Tıbbi Sülük Terapisi (Hirudoterapi)
Abstract
Sülükler halkalı omurgasızlar sınıfındadır, kan ile beslenirler ve antik dönemden beri çeşitli hastalıkları tedavi etmek için flebotomide kullanılırlar. Hirudoterapi, tedavi için tıbbi sülüklerin uygulanmasıdır. Sülük tedavisinin terapötik kullanımı köklü bir yöntemdir ve eski Mısır'a, medeniyetin başlangıcına dayanır. 20. yüzyılın sonunda yeni terapi kavramları sülük tedavisinin yerini almıştır. Mikrovasküler cerrahi tekniklerle birlikte son yıllarda tıbbi sülüklerin kullanımında bir “yeniden doğuş” olmuştur. Hirudo medicinalis, sülükler arasında en geniş terapotik kullanıma sahiptir ancak dünya çapında birçok farklı tür test edilmiş ve incelenmiştir. Sülük tedavisi genellikle ağrısız olan bir ilk ısırığı, ardından 5 ila 15 ml kan emmeyi içerir. Başlıca terapötik faydaları sadece ısırma sırasında emilen kandan değil, aynı zamanda çeşitli biyoaktif maddelerden de kaynaklanmaktadır. Sülük tükürüğü; eglin, bdellin, hirudin, hyaluronidaz, calin, destabilas, apiraz, dekorin, hirustatin, triptaz inhibitörleri ve histamin benzeri maddeler, kompleman inhibitörleri, karboksipeptidaz A-inhibitörleri ve asetilkolin gibi çeşitli biyoaktif bileşikler içerir. Bu bileşikler; koagülasyonun inhibisyonundan, analjezik etkiden, kas gevşetici etkiden ve bağışıklık sistemi üzerindeki düzenlemeden sorumludur. Hirudoterapi; kardiyoloji, ortopedi, jinekoloji, oftalmoloji, plastik ve rekonstrüktif cerrahi gibi alanlarda geniş bir terapötik uygulama yelpazesine sