Araştırma Makalesi

Zihni Beyinden Kurtarmak: Yayılmış Zihin Hipotezi

Sayı: 54 31 Ekim 2025
PDF İndir
EN TR

Zihni Beyinden Kurtarmak: Yayılmış Zihin Hipotezi

Öz

Bu makale, zihni beyin merkezli yaklaşımlardan kurtararak beden, çevre ve kültürel araçlar bağlamında genişleten “yayılmış zihin” hipotezini felsefi bir arka plan ve çağdaş literatür ışığında ele almaktadır. Makale, zihin felsefesi tarihinde indirgemeci materyalizm, işlevselcilik ve bedenli biliş yaklaşımları arasındaki tartışmaları inceleyerek, zihnin yalnızca kafatası içinde değil, bedenin ve çevrenin aktif unsurlarıyla birlikte belirdiğini savunur. David Chalmers, Andy Clark ve diğer filozofların katkılarıyla yaygınlaşan bu teori, düşünsel süreçlerin harici araçlarla (defter, bilgisayar, sembol vs.) eş zamanlı olarak yürütülebileceğini ve bu araçların zihinsel süreçlerin kurucu unsurları olarak kabul edilmesi gerektiğini ileri sürer. Bu bağlamda Clark ve Chalmers’ın denklik ilkesi öne çıkar. Makale ayrıca, bu teze yöneltilen eleştirileri (Adams & Aizawa, Rupert), bilişsel bütünleşme, kültürel entegrasyon ve maddi angajman gibi yeni sentez yaklaşımlarıyla karşılaştırmalı olarak değerlendirir. Son olarak, öngörücü işlemleme (predictive processing) gibi nörobilimsel modellerin ve bilişsel evrim teorilerinin yayılmış zihin hipotezini nasıl desteklediği gösterilir. Böylece zihnin sadece biyolojik değil, çevresel ve kültürel olarak da şekillendiği iddia edilir. Yayılmış zihin hipotezi, analitik felsefenin en yoğun gündemi olan çağdaş zihin felsefesinin en üretken ve çok disiplinli yaklaşımlarından biri olarak öne çıkmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Etik Beyan

Bu çalışmada br etik ihlal bulunmamaktadır

Kaynakça

  1. Adams, F., & Aizawa, K. (2001). The bounds of cognition. Philosophical Psychology, 14(1), 43-64. https://doi.org/10.1080/09515080120033571
  2. Adams, F., & Aizawa, K. (2009). Why the Mind Is Still in the Head. İçinde P. Robbins & M. Aydede (Ed.), The Cambridge Handbook of Situated Cognition (1. bs, ss. 78-95). Cambridge University Press. https://doi.org/10.1017/CBO9780511816826.005
  3. Adams, F., & Aizawa, K. (2010a). Defending the Bounds of Cognition. İçinde R. Menary (Ed.), The Extended Mind (ss. 67-80). The MIT Press. https://doi.org/10.7551/mitpress/9780262014038.003.0004
  4. Adams, F., & Aizawa, K. (2010b). The bounds of cognition. Wiley-Blackwell.
  5. Anderson, M. L., Richardson, M. J., & Chemero, A. (2012). Eroding the Boundaries of Cognition: Implications of Embodiment. Topics in Cognitive Science, 4(4), 717-730. https://doi.org/10.1111/j.1756-8765.2012.01211.x
  6. Botvinick, M., & Cohen, J. (1998). Rubber hands ‘feel’ touch that eyes see. Nature, 391(6669), 756-756. https://doi.org/10.1038/35784
  7. Bourbaki, R. (2021, Ekim 25). Genişletilmiş Zihin (E. C. Esgiyusufo, Çev.). Öncül Analitik Felsefe.
  8. Clark, A. (2003). Natural-born cyborgs: Minds, technologies, and the future of human intelligence. Oxford University Press.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Sistematik Felsefe (Diğer)

Bölüm

Araştırma Makalesi

Erken Görünüm Tarihi

30 Ekim 2025

Yayımlanma Tarihi

31 Ekim 2025

Gönderilme Tarihi

4 Mayıs 2025

Kabul Tarihi

27 Temmuz 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Sayı: 54

Kaynak Göster

APA
Demir, V. M. (2025). Zihni Beyinden Kurtarmak: Yayılmış Zihin Hipotezi. Bilimname, 54, 207-222. https://doi.org/10.28949/bilimname.1691137
AMA
1.Demir VM. Zihni Beyinden Kurtarmak: Yayılmış Zihin Hipotezi. Bilimname. 2025;(54):207-222. doi:10.28949/bilimname.1691137
Chicago
Demir, Vehbi Metin. 2025. “Zihni Beyinden Kurtarmak: Yayılmış Zihin Hipotezi”. Bilimname, sy 54: 207-22. https://doi.org/10.28949/bilimname.1691137.
EndNote
Demir VM (01 Ekim 2025) Zihni Beyinden Kurtarmak: Yayılmış Zihin Hipotezi. Bilimname 54 207–222.
IEEE
[1]V. M. Demir, “Zihni Beyinden Kurtarmak: Yayılmış Zihin Hipotezi”, Bilimname, sy 54, ss. 207–222, Eki. 2025, doi: 10.28949/bilimname.1691137.
ISNAD
Demir, Vehbi Metin. “Zihni Beyinden Kurtarmak: Yayılmış Zihin Hipotezi”. Bilimname. 54 (01 Ekim 2025): 207-222. https://doi.org/10.28949/bilimname.1691137.
JAMA
1.Demir VM. Zihni Beyinden Kurtarmak: Yayılmış Zihin Hipotezi. Bilimname. 2025;:207–222.
MLA
Demir, Vehbi Metin. “Zihni Beyinden Kurtarmak: Yayılmış Zihin Hipotezi”. Bilimname, sy 54, Ekim 2025, ss. 207-22, doi:10.28949/bilimname.1691137.
Vancouver
1.Vehbi Metin Demir. Zihni Beyinden Kurtarmak: Yayılmış Zihin Hipotezi. Bilimname. 01 Ekim 2025;(54):207-22. doi:10.28949/bilimname.1691137