Derleme

Bilimsel Araştırmalar Ne Kadar Bilimsel: Karıştırıcılar, Çarpıştırıcılar Ve Etki-Ölçüm Değiştiriciler

Cilt: 5 Sayı: 3 31 Aralık 2021
PDF İndir
TR EN

Bilimsel Araştırmalar Ne Kadar Bilimsel: Karıştırıcılar, Çarpıştırıcılar Ve Etki-Ölçüm Değiştiriciler

Öz

Bilimsel araştırmaların başlıca amacı gerçeği bulmak olduğu halde pek çok araştırma sonuçlarının bunu başaramadığı, bazen dikkatsizlik ve özensizlik bazen acelecilik çoğunlukla da yöntem bilgisi yetersizliği yüzünden gerçeğin çok uzağında kaldığı görülmektedir. Bilim ve teknolojideki tüm gelişmelere rağmen halen tıpta nedeni ve tedavisi bilinmeyen onlarca hastalık bulunmakta, özellikle nedensellik konusundaki bilgilerimiz yerinde saymaktadır. Yayınlanan araştırmaların planlanmasından tasarımına, kullanılan yöntemlerden veri toplama biçimine, toplanan verilerin analizinden yorumuna kadar her aşamada yapılabilen sayısız hata ve yanlılıklar söz konusudur. Özellikle sistematik hata olarak da bilinen yanlılıkların araştırma sonuçlarını farkında olmadan bambaşka bir yöne çekebildiği bilinmektedir. Bu yanlılıkların en önemlileri arasında yer alana “karıştırıcılık”, “etkileşim” ve “çarpıştırıcılık” neden-sonuç ilişkilerinin incelenmesi sırasında çok karşılaşılan, fark edildiğinde kontrolü mümkün olan, fark edilmediğinde ise bulguları çarpıtarak değersizleştiren yanlılık kaynaklarıdır. Bunların ne oldukları, nasıl oluştukları ve nasıl kontrol edilebilecekleri konuları ilgili literatür ışığında özetlenmiştir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Parfrey PS, Barrett BJ (eds.). Clinical Epidemiology Practice and Methods. Third Edition, Humana Press, 2021. https://doi.org/10.1007/978-1-0716-1138-8.
  2. Porta M. Dictionary of epidemiology. 6th edition, IEA, Oxford University Press, 2014.
  3. Michael M III, Boyce WT, Wilcox AJ. Biomedical Bestiary: An epidemiological guide to flaws and fallacies in the medical literature. Boston, Little, Brown, 1984:16.
  4. Frerichs, R. R., Beeman, B. L., and Coulson, A. H. Los Angeles airport noise and mortality-Faulty analysis and public policy. Am. J. Public Health 1980;70:357.
  5. Wayne W. LaMorte, Lisa Sullivan, Boston University School of Publich Health)
  6. Pearce N, Greenland S. Confounding and Interaction. In: Ahrens W., Pigeot I. (eds) Handbook of Epidemiology. Springer, New York, NY, 2014. https://doi.org/10.1007/978-0-387-09834-0_10)
  7. Kjeldsen SE, Os I. Assessing hypertension therapies: randomization or confounding by indication? Nat Rev Cardiol. 2020 Feb;17(2):73-74. doi: 10.1038/s41569-019-0313-z.
  8. Kyriacou DN, Lewis RJ. Confounding by Indication in Clinical Research. JAMA. 2016;316(17):1818-1819. doi: 10.1001/jama.2016.16435.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Klinik Tıp Bilimleri

Bölüm

Derleme

Yayımlanma Tarihi

31 Aralık 2021

Gönderilme Tarihi

9 Kasım 2021

Kabul Tarihi

17 Kasım 2021

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2021 Cilt: 5 Sayı: 3

Kaynak Göster

APA
Hayran, O. (2021). Bilimsel Araştırmalar Ne Kadar Bilimsel: Karıştırıcılar, Çarpıştırıcılar Ve Etki-Ölçüm Değiştiriciler. Journal of Biotechnology and Strategic Health Research, 5(3), 166-177. https://doi.org/10.34084/bshr.1020533
AMA
1.Hayran O. Bilimsel Araştırmalar Ne Kadar Bilimsel: Karıştırıcılar, Çarpıştırıcılar Ve Etki-Ölçüm Değiştiriciler. J Biotechnol and Strategic Health Res. 2021;5(3):166-177. doi:10.34084/bshr.1020533
Chicago
Hayran, Osman. 2021. “Bilimsel Araştırmalar Ne Kadar Bilimsel: Karıştırıcılar, Çarpıştırıcılar Ve Etki-Ölçüm Değiştiriciler”. Journal of Biotechnology and Strategic Health Research 5 (3): 166-77. https://doi.org/10.34084/bshr.1020533.
EndNote
Hayran O (01 Aralık 2021) Bilimsel Araştırmalar Ne Kadar Bilimsel: Karıştırıcılar, Çarpıştırıcılar Ve Etki-Ölçüm Değiştiriciler. Journal of Biotechnology and Strategic Health Research 5 3 166–177.
IEEE
[1]O. Hayran, “Bilimsel Araştırmalar Ne Kadar Bilimsel: Karıştırıcılar, Çarpıştırıcılar Ve Etki-Ölçüm Değiştiriciler”, J Biotechnol and Strategic Health Res, c. 5, sy 3, ss. 166–177, Ara. 2021, doi: 10.34084/bshr.1020533.
ISNAD
Hayran, Osman. “Bilimsel Araştırmalar Ne Kadar Bilimsel: Karıştırıcılar, Çarpıştırıcılar Ve Etki-Ölçüm Değiştiriciler”. Journal of Biotechnology and Strategic Health Research 5/3 (01 Aralık 2021): 166-177. https://doi.org/10.34084/bshr.1020533.
JAMA
1.Hayran O. Bilimsel Araştırmalar Ne Kadar Bilimsel: Karıştırıcılar, Çarpıştırıcılar Ve Etki-Ölçüm Değiştiriciler. J Biotechnol and Strategic Health Res. 2021;5:166–177.
MLA
Hayran, Osman. “Bilimsel Araştırmalar Ne Kadar Bilimsel: Karıştırıcılar, Çarpıştırıcılar Ve Etki-Ölçüm Değiştiriciler”. Journal of Biotechnology and Strategic Health Research, c. 5, sy 3, Aralık 2021, ss. 166-77, doi:10.34084/bshr.1020533.
Vancouver
1.Osman Hayran. Bilimsel Araştırmalar Ne Kadar Bilimsel: Karıştırıcılar, Çarpıştırıcılar Ve Etki-Ölçüm Değiştiriciler. J Biotechnol and Strategic Health Res. 01 Aralık 2021;5(3):166-77. doi:10.34084/bshr.1020533

Cited By