Research Article

Fusarium culmorum ve Fusarium graminearum başak yanıklığı hastalıklarına karşı Türkiye’de tescil edilmiş bazı arpa (Hordeum vulgare L.) çeşitlerinin Tip-2 reaksiyonlarının belirlenmesi

Volume: 65 Number: 4 January 1, 2026
EN TR

Fusarium culmorum ve Fusarium graminearum başak yanıklığı hastalıklarına karşı Türkiye’de tescil edilmiş bazı arpa (Hordeum vulgare L.) çeşitlerinin Tip-2 reaksiyonlarının belirlenmesi

Öz

Arpada önemli bir hastalık olan Fusarium başak yanıklığı, ürün verimini azaltmanın yanı sıra kalite üzerinde de olumsuz etkiler yaratmaktadır. Bu çalışmada, bazı arpa çeşitlerinin Fusarium culmorum (Wm.G.Sm.) Sacc. (syn. Fusisporium culmorum Wm.G.Sm.; Fusarium culmorum var. leteius) ve Fusarium graminearum Schwabe sensu lato (syn. Gibberella zeae (Schwein.) Petch) başak yanıklığı etmenlerine karşı dayanıklılık düzeyleri belirlenmiştir. Araştırma, İzmir/Menemen’de tarla koşullarında suni inokulasyon yöntemleri kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Çalışmada, Türkiye'de yaygın olarak yetiştirilen 32 arpa çeşidi ile hassas kontrol çeşidi olarak kullanılan Stander çeşidi incelenmiştir. Deneme öncesinde, arpa tohumları yüzey dezenfeksiyon işlemine tabi tutulmuş, laminer kabinde kurutulmuş ve steril petri kaplarında kurutma kâğıtları üzerinde nemlendirilip çimlendirilmiştir. Çimlenen tohumlar, soğuklama ihtiyacını karşılamak amacıyla 4 hafta boyunca buzdolabına alınmıştır. Fusarium graminearum ve Fusarium culmorum izolatları Adana yöresinden temin edilmiş ve SNA besiyerinde kültüre alınmıştır. Çiçeklenme döneminde 1x10⁵ makrokonidi/ml konsantrasyonunda hazırlanan sıvı inokulumlar, her çeşidin 10 başağına püskürtülmüş ve penetrasyonunu sağlamak amacıyla başaklar bir gün boyunca şeffaf torbalarla kaplanmıştır. Süt olum döneminin sonunda (inokulasyondan 2-3 hafta sonra), başaklardaki enfeksiyon oranları yüzdesel olarak ve skala değerlerine göre değerlendirilmiştir. Çalışmada incelenen 33 arpa çeşidinden F. culmorum için 1 çeşidin, F. graminearum için ise 4 çeşidin çok duyarlı (VS) olduğu tespit edilmiştir. Ayrıca F. culmorum ve F. graminearum için, 7 ve 14 çeşit hassas (S), 18 ve 11 çeşit orta hassas (MS), 5 ve 2 çeşit ise orta dayanıklı (MR) tepki göstermiştir. Clarice ve Hilal çeşitlerinin her iki patojene karşı da dayanıklı (R) olduğu belirlenmiştir.

Anahtar Kelimeler

Supporting Institution

Sinop Üniversitesi BAP Koordinasyon Birimi ve Ege Tarımsal Araşltırma Enstitüsü

Project Number

Proje No: FEF-1901.13-02

Ethical Statement

Ayrıca, makale deney ve araştırma etiği ile ilgili tüm geçerli standartları karşılamaktadır ve mükerrer yayın, sahtekârlık, intihal veya hayvan veya insan deneyleriyle ilgili bir koşul bulunmamaktadır.

Thanks

Bu projeye destek ve finansman sağlayan Sinop Üniversitesi BAP Koordinasyon Birimi’ne (Proje No: FEF-1901.13-02) ve Ege Tarımsal Araştırma Enstitüsü’ne teşekkür ederiz.

References

  1. Abebe T., 2011. Engineering barley with antifungal gene gastrodianin to enhance resistance to scab disease. USDA-ARS/U.S. Wheat and Barley Scab Initiative, FY08 Final Performance Report, USDA-ARS Agreement #: 59-0790-6-057.
  2. Akalın M., 2014. İklim değişikliğinin tarım üzerindeki etkileri: bu etkileri gidermeye yönelik uyum ve azaltım stratejileri. Hitit Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 7 (2), 351-377.
  3. Alqudah A.M., 2015. Developmental and genetic analysis of pre-anthesis phases in barley (Hordeum vulgare L.). Doctorate thesis, 166 p., Faculty of Natural Science, Martin Luther University, Halle-Wittenberg.
  4. Altın N., Özkeskin E., Güngör H., 2019. Bazı ekmeklik buğday çeşitlerinin başak yanıklığı hastalığına (Fusarium graminearum) karşı reaksiyonlarının belirlenmesi. Zeugma II. Uluslararası Multi Disipliner Çalışmalar Kongresi, Tam Metin Kitabı, Cilt 3, 2090-2098, 18-20 Ocak 2019, Gaziantep.
  5. Anonymous., 2024. Buğday ve arpada başak yanıklığı, Fusarium culmorum (WG Smith) Sacc., F. graminearum Schwabe. Hububat Hastalıkları Zirai Mücadele Teknik Talimatları. Tarımsal Araştırmalar ve Politikalar Genel Müdürlüğü Bitki Sağlığı Araştırmaları Daire Başk., 14-16. https://www.tarimorman.gov.tr/TAGEM/Belgeler/yayin/Hububat%20Hastal%C4%B1klar%C4%B1%20Zirai%20M%C3%BCcadele%20Teknik%20Talimatlar%C4%B1.pdf (accessed date: 01.12.2024.
  6. Arıcı Ş.E., 2006. Somaklonal varyasyondan yararlanarak in vitro seleksiyonla buğday (Triticum aestivum L.)'da başak yanıklığına (Fusarium spp.) dayanıklı bitki elde edilmesi. Çukurova Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Bitki Koruma Ana Bilim Dalı, Doktora Tezi, 185 sayfa.
  7. Bai G., Shaner G.E., 2004. Management and resistance in wheat and barley to Fusarium head blight. Annual Review of Phytopathology, 42 (1), 135-161. doi: 10.1146/annurev.phyto.42.040803.140340
  8. Bakker M.G., Jayathissa A.U., Fernando W.G.D., Badea A., Tucker J.R., 2024. Microbiome dynamics during malting of barley grains infested by Fusarium graminearum strains. Plant Pathology, 73, 7, 1886-1900. doi:10.1111/ppa.13946.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Phytopathology

