Research Article

Lilith: Yahudi Mitolojisinde Ana Tanrıça'nın Düşüş ve Şeytana Dönüşüm Serüveni

Volume: 2018 Number: 35 April 30, 2018
EN TR

Lilith: Yahudi Mitolojisinde Ana Tanrıça'nın Düşüş ve Şeytana Dönüşüm Serüveni

Abstract

Lilith kelimesinin, Sümer kökenli olan ve “hava, rüzgâr” anlamına gelen líl’den türediği, bu dilden de Akkadçaya lilītu olarak geçtiği kabul edilir. Lilith miti, lilitu, Lamaştu ve lilith olarak Mezopotamya’dan Suriye-Filistin bölgesine kadar tüm Levant’a yayılmıştır. Babil’de rüzgârın yıkıcılığına ve şehvete hükmeden dişil bir ruh hatta Fırtına Tanrıçası olan lilītu; ataerkil zihniyetin gittikçe yerleşmesiyle, cazibesiyle geceleri erkekleri tuzağa düşüren ve bebekleri öldüren şeytani bir karaktere dönüşmüştür. Bu özellikleriyle Lilith Yahudi mitolojisine geçmiş ve kısır ve seksualiteye sahip en büyük dişi şeytan olarak kötülüğün zirvesine oturmuştur. Ayrıca Lilith’e Yeşaya 34:14’deki atıf sebebiyle o, Yahudi şeytan araştırmalarında kilit isim olmuştur. Bu sebeple Yahudi tarih ve literatüründe başta Âdem’in Havva’dan önceki ilk eşi olmak üzere İsmâil’in torunu Naama ve Saba Melikesi gibi pek çok kötü kadınla özdeşleştirilmiş ve Eril Tek Tanrı karşısındaki en büyük dişi düşman olarak kabul edilmiştir. Bu çalışmada Lilith’in etimolojisinden ve mitolojideki özelliklerinden yola çıkarak, Yahudi mitolojisi ve mistisizminde şeytani Lilith’in genel nitelikleri ortaya konulmuş ve Yahudiliğin “kötülük” profili yakalanmaya çalışılmıştır.

Keywords

References

  1. ABUSCH, T., “Ishtar”, DDD (edt: Karel van der Toorn), IInd edition, Cambridge: Brill, 1999.
  2. ALTUNAY, Erhan, Paganizm-I (Kadim Bilgeliğe Giriş), İstanbul: Hermes Yayınları, 2014.
  3. ANAGNASTOU-LAOUSTIDES, E., In The Garden Of The Gods, London-New York: Routledge, 2017.
  4. APULEIUS, L., Altın Eşek (çev. F. Akderin), İstanbul: Alfa Yayınları, 2006.
  5. AVISHUR, I., “Edom”, EJ, edt. F. Skolnik & M. Berenbaum. Jarusalem, 2007, VI.
  6. AYDIN, Fuat, “Bir Sessizliğin ya da Yhvh’nin Tarihi”, Usûl İslam Araştırmaları, Sayı: 2, Temmuz-Aralık 2004, ss. 103-128.
  7. BARTON, George A. “Tiamat”, Journal of the American Oriental Society, Vol. 15 (1893), ss. 1-27.
  8. Biblical Cycloopædia, edt.by. J. Eadie. London: The Religious Tract Society, 1870.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

-

Journal Section

Research Article

Authors

Aynur Çınar *
IĞDIR ÜNİVERSİTESİ, İLAHİYAT FAKÜLTESİ
0000-0001-8576-7566
Türkiye

Publication Date

April 30, 2018

Submission Date

January 20, 2018

Acceptance Date

April 10, 2018

Published in Issue

Year 2018 Volume: 2018 Number: 35

APA
Çınar, A. (2018). Lilith: Yahudi Mitolojisinde Ana Tanrıça’nın Düşüş ve Şeytana Dönüşüm Serüveni. Bilimname, 2018(35), 363-395. https://doi.org/10.28949/bilimname.381879
AMA
1.Çınar A. Lilith: Yahudi Mitolojisinde Ana Tanrıça’nın Düşüş ve Şeytana Dönüşüm Serüveni. Bilimname. 2018;2018(35):363-395. doi:10.28949/bilimname.381879
Chicago
Çınar, Aynur. 2018. “Lilith: Yahudi Mitolojisinde Ana Tanrıça’nın Düşüş Ve Şeytana Dönüşüm Serüveni”. Bilimname 2018 (35): 363-95. https://doi.org/10.28949/bilimname.381879.
EndNote
Çınar A (April 1, 2018) Lilith: Yahudi Mitolojisinde Ana Tanrıça’nın Düşüş ve Şeytana Dönüşüm Serüveni. Bilimname 2018 35 363–395.
IEEE
[1]A. Çınar, “Lilith: Yahudi Mitolojisinde Ana Tanrıça’nın Düşüş ve Şeytana Dönüşüm Serüveni”, Bilimname, vol. 2018, no. 35, pp. 363–395, Apr. 2018, doi: 10.28949/bilimname.381879.
ISNAD
Çınar, Aynur. “Lilith: Yahudi Mitolojisinde Ana Tanrıça’nın Düşüş Ve Şeytana Dönüşüm Serüveni”. Bilimname 2018/35 (April 1, 2018): 363-395. https://doi.org/10.28949/bilimname.381879.
JAMA
1.Çınar A. Lilith: Yahudi Mitolojisinde Ana Tanrıça’nın Düşüş ve Şeytana Dönüşüm Serüveni. Bilimname. 2018;2018:363–395.
MLA
Çınar, Aynur. “Lilith: Yahudi Mitolojisinde Ana Tanrıça’nın Düşüş Ve Şeytana Dönüşüm Serüveni”. Bilimname, vol. 2018, no. 35, Apr. 2018, pp. 363-95, doi:10.28949/bilimname.381879.
Vancouver
1.Aynur Çınar. Lilith: Yahudi Mitolojisinde Ana Tanrıça’nın Düşüş ve Şeytana Dönüşüm Serüveni. Bilimname. 2018 Apr. 1;2018(35):363-95. doi:10.28949/bilimname.381879

Cited By