Research Article

Belâgatte Metafor Problemi: Bir Anlam, Yapı ve Mecâz Sorunu Olarak İstiâre-i Mekniyye

Volume: 2019 Number: 38 October 31, 2019
EN TR

Belâgatte Metafor Problemi: Bir Anlam, Yapı ve Mecâz Sorunu Olarak İstiâre-i Mekniyye

Abstract

Arapçanın dilbilim, anlambilim, edebiyat bilimi, üslup bilim, hermenötik ve dil felsefesi alanlarıyla ilgili tartışmalar çoğunlukla belâgat ilmi çerçevesinde kümelenen eserlerde, yer alır. Bu eserlerde anlam problemi ayrıntılı ve tartışmalı bir şekilde irdelenir. Belâgat ilminde çok tartışılan konulardan biri istiâre-i mekniyye meselesidir. 

Bu makale belâgatin beyân ilmi konuları içinde ele alınan istiâre-i mekniyye konusuna yönelir. Araştırma istiâre-i mekniyye konusuna bir anlam, yapı ve mecâz problemi olarak bakar. Bu bağlamda araştırma özellikle istiâre-i mekniyyenin anlamı, karinesi ve istiâre-i mekniyyede gerçekleşen mecâzın türünün temellendirilmesi hakkındaki tartışmalara mercek tutar. Makale istiâre-i mekniyye problemi hakkındaki tartışmaları daha iyi anlamaya net bir zemin hazırlayacağı için öncelikle istiâre konusunun kavramsal ve yapısal çerçeveleri ile dilbilimsel ve felsefi perspektifleri hakkında bazı açıklamalara yer verir. Araştırma daha sonra istiâre-i mekniyye konusundaki tartışmaları irdeler. 

Çalışma istiâre-i mekniyyenin anlamı ve temellendirilmesi, istiâre-i mekniyyenin karinesi ve istiâre-i mekniyyedeki mecâzın çeşidi konularındaki problemleri ayrı ayrı ele alır. Bu bağlamda ortaya sürülen görüşleri özellikle ya Selef alimleri, Abdülkâhir el-Cürcânî, Zemahşerî, Sekkâkî ve Kazvînî gibi ekol sahiplerine veya Teftâzânî, Muhyiddin el-Kâfiyecî, Semerkandî ve İsâmeddin el-İsferâyînî gibi müstakil görüş ve tahkik sahiplerine nispet ederek açıklar. Araştırma ayrıca meseleleri temellendirirken konu içi yaptığı bazı değerlendirmeler ek olarak, diğer bazı hususlarda yaptığı bir genel değerlendirmenin ardından ulaştığı sonuçları beyan eder.