Journal Section

Research Article

Publication Date

January 1, 2026

Submission Date

January 14, 2025

Acceptance Date

July 4, 2025

Published in Issue

Year 2025 Volume: 65 Number: 4

APA
Hekimhan, H., Sipahi, H., & Yumurtacı, A. (2026). Fusarium culmorum ve Fusarium graminearum başak yanıklığı hastalıklarına karşı Türkiye’de tescil edilmiş bazı arpa (Hordeum vulgare L.) çeşitlerinin Tip-2 reaksiyonlarının belirlenmesi. Plant Protection Bulletin, 65(4), 27-38. https://doi.org/10.16955/bitkorb.1619789
AMA
1.Hekimhan H, Sipahi H, Yumurtacı A. Fusarium culmorum ve Fusarium graminearum başak yanıklığı hastalıklarına karşı Türkiye’de tescil edilmiş bazı arpa (Hordeum vulgare L.) çeşitlerinin Tip-2 reaksiyonlarının belirlenmesi. Plant Protection Bulletin. 2026;65(4):27-38. doi:10.16955/bitkorb.1619789
Chicago
Hekimhan, Hakan, Hülya Sipahi, and Ayşen Yumurtacı. 2026. “Fusarium Culmorum Ve Fusarium Graminearum Başak Yanıklığı Hastalıklarına Karşı Türkiye’de Tescil Edilmiş Bazı Arpa (Hordeum Vulgare L.) çeşitlerinin Tip-2 Reaksiyonlarının Belirlenmesi”. Plant Protection Bulletin 65 (4): 27-38. https://doi.org/10.16955/bitkorb.1619789.
EndNote
Hekimhan H, Sipahi H, Yumurtacı A (January 1, 2026) Fusarium culmorum ve Fusarium graminearum başak yanıklığı hastalıklarına karşı Türkiye’de tescil edilmiş bazı arpa (Hordeum vulgare L.) çeşitlerinin Tip-2 reaksiyonlarının belirlenmesi. Plant Protection Bulletin 65 4 27–38.
IEEE
[1]H. Hekimhan, H. Sipahi, and A. Yumurtacı, “Fusarium culmorum ve Fusarium graminearum başak yanıklığı hastalıklarına karşı Türkiye’de tescil edilmiş bazı arpa (Hordeum vulgare L.) çeşitlerinin Tip-2 reaksiyonlarının belirlenmesi”, Plant Protection Bulletin, vol. 65, no. 4, pp. 27–38, Jan. 2026, doi: 10.16955/bitkorb.1619789.
ISNAD
Hekimhan, Hakan - Sipahi, Hülya - Yumurtacı, Ayşen. “Fusarium Culmorum Ve Fusarium Graminearum Başak Yanıklığı Hastalıklarına Karşı Türkiye’de Tescil Edilmiş Bazı Arpa (Hordeum Vulgare L.) çeşitlerinin Tip-2 Reaksiyonlarının Belirlenmesi”. Plant Protection Bulletin 65/4 (January 1, 2026): 27-38. https://doi.org/10.16955/bitkorb.1619789.
JAMA
1.Hekimhan H, Sipahi H, Yumurtacı A. Fusarium culmorum ve Fusarium graminearum başak yanıklığı hastalıklarına karşı Türkiye’de tescil edilmiş bazı arpa (Hordeum vulgare L.) çeşitlerinin Tip-2 reaksiyonlarının belirlenmesi. Plant Protection Bulletin. 2026;65:27–38.
MLA
Hekimhan, Hakan, et al. “Fusarium Culmorum Ve Fusarium Graminearum Başak Yanıklığı Hastalıklarına Karşı Türkiye’de Tescil Edilmiş Bazı Arpa (Hordeum Vulgare L.) çeşitlerinin Tip-2 Reaksiyonlarının Belirlenmesi”. Plant Protection Bulletin, vol. 65, no. 4, Jan. 2026, pp. 27-38, doi:10.16955/bitkorb.1619789.
Vancouver
1.Hakan Hekimhan, Hülya Sipahi, Ayşen Yumurtacı. Fusarium culmorum ve Fusarium graminearum başak yanıklığı hastalıklarına karşı Türkiye’de tescil edilmiş bazı arpa (Hordeum vulgare L.) çeşitlerinin Tip-2 reaksiyonlarının belirlenmesi. Plant Protection Bulletin. 2026 Jan. 1;65(4):27-38. doi:10.16955/bitkorb.1619789

136481365013649589c73e2330bd.jpg