Bilimname 54 207–222.
IEEE
[1]V. M. Demir, “Zihni Beyinden Kurtarmak: Yayılmış Zihin Hipotezi”, Bilimname, no. 54, pp. 207–222, Oct. 2025, doi: 10.28949/bilimname.1691137.
ISNAD
Demir, Vehbi Metin. “Zihni Beyinden Kurtarmak: Yayılmış Zihin Hipotezi”. Bilimname. 54 (October 1, 2025): 207-222. https://doi.org/10.28949/bilimname.1691137.
JAMA
1.Demir VM. Zihni Beyinden Kurtarmak: Yayılmış Zihin Hipotezi. Bilimname. 2025;:207–222.
MLA
Demir, Vehbi Metin. “Zihni Beyinden Kurtarmak: Yayılmış Zihin Hipotezi”. Bilimname, no. 54, Oct. 2025, pp. 207-22, doi:10.28949/bilimname.1691137.
Vancouver
1.Vehbi Metin Demir. Zihni Beyinden Kurtarmak: Yayılmış Zihin Hipotezi. Bilimname. 2025 Oct. 1;(54):207-22. doi:10.28949/bilimname.1691137