Keywords

References

  1. Bâbertî, Ekmeleddin Muhammed b. Muhammed b. Mahmûd b. Ahmed. Şerhu’t-Telhîs. Nşr. Muhammed Mustafa Ramazan Sûfiyye. Tarablus: el-Münşeetü’l-âmme li’n-neşr ve’t-tevzî‘ ve’l-i‘lân, 1983.Cârullah, Veliyyüddîn. Mecme‘u’l-fevâid ‘ala’ş-şerh ve’l-havâşi’l-müte‘allıka bi’l-Ferâid: hâşye‘alâ hâşiyeti ‘Isâmeddîn ‘alâ’r-Risâleti’s-semerkāndiyye fi’l-isti‘âra. Carullah, 1854: 1b-40b. Süleymaniye Kütüphanesi.Cevherî, İsmâil b. Hammâd. es-Sıhâh Tâcu’l-luga ve Sıhâhu’l-‘arabiyye. Thk. Ahmed Abdulğafûr Attâr. 6 Cilt. 4. Baskı. Beyrut: Dâru’l-‘ilm li’l-melâyîn, 1990.Cürcânî, Abdulkâhir b. Abdirrâhmân b. Muhammed. Delâilu’l-i‘câz. Nşr. Ebû Fihr Mahmûd Muhammed Şâkir. Kâhire: Mektebetü’l-Hâncî, 1984.Cürcânî, Abdulkâhir b. Abdirrâhmân b. Muhammed. Esrâru’l-belâga. Nşr. Mahmûd Muhammed Şâkir. Cidde: Dâru’l-medenî, ts.Feyyûd, Besyûnî Abdülfettâh. Beynet’tebeiyye ve’l-mekniyye ve’l-mecâzı’l-‘aklî: arz, tahlîl ve muvâzene. Kâhire: Müessesetü’l-muhtâr li’n-neşr ve’t-tevzî‘, 2010.Feyyûd, Besyûnî Abdülfettâh. ‘İlmü’l-beyân dirâse tahlîliyye li mesâili’l-beyân. Kâhire: Müessesetü’l-muhtâr li’n-neşr ve’t-tevzî‘, 2015.Hamza Efendi. Risâle fi’l-isti‘âreti’l-mekniyye. Nafizpaşa, 1358: 7b-8a. Süleymaniye Kütüphanesi.Hasen, Mahmûd. Hâşiyetü Mahmûd Hasen [‘alâ Muhtasarı’l-me‘ânî] –Teftâzânî’nin Muhtasaru’l-Me‘ânî adlı eserinin hâmişinde basılmıştır. Karachi - Pakistan: el-Büşrâ - Cemiyyetü’l-Büşrâ el-Hayriyye li’l-hademâti’l-insâniyye ve’l-hayriyye, 2016.Huyugüzel, Ö. Faruk. Eleştiri Terimleri Sözlüğü. İstanbul: Dergâh Yayınları, 2018.İmer, Kâmile – Kocaman, Ahmet - Özsoy, A. Sumru. Dilbilim Sözlüğü. İstanbul: Boğaziçi Üniversitesi Yayınevi, 2011.İnbâbî, eş-Şems. Takrîrâtu’l-İnbâbî ‘alâ Şerhi Sa‘diddîn et-Teftâzânî li Telhîsi’l-Miftâh. Muhafazatu Mısır: Matbaatu’s-saâde, 1913.İsferâyînî, İsâmeddîn İbrâhim b. Muhammed b. Arabşâh. Şerhu’l-‘İsâm ‘alâ metni’s-semerkandiyye fî ‘ilmi’l-beyân. Nşr. Muhammed Sâlih b. Ahmed el-Ğarsî. İstanbul: el-Mektebetü’l-hanefiyye li’t-tıbâa ve’n-neşr ve’t-tevzî‘, ts.Kâfiyecî, Muhyiddîn Muhammed b. Süleymân. el-Unmûzec fî bahsi’l-isti‘âra. Nşr. Muhammed es-Seyyid Selâm. Beyrut: Dâru’l-kütübi’l-‘ilmiyye, 2015.Karaağaç, Günay. Dil Bilimi Terimleri Sözlüğü. Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları, 2013.Kazvînî, Celâleddîn Muhammed b. Abdirrahman el-Hatîb. Telhîsu’l-Miftâh. Nşr. İlyas Kaplan. İstanbul: Şifa Yayınevi, 2017.Özdemir, Emin. Örnekli Açıklamalı Edebiyat Bilgileri Sözlüğü. İstanbul: Remzi Kitabevi, 1990.Sekkâkî, Ebû Yâkub Yûsuf b. Ebîbekr b. Muhammed b. Ali. Miftâhu’l-‘ulûm. Nşr. Nu‘aym Zerzûr. 2. Baskı. Beyrut: Dâru’l-kütübi’l-‘ilmiyye, 1987.Tâhir-ül Mevlevî. Edebiyat Lügatı. Nşr. Kemal Edib Kürkçüoğlu. İstanbul: Enderun Kitabevi, 1994.Teftâzânî, Sa‘düddin Mes‘ûd b. ‘Umer. Mutavvel ‘ale’t-Telhîs. Nşr. Bosnalı Muharrem Efendi. İstanbul: Muharrem Efendi Matbaası, 1310/1892.Teftâzânî, Sa‘düddin Mes‘ûd b. ‘Umer. Muhtasaru’l-Me‘ânî. Nşr. İlyas Kaplan. İstanbul: Dâru’ş-şifâ, 2017.Tehânevî, Muhammed Ali. Keşşâfu ıṣṭılâḥâti’l-fünûn ve’l-‘ulûm. Refîk el-Acem - Ali Dehrûc v.dğr. 2 Cilt. Beyrut: Mektebetü Lübnân Nâşirûn, 1996.Zemahşerî, Cârullah Ebu’l-Kâsım Mahmûd b. ‘Umer. el-Keşşâf ‘an hakâikı gavâmızı’t-Tenzîl ve uyûnı’l-ekâvil fî vücûhi’t-te’vîl. Thk. Âdil Ahmed Abdülmevcûd ve Ali Muhammed Muavviz. 6 Cilt. Riyâd: Mektebetu Ubeykân, 1998.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

