Research Article

METAFİZİKSEL TEMELLENDİRME VE MODALİTE: ZORUNLULUK–OLUMSALLIK EKSENİNDE BİR DEĞERLENDİRME

Number: 55 April 30, 2026
EN TR

METAFİZİKSEL TEMELLENDİRME VE MODALİTE: ZORUNLULUK–OLUMSALLIK EKSENİNDE BİR DEĞERLENDİRME

Öz

Bu çalışmada, çağdaş analitik metafiziğin merkezi tartışmalarından biri olan metafiziksel temellendirmenin modal statüsü incelenmektedir. Türkçe literatürde konuya dair çalışmaların sınırlı olması nedeniyle, çalışmada öncelikle temellendirme kavramının teorik çerçevesi çizilmiş; ardından ilişkinin modal doğası, zorunluluk ve olumsallık ekseninde tartışmaya açılmıştır. Temellendirmenin zorunlu olup olmadığı sorunu; yalnızca ilişkinin mantıksal özelliklerini değil, aynı zamanda metafiziksel açıklamanın kapsamını ve sınırlarını belirlemesi bakımından da kritik bir öneme sahiptir. Bu bağlamda çalışma, ilgili tarafların argümanlarını sistematik biçimde değerlendirerek temellendirmenin modal statüsüne ilişkin nihai bir sonuca ulaşmayı amaçlamaktadır. Çalışmanın temel tezine göre; modalite tartışmalarında odaklanılması gereken asıl husus, her tür açıklama değil, spesifik olarak “tam ve metafiziksel temellendirme”dir. Bu perspektiften bakıldığında, olumsalcıların başvurduğu karşı örneklerin önemli bir kısmının; ya tam temellendirme vasfı taşımadığı ve yalnızca zemin hazırlayan kısmi destekler sunduğu ya da esasen metafiziksel bir karakter arz etmediği görülmektedir. Zira normatif, kurumsal, salt nedensel ve epistemik açıklamalar, metafiziksel temellendirmenin yerini tutamaz. Metafiziksel temellendirme söz konusu olduğunda, temellendiren ile temellendirilen arasında “içsel bir bağın” bulunması elzemdir. Bu bağ; dışsal bir kural, sözleşme ya da tesadüfi bir birliktelik ile kurulamaz; aksine açıklanan olgunun “neden ve nasıl ondan geldiğini” özsel düzeyde belirleyen kurucu bir bağlantıyı gerektirir. Sonuç olarak bu çalışma; tamlık ve içsel bağ ölçütlerini karşılayan her metafiziksel temellendirmenin, doğası gereği zorunlu olduğunu savunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Supporting Institution

Erciyes University Scientific Research Projects Coordination Unit (Grant No: SDK-2021-11296)

Project Number

SDK-2021-11296

Ethical Statement

Ethics committee approval is not required for this article as it is a theoretical/conceptual study. The authors declare that the principles of scientific research and publication ethics were followed during the preparation of this article.

Thanks

The authors would like to thank the Erciyes University Scientific Research Projects Coordination Unit (Grant No: SDK-2021-11296) for their valuable support of this research.

References

  1. Aristoteles. Metafizik. Çeviren Ahmet Arslan. Sosyal Yayınlar, 2010.
  2. Berker, Selim. “The Unity of Grounding”. Mind 127, sy 507 (2018): 729-77. https://doi.org/10.1093/mind/fzw069.
  3. Berto, Francesco, ve Matteo Plebani. Ontology And Metaontology: A Contemporary Guide. Bloomsbury Academic, an imprint of Bloomsbury Publishing Plc, 2015.
  4. Dancy, Jonathan. Ethics Without Principles. Clarendon press, 2004.
  5. Dasgupta, Shamik. “Metaphysical Rationalism”. Noûs 50, sy 2 (2016): 379-418. https://doi.org/10.1111/nous.12082.
  6. Dasgupta, Shamik. “The Possibility of Physicalism”. Journal of Philosophy 111, sy 9 (2014): 557-92. https://doi.org/10.5840/jphil20141119/1037.
  7. Fine, Kit. “Guide to Ground”. İçinde Metaphysical Grounding: Understanding the Structure of Reality, editör Fabrice Correia ve Benjamin Schnieder. Cambridge University Press, 2012.
  8. Fine, Kit. “The Question of Realism”. Philosophers’ Imprint 1, sy 1 (2001).

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Systematic Philosophy (Other)

Journal Section

Research Article

Publication Date

April 30, 2026

Submission Date

November 1, 2025

Acceptance Date

February 25, 2026

Published in Issue

Year 2026 Number: 55

APA
Yurdakul, Y., & Yıldız, A. (2026). METAFİZİKSEL TEMELLENDİRME VE MODALİTE: ZORUNLULUK–OLUMSALLIK EKSENİNDE BİR DEĞERLENDİRME. Bilimname, 55, 23-52. https://izlik.org/JA54YX56FN