Research Article

Kindî’ye Göre Felsefenin Konusu ve Varlık Tartışması

Number: 56 October 30, 2026
EN TR

Kindî’ye Göre Felsefenin Konusu ve Varlık Tartışması

Abstract

Bu makalede, felsefenin konusunun ne olduğu Kindî bağlamında incelenecek ve genel kabulün aksine felsefenin konusunun Tanrı değil varlık olduğu ortaya konulmaya çalışılacaktır. Sonrasında ise varlığa işaret eden bazı kavramlarla bu sav desteklenmeye gayret edilecektir. Kısaca makalede şu iki soruya cevap aranmaktadır: Birincisi Kindî’ye göre felsefesinin konusu nedir? İkincisi bu konu Kindî tarafından nasıl açıklanmaktadır? Makalenin amacı, felsefenin konusuna dair Kindî’nin görüşleri hakkındaki yaygın kabulü tartışmaya açmaktır. Bu çalışma, alanda bir tartışmayı başlatmayı vaat ettiği için önem ihtiva etmektedir. Bu çalışmanın yöntemi Kindî’nin felsefî risalelerinin analizine dayanmaktadır. Yine konuyla ilgili olarak Kindî hakkında yapılan yorumlar tutarlılık esasınca gözden geçirilmektedir. Ayrıca makalede karşılaştırma, eleştiri, analiz ve sentez yöntemleri kullanılmaktadır. Kindî’nin felsefenin konusu olarak belirlediği “şeylerin hakikati”, “tümel şeylerin hakikati” ve “ilk gerçeğin hakikati” gibi kavram öbekleri Tanrı’yı temsil edemez. Çünkü bu durum genel felsefî tavra uygundur değildir. Şayet Kindî istese felsefenin konusunun Tanrı olduğunu açıkça ifade ederdi. Yine felsefe burhanî olana dayanır oysa Tanrı meselesi iknaî ve hatabî bir meseledir. Şöyle ki eşyanın varlığı ve varlık olgusu apaçık, bedihî ve zorunlu bir bilgi içerir. Şeylere gelince bunlardan bazıları maddî, değişken ve sonradan meydana gelen şeyler olduğu için hakikatleri apaçık ve bedihî değildir. İşte felsefenin işi bunları araştırmaktır. Kindî’ye göre sebeplik yasası gereğince eşyanın hakikati bizi İlk Gerçeğin hakikatine götürecektir. Kindî varlığı “bir, eys, inniye, şey, cevher, illet ve ezelî” gibi kavramlar üzerinden açıklar. Kindî’nin açıkça feyiz ve ibdâdan bahsetmesi onun teist anlamda değil nedensellik bağlamında bir ilke aradığını gösterir. Ayrıca Kindî’nin kullandığı ontolojik alt kavramlar daha çok varlığı çağrıştıran kavramlardır.

Keywords

References

  1. Adamson, P. (2016). Philosophy In The Islamic World. Oxford University Press.
  2. Aristoteles. (1996). Metafizik (A. Arslan, Çev.). Sosyal Yayıncılık.
  3. Beyhakî, Z. (1946). Târîhu Hukemâi’l-İslâm (M. Kürd Ali, Ed.). Matbuatü’lMecmai’l-İlmiyyi’l-Arabi.
  4. Bircan, H. H. (2019). “İslâm Felsefesinde ‘Felsefenin Bir Eleştirel Düşünce’ Olarak Algılanması –Kindî Örneği”. Din Bilim Muş Alparslan Üniversitesi İslamî İlimler Fakültesi Dergisi, 2(2).
  5. Cürcânî, S. Ş. (1983). Kitâbü’t-ta‘rîfât. Dâru’l-Kitâbü’l-Arab.
  6. Çağrıcı, M. (1997). Hak (C. 15). TDV Yayınları.
  7. Çay, M. (2021). İslam Filozoflarına Göre Eys-Leys. Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
  8. Deniz, G. (2020). Kindî, Felsefeyi Kabulü ve Konumlandırması İlk Müslüman Filozof Kindî. Diyanet İşleri Başkanlığı Yayınları.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Islamic Philosophy

Journal Section

Research Article

Publication Date

October 30, 2026

Submission Date

May 1, 2026

Acceptance Date

October 1, 2026

Published in Issue

Year 2026 Number: 56

APA
Yiğit, F. (2026). Kindî’ye Göre Felsefenin Konusu ve Varlık Tartışması. Bilimname, 56, 73-86. https://doi.org/10.28949/bilimname.1941732
AMA
1.Yiğit F. Kindî’ye Göre Felsefenin Konusu ve Varlık Tartışması. Bilimname. 2026;(56):73-86. doi:10.28949/bilimname.1941732
Chicago
Yiğit, Fevzi. 2026. “Kindî’ye Göre Felsefenin Konusu Ve Varlık Tartışması”. Bilimname, nos. 56: 73-86. https://doi.org/10.28949/bilimname.1941732.
EndNote
Yiğit F (October 1, 2026) Kindî’ye Göre Felsefenin Konusu ve Varlık Tartışması. Bilimname 56 73–86.
IEEE
[1]F. Yiğit, “Kindî’ye Göre Felsefenin Konusu ve Varlık Tartışması”, Bilimname, no. 56, pp. 73–86, Oct. 2026, doi: 10.28949/bilimname.1941732.
ISNAD
Yiğit, Fevzi. “Kindî’ye Göre Felsefenin Konusu Ve Varlık Tartışması”. Bilimname. 56 (October 1, 2026): 73-86. https://doi.org/10.28949/bilimname.1941732.
JAMA
1.Yiğit F. Kindî’ye Göre Felsefenin Konusu ve Varlık Tartışması. Bilimname. 2026;:73–86.
MLA
Yiğit, Fevzi. “Kindî’ye Göre Felsefenin Konusu Ve Varlık Tartışması”. Bilimname, no. 56, Oct. 2026, pp. 73-86, doi:10.28949/bilimname.1941732.
Vancouver
1.Fevzi Yiğit. Kindî’ye Göre Felsefenin Konusu ve Varlık Tartışması. Bilimname. 2026 Oct. 1;(56):73-86. doi:10.28949/bilimname.1941732