EN
TR
METAFİZİKSEL TEMELLENDİRME VE MODALİTE: ZORUNLULUK–OLUMSALLIK EKSENİNDE BİR DEĞERLENDİRME
Öz
Bu çalışmada, çağdaş analitik metafiziğin merkezi tartışmalarından biri olan metafiziksel temellendirmenin modal statüsü incelenmektedir. Türkçe literatürde konuya dair çalışmaların sınırlı olması nedeniyle, çalışmada öncelikle temellendirme kavramının teorik çerçevesi çizilmiş; ardından ilişkinin modal doğası, zorunluluk ve olumsallık ekseninde tartışmaya açılmıştır. Temellendirmenin zorunlu olup olmadığı sorunu; yalnızca ilişkinin mantıksal özelliklerini değil, aynı zamanda metafiziksel açıklamanın kapsamını ve sınırlarını belirlemesi bakımından da kritik bir öneme sahiptir. Bu bağlamda çalışma, ilgili tarafların argümanlarını sistematik biçimde değerlendirerek temellendirmenin modal statüsüne ilişkin nihai bir sonuca ulaşmayı amaçlamaktadır.
Çalışmanın temel tezine göre; modalite tartışmalarında odaklanılması gereken asıl husus, her tür açıklama değil, spesifik olarak “tam ve metafiziksel temellendirme”dir. Bu perspektiften bakıldığında, olumsalcıların başvurduğu karşı örneklerin önemli bir kısmının; ya tam temellendirme vasfı taşımadığı ve yalnızca zemin hazırlayan kısmi destekler sunduğu ya da esasen metafiziksel bir karakter arz etmediği görülmektedir. Zira normatif, kurumsal, salt nedensel ve epistemik açıklamalar, metafiziksel temellendirmenin yerini tutamaz. Metafiziksel temellendirme söz konusu olduğunda, temellendiren ile temellendirilen arasında “içsel bir bağın” bulunması elzemdir. Bu bağ; dışsal bir kural, sözleşme ya da tesadüfi bir birliktelik ile kurulamaz; aksine açıklanan olgunun “neden ve nasıl ondan geldiğini” özsel düzeyde belirleyen kurucu bir bağlantıyı gerektirir. Sonuç olarak bu çalışma; tamlık ve içsel bağ ölçütlerini karşılayan her metafiziksel temellendirmenin, doğası gereği zorunlu olduğunu savunmaktadır.
Anahtar Kelimeler
Supporting Institution
Erciyes University Scientific Research Projects Coordination Unit (Grant No: SDK-2021-11296)
Project Number
SDK-2021-11296
Ethical Statement
Ethics committee approval is not required for this article as it is a theoretical/conceptual study. The authors declare that the principles of scientific research and publication ethics were followed during the preparation of this article.
Thanks
The authors would like to thank the Erciyes University Scientific Research Projects Coordination Unit (Grant No: SDK-2021-11296) for their valuable support of this research.
References
- Aristoteles. Metafizik. Çeviren Ahmet Arslan. Sosyal Yayınlar, 2010.
- Berker, Selim. “The Unity of Grounding”. Mind 127, sy 507 (2018): 729-77. https://doi.org/10.1093/mind/fzw069.
- Berto, Francesco, ve Matteo Plebani. Ontology And Metaontology: A Contemporary Guide. Bloomsbury Academic, an imprint of Bloomsbury Publishing Plc, 2015.
- Dancy, Jonathan. Ethics Without Principles. Clarendon press, 2004.
- Dasgupta, Shamik. “Metaphysical Rationalism”. Noûs 50, sy 2 (2016): 379-418. https://doi.org/10.1111/nous.12082.
- Dasgupta, Shamik. “The Possibility of Physicalism”. Journal of Philosophy 111, sy 9 (2014): 557-92. https://doi.org/10.5840/jphil20141119/1037.
- Fine, Kit. “Guide to Ground”. İçinde Metaphysical Grounding: Understanding the Structure of Reality, editör Fabrice Correia ve Benjamin Schnieder. Cambridge University Press, 2012.
- Fine, Kit. “The Question of Realism”. Philosophers’ Imprint 1, sy 1 (2001).
Details
Primary Language
Turkish
Subjects
Systematic Philosophy (Other)
Journal Section
Research Article
Publication Date
April 30, 2026
Submission Date
November 1, 2025
Acceptance Date
February 25, 2026
Published in Issue
Year 2026 Number: 55