Research Article

Ahlaki Çözülme, İdeal İnsan ve Hayatın Anlamı Bağlamında Atebetü’l-Hakâyık

Volume: 2019 Number: 40 December 31, 2019
EN TR

Ahlaki Çözülme, İdeal İnsan ve Hayatın Anlamı Bağlamında Atebetü’l-Hakâyık

Abstract

İslami dönem Türk edebiyatının en önemli eserlerinden biri Atebetü’l-Hakâyık’tır. Edip Ahmed’in bu eseri ideal insan tipinin nasıl olması gerektiği hakkında kısa ve özlü bilgiler vermesinin yanında bulunduğu dönemin dini hayatını eleştirel bir gözle ele almıştır. O, ideal insanın sınırlarını bazı değerler üzerinden belirlemiştir. Bu değerler, bilgili olmak, dili korumak, alçak gönüllü olmak, yardımsever-cömert olmak, hilm sahibi (sakin, ağırbaşlı) olmak, iyi arkadaş edinmek ve hayatın anlamına vakıf olmaktır. Toplumsal düzenin bozukluğuyla ilgili ise şair öncelikle vefasızlığın üzerinde durmuştur. Daha sonra ise samimiyetsiz dini hayatın belirtilerini inandığı gibi yaşamamak, iyi insanların suskunluğu, sistemin bozukluğu, adaletsizlik ve dünya malına düşkünlük olarak sıralamıştır. Ayrıca şair, ideal insan ve ahlaki yozlaşma arasında gidip gelen insanın tarihsel serüvenini kader inancı çerçevesinde açıklamaya çalışmıştır. Şaire göre birey, her daim ideal insan hedefi doğrultusunda bir hayat yaşamaya çalışmalıdır. Bu hedeften uzaklaşmak sadece insanın değil toplumun da ahlaki bir çıkmaza girmesine ve dolayısıyla yozlaşmasına neden olabilir. Şaire göre bu durum acı bir gerçeklik olsa da insanın ve toplumlarının kaçamayacağı tarihsel kaderdir. Şöyle ki; insanın psikolojik zaafları dünyanın gidişatına göre her an baskın olabilir ve birey ideal insan hedefinden uzaklaşabilir.

Keywords

References

  1. Ayık, Hasan. Ahlak Sorunumuz. Rize: Önce Kitap, 2018.Baumeister, Roy F. Meanings of Life. New York: The Guildford Press, 1991.Festinger, Leon. A Theory of Cognitive Dissonance, (Evanston, Illinois: Row – Peterson Company, 1957.Fromm, Erich. İnsan Olmak Üzerine. 1. Baskı. İstanbul: Say Yayınları, 2018.Fromm, Erich. Sağlıklı Toplum. Trc. Yurdanur Salman - Zeynep Tanrısever. İstanbul: Payel Yayınları, 2006.Fromm, Erich. Sevginin ve şiddetin kaynaǧı. Trc. Yurdanur Salman - Nalan İçten. İstanbul: Payel Yayınevi, 1994.Göka, Erol. Geçimsizler: Kişilikleri Tanıma ve Geçinmeyi Kolaylaştırma Kitabı. İstanbul: Timaş, 2011.Gülensoy, Tuncer. “Atebetü’l Hakâyık”,Türkiye Diyanet Vakfı İslam İslam Ansiklopedisi İstanbul: TDV Yayınları, 1991.Izutsu, Toshıhıko. Kur’an’da Tanrı ve İnsan. Trc. M. Kürşad Atalar. 4. Baskı. İstanbul: Pınar Yayınları, 2016.Migati, M. B. - Masarani, M. Z. - Ed-Dendesi, A. A. El-Kutuf min Luğati’l Kur’an, Beyrut: Mektebetü’l Lübnan, 2006.Özçelik, Kenan. “Atebetü’l Hakâyık ve Risaletü’n Nushiyye’de İkili- Karşıt Anlatım” Yunusun Dili, thk. Alim Yıldız, Abdullah Özkan Ordu: Rumi Matbaa, 2019.Payot, Jules. İrade Terbiyesi. Trc. Hakan Alp. 4. Baskı. Bursa: Ediz Yayınevi, 2019.Phenix, Philip H. Realms of Meaning. USA: McGraw-Hill Book, 1964.Tarık, Ramazan. İslam: Medeniyetlerin Yüzleşmesi, çev. Ayşe Meral (İstanbul: Anka Yayınları, 2003.Yıldırım, Ali - Şimşek, Hasan. Sosyal Bilimlerde Nitel Araştırma Yöntemleri. 11. Baskı. Ankara: Seçkin Yayınları, 2018.Yüknekî, Edip Ahmed. Ataabetü’l-Hakâyık. Ed. Hatice Coşkun. İstanbul: T. C. Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı, 2019.Yüknekî, Edip Ahmed. Günümüz Diliyle Atebetü’l Hakâyık Gerçeklerin Eşiği. 2. Baskı. İstanbul: Ötüken Neşriyat, 2013.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

-

Journal Section

Research Article

Publication Date

December 31, 2019

Submission Date

July 26, 2019

Acceptance Date

November 13, 2019

Published in Issue

Year 2019 Volume: 2019 Number: 40

APA
Tokur, B. (2019). Ahlaki Çözülme, İdeal İnsan ve Hayatın Anlamı Bağlamında Atebetü’l-Hakâyık. Bilimname, 2019(40), 173-194. https://doi.org/10.28949/bilimname.597315
AMA
1.Tokur B. Ahlaki Çözülme, İdeal İnsan ve Hayatın Anlamı Bağlamında Atebetü’l-Hakâyık. Bilimname. 2019;2019(40):173-194. doi:10.28949/bilimname.597315
Chicago
Tokur, Behlül. 2019. “Ahlaki Çözülme, İdeal İnsan Ve Hayatın Anlamı Bağlamında Atebetü’l-Hakâyık”. Bilimname 2019 (40): 173-94. https://doi.org/10.28949/bilimname.597315.
EndNote
Tokur B (December 1, 2019) Ahlaki Çözülme, İdeal İnsan ve Hayatın Anlamı Bağlamında Atebetü’l-Hakâyık. Bilimname 2019 40 173–194.
IEEE
[1]B. Tokur, “Ahlaki Çözülme, İdeal İnsan ve Hayatın Anlamı Bağlamında Atebetü’l-Hakâyık”, Bilimname, vol. 2019, no. 40, pp. 173–194, Dec. 2019, doi: 10.28949/bilimname.597315.
ISNAD
Tokur, Behlül. “Ahlaki Çözülme, İdeal İnsan Ve Hayatın Anlamı Bağlamında Atebetü’l-Hakâyık”. Bilimname 2019/40 (December 1, 2019): 173-194. https://doi.org/10.28949/bilimname.597315.
JAMA
1.Tokur B. Ahlaki Çözülme, İdeal İnsan ve Hayatın Anlamı Bağlamında Atebetü’l-Hakâyık. Bilimname. 2019;2019:173–194.
MLA
Tokur, Behlül. “Ahlaki Çözülme, İdeal İnsan Ve Hayatın Anlamı Bağlamında Atebetü’l-Hakâyık”. Bilimname, vol. 2019, no. 40, Dec. 2019, pp. 173-94, doi:10.28949/bilimname.597315.
Vancouver
1.Behlül Tokur. Ahlaki Çözülme, İdeal İnsan ve Hayatın Anlamı Bağlamında Atebetü’l-Hakâyık. Bilimname. 2019 Dec. 1;2019(40):173-94. doi:10.28949/bilimname.597315

Cited By