-

Journal Section

Research Article

Publication Date

October 31, 2019

Submission Date

July 23, 2019

Acceptance Date

September 28, 2019

Published in Issue

Year 2019 Volume: 2019 Number: 38

APA
Tala, M. (2019). Belâgatte Metafor Problemi: Bir Anlam, Yapı ve Mecâz Sorunu Olarak İstiâre-i Mekniyye. Bilimname, 2019(38), 663-688. https://doi.org/10.28949/bilimname.595580
AMA
1.Tala M. Belâgatte Metafor Problemi: Bir Anlam, Yapı ve Mecâz Sorunu Olarak İstiâre-i Mekniyye. Bilimname. 2019;2019(38):663-688. doi:10.28949/bilimname.595580
Chicago
Tala, Murat. 2019. “Belâgatte Metafor Problemi: Bir Anlam, Yapı Ve Mecâz Sorunu Olarak İstiâre-I Mekniyye”. Bilimname 2019 (38): 663-88. https://doi.org/10.28949/bilimname.595580.
EndNote
Tala M (October 1, 2019) Belâgatte Metafor Problemi: Bir Anlam, Yapı ve Mecâz Sorunu Olarak İstiâre-i Mekniyye. Bilimname 2019 38 663–688.
IEEE
[1]M. Tala, “Belâgatte Metafor Problemi: Bir Anlam, Yapı ve Mecâz Sorunu Olarak İstiâre-i Mekniyye”, Bilimname, vol. 2019, no. 38, pp. 663–688, Oct. 2019, doi: 10.28949/bilimname.595580.
ISNAD
Tala, Murat. “Belâgatte Metafor Problemi: Bir Anlam, Yapı Ve Mecâz Sorunu Olarak İstiâre-I Mekniyye”. Bilimname 2019/38 (October 1, 2019): 663-688. https://doi.org/10.28949/bilimname.595580.
JAMA
1.Tala M. Belâgatte Metafor Problemi: Bir Anlam, Yapı ve Mecâz Sorunu Olarak İstiâre-i Mekniyye. Bilimname. 2019;2019:663–688.
MLA
Tala, Murat. “Belâgatte Metafor Problemi: Bir Anlam, Yapı Ve Mecâz Sorunu Olarak İstiâre-I Mekniyye”. Bilimname, vol. 2019, no. 38, Oct. 2019, pp. 663-88, doi:10.28949/bilimname.595580.
Vancouver
1.Murat Tala. Belâgatte Metafor Problemi: Bir Anlam, Yapı ve Mecâz Sorunu Olarak İstiâre-i Mekniyye. Bilimname. 2019 Oct. 1;2019(38):663-88. doi:10.28949/bilimname.595580

Cited By