Research Article

Cessâs’ın Şâfiî’nin Beyân Anlayışına Yönelik Eleştirileri

Volume: 2019 Number: 37 April 30, 2019
EN TR

Cessâs’ın Şâfiî’nin Beyân Anlayışına Yönelik Eleştirileri

Abstract

Bu makalede, Cessâs’ın İmam Şâfiî’nin beyân anlayışına yönelttiği eleştiriler doğrudan incelenmiş; Cessâs dışında bu teoriye eleştiri getiren âlimlerin düşüncelerine ve bu teoriyi savunanların gerekçelerine de dolaylı olarak temas edilmiştir. Hem İmam Muhammed’in hem de İmam Mâlik’in talebesi olan İmam Şâfiî, dönemindeki mevcut usul anlayışından memnun olmadığından yeni bir usul anlayışı inşa etmiştir. Onun için, usul anlayışını beyân kavramı üzerinden; beyânı da sünnet üzerinden şekillendirdiğini söylemek mümkündür. O, mevcut fıkıh ekollerinin Kur’ân’a değil; haber-i vâhidlerle nakledilen sünnete yaklaşımlarını doğru bulmadığından beyân teorisinde sünnete merkezi bir önem atfetmektedir. Ona göre Kur’ân ve Sünnet ilkten hüküm koymaları bakımından eşit seviyededirler. Şâfiî, beyân sözcüğüne bir tanım getirerek onu bir terim mahiyetinde zikreden ilk kişidir. Tanımlamasının ardından yaptığı taksimde beyânı beşli bir tasnife tabi tutmuştur. Şâfiî bütün beyân türlerini Kur’ân’a irca etmekte ve iyi bir Arapça bilgisine sahip olunup Kur’ân iyi anlaşıldığı takdirde nasların sahih bir şekilde anlaşılacağını savunmaktadır. Hanefî usulcüsü Cessâs, beyân adında bir teori ürettiği için değil; beyânın tanımında ve taksimatında tutarsızlıklar bulunduğu gerekçesiyle Şâfiî’ye eleştiriler yöneltmiştir. Cessâs’a göre onun yaptığı tanım maksadını açık bir şekilde ifade etmediği gibi; beyânın kısımları da tutarsızlıklar barındırmaktadır.
Şâfiî gerek Cessâs tarafından gerekse başka alimler tarafından icmâı beyânın kısımları arasında zikretmediği için de eleştirilmiştir. Cessâs’a göre ictihadın beyânın kısımları arasında zikredilmesindense icmâın zikredilmesi daha uygundur.

Keywords

References

  1. AYDIN, Ahmet. İbnü’s-Saati Öncesi Hanefi Usul Eserlerinde Manevi İnkıta Kavramı. Yüksek Lisans Tezi, Marmara Üniversitesi, 2007.
  2. BÂKILLÂNÎ, Ebû Bekr Muhammed b. Tayyib. et-Takrîb ve’l-irşâd:es-sagîr. Thk. Abdülhamid b. Ali Ebû Zenid. 3 Cilt. Beyrut: Müessesetü'r-Risâle, 1418/1998.
  3. BOYNUKALIN, Mehmet. Fıkıh Usulü Alimleri ve Eserleri. İstanbul: İfav Yayınları, 2017.
  4. BUHÂRÎ, Ebû Abdillâh Muhammed b. İsmâîl. el-Câmiʿu’ṣ-ṣaḥîḥ. Thk. Takiyyüddin en-Nedvî. 15 Cilt. Beyrut: Darü’l-Beşairi’l-İslamiyye, 1432/2011.
  5. CÂHİZ, Ebû Osmân Amr b. Bahr. el-Beyân ve’t-tebyîn. Thk. Abdüsselâm Muhammed Hârûn. 7. Baskı. 4 Cilt. Kahire: Mektebetü'l-Hanci, 1418/1998.
  6. CESSÂS, Ahmed b. Alî. el-Fuṣûl fi’l-uṣûl. Thk. Uceyl Câsim en-Neşemî. 2. Baskı. 4 Cilt. İstanbul: Mektebetü’l-İrşad, 1414/1994.
  7. CÜRCÂNÎ, eş-Şerîf Alî b. Muhammed. “Beyân”. et-Taʿrîfât. 47. Beyrut: Dârü'l-Kütübi'l-İlmiyye, 1403/1983.
  8. CÜVEYNÎ, İmâmü'l-Haremeyn Ebü’l-Meâlî Abdülmelik b. Abdillâh b. Yûsuf. Kitâbü't-Telḫîs fî usûli’l-fıkh, Thk. Abdullah Cevlem en-Nîbâlî, Şübbeyr Ahmed el-Ömerî. 3 Cilt. Beyrut: Dârü'l-Beşairi'l-İslâmiyye, 1417/1996.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

-

Journal Section

Research Article

Publication Date

April 30, 2019

Submission Date

March 7, 2019

Acceptance Date

April 3, 2019

Published in Issue

Year 2019 Volume: 2019 Number: 37

APA
Daşdemir, E. (2019). Cessâs’ın Şâfiî’nin Beyân Anlayışına Yönelik Eleştirileri. Bilimname, 2019(37), 1085-1116. https://doi.org/10.28949/bilimname.536741
AMA
1.Daşdemir E. Cessâs’ın Şâfiî’nin Beyân Anlayışına Yönelik Eleştirileri. Bilimname. 2019;2019(37):1085-1116. doi:10.28949/bilimname.536741
Chicago
Daşdemir, Ebubekir. 2019. “Cessâs’ın Şâfiî’nin Beyân Anlayışına Yönelik Eleştirileri”. Bilimname 2019 (37): 1085-1116. https://doi.org/10.28949/bilimname.536741.
EndNote
Daşdemir E (April 1, 2019) Cessâs’ın Şâfiî’nin Beyân Anlayışına Yönelik Eleştirileri. Bilimname 2019 37 1085–1116.
IEEE
[1]E. Daşdemir, “Cessâs’ın Şâfiî’nin Beyân Anlayışına Yönelik Eleştirileri”, Bilimname, vol. 2019, no. 37, pp. 1085–1116, Apr. 2019, doi: 10.28949/bilimname.536741.
ISNAD
Daşdemir, Ebubekir. “Cessâs’ın Şâfiî’nin Beyân Anlayışına Yönelik Eleştirileri”. Bilimname 2019/37 (April 1, 2019): 1085-1116. https://doi.org/10.28949/bilimname.536741.
JAMA
1.Daşdemir E. Cessâs’ın Şâfiî’nin Beyân Anlayışına Yönelik Eleştirileri. Bilimname. 2019;2019:1085–1116.
MLA
Daşdemir, Ebubekir. “Cessâs’ın Şâfiî’nin Beyân Anlayışına Yönelik Eleştirileri”. Bilimname, vol. 2019, no. 37, Apr. 2019, pp. 1085-16, doi:10.28949/bilimname.536741.
Vancouver
1.Ebubekir Daşdemir. Cessâs’ın Şâfiî’nin Beyân Anlayışına Yönelik Eleştirileri. Bilimname. 2019 Apr. 1;2019(37):1085-116. doi:10.28949/bilimname.536741

Cited By