Review

Bilimsel Araştırmalar Ne Kadar Bilimsel: Karıştırıcılar, Çarpıştırıcılar Ve Etki-Ölçüm Değiştiriciler

Volume: 5 Number: 3 December 31, 2021
TR EN

Bilimsel Araştırmalar Ne Kadar Bilimsel: Karıştırıcılar, Çarpıştırıcılar Ve Etki-Ölçüm Değiştiriciler

Abstract

Bilimsel araştırmaların başlıca amacı gerçeği bulmak olduğu halde pek çok araştırma sonuçlarının bunu başaramadığı, bazen dikkatsizlik ve özensizlik bazen acelecilik çoğunlukla da yöntem bilgisi yetersizliği yüzünden gerçeğin çok uzağında kaldığı görülmektedir. Bilim ve teknolojideki tüm gelişmelere rağmen halen tıpta nedeni ve tedavisi bilinmeyen onlarca hastalık bulunmakta, özellikle nedensellik konusundaki bilgilerimiz yerinde saymaktadır. Yayınlanan araştırmaların planlanmasından tasarımına, kullanılan yöntemlerden veri toplama biçimine, toplanan verilerin analizinden yorumuna kadar her aşamada yapılabilen sayısız hata ve yanlılıklar söz konusudur. Özellikle sistematik hata olarak da bilinen yanlılıkların araştırma sonuçlarını farkında olmadan bambaşka bir yöne çekebildiği bilinmektedir. Bu yanlılıkların en önemlileri arasında yer alana “karıştırıcılık”, “etkileşim” ve “çarpıştırıcılık” neden-sonuç ilişkilerinin incelenmesi sırasında çok karşılaşılan, fark edildiğinde kontrolü mümkün olan, fark edilmediğinde ise bulguları çarpıtarak değersizleştiren yanlılık kaynaklarıdır. Bunların ne oldukları, nasıl oluştukları ve nasıl kontrol edilebilecekleri konuları ilgili literatür ışığında özetlenmiştir.

Keywords

References

  1. Parfrey PS, Barrett BJ (eds.). Clinical Epidemiology Practice and Methods. Third Edition, Humana Press, 2021. https://doi.org/10.1007/978-1-0716-1138-8.
  2. Porta M. Dictionary of epidemiology. 6th edition, IEA, Oxford University Press, 2014.
  3. Michael M III, Boyce WT, Wilcox AJ. Biomedical Bestiary: An epidemiological guide to flaws and fallacies in the medical literature. Boston, Little, Brown, 1984:16.
  4. Frerichs, R. R., Beeman, B. L., and Coulson, A. H. Los Angeles airport noise and mortality-Faulty analysis and public policy. Am. J. Public Health 1980;70:357.
  5. Wayne W. LaMorte, Lisa Sullivan, Boston University School of Publich Health)
  6. Pearce N, Greenland S. Confounding and Interaction. In: Ahrens W., Pigeot I. (eds) Handbook of Epidemiology. Springer, New York, NY, 2014. https://doi.org/10.1007/978-0-387-09834-0_10)
  7. Kjeldsen SE, Os I. Assessing hypertension therapies: randomization or confounding by indication? Nat Rev Cardiol. 2020 Feb;17(2):73-74. doi: 10.1038/s41569-019-0313-z.
  8. Kyriacou DN, Lewis RJ. Confounding by Indication in Clinical Research. JAMA. 2016;316(17):1818-1819. doi: 10.1001/jama.2016.16435.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Clinical Sciences

Journal Section

Review

Publication Date

December 31, 2021

Submission Date

November 9, 2021

Acceptance Date

November 17, 2021

Published in Issue

Year 2021 Volume: 5 Number: 3

APA
Hayran, O. (2021). Bilimsel Araştırmalar Ne Kadar Bilimsel: Karıştırıcılar, Çarpıştırıcılar Ve Etki-Ölçüm Değiştiriciler. Journal of Biotechnology and Strategic Health Research, 5(3), 166-177. https://doi.org/10.34084/bshr.1020533
AMA
1.Hayran O. Bilimsel Araştırmalar Ne Kadar Bilimsel: Karıştırıcılar, Çarpıştırıcılar Ve Etki-Ölçüm Değiştiriciler. J Biotechnol and Strategic Health Res. 2021;5(3):166-177. doi:10.34084/bshr.1020533
Chicago
Hayran, Osman. 2021. “Bilimsel Araştırmalar Ne Kadar Bilimsel: Karıştırıcılar, Çarpıştırıcılar Ve Etki-Ölçüm Değiştiriciler”. Journal of Biotechnology and Strategic Health Research 5 (3): 166-77. https://doi.org/10.34084/bshr.1020533.
EndNote
Hayran O (December 1, 2021) Bilimsel Araştırmalar Ne Kadar Bilimsel: Karıştırıcılar, Çarpıştırıcılar Ve Etki-Ölçüm Değiştiriciler. Journal of Biotechnology and Strategic Health Research 5 3 166–177.
IEEE
[1]O. Hayran, “Bilimsel Araştırmalar Ne Kadar Bilimsel: Karıştırıcılar, Çarpıştırıcılar Ve Etki-Ölçüm Değiştiriciler”, J Biotechnol and Strategic Health Res, vol. 5, no. 3, pp. 166–177, Dec. 2021, doi: 10.34084/bshr.1020533.
ISNAD
Hayran, Osman. “Bilimsel Araştırmalar Ne Kadar Bilimsel: Karıştırıcılar, Çarpıştırıcılar Ve Etki-Ölçüm Değiştiriciler”. Journal of Biotechnology and Strategic Health Research 5/3 (December 1, 2021): 166-177. https://doi.org/10.34084/bshr.1020533.
JAMA
1.Hayran O. Bilimsel Araştırmalar Ne Kadar Bilimsel: Karıştırıcılar, Çarpıştırıcılar Ve Etki-Ölçüm Değiştiriciler. J Biotechnol and Strategic Health Res. 2021;5:166–177.
MLA
Hayran, Osman. “Bilimsel Araştırmalar Ne Kadar Bilimsel: Karıştırıcılar, Çarpıştırıcılar Ve Etki-Ölçüm Değiştiriciler”. Journal of Biotechnology and Strategic Health Research, vol. 5, no. 3, Dec. 2021, pp. 166-77, doi:10.34084/bshr.1020533.
Vancouver
1.Osman Hayran. Bilimsel Araştırmalar Ne Kadar Bilimsel: Karıştırıcılar, Çarpıştırıcılar Ve Etki-Ölçüm Değiştiriciler. J Biotechnol and Strategic Health Res. 2021 Dec. 1;5(3):166-77. doi:10.34084/bshr.1020533

Cited By

Journal of Biotechnology and Strategic Health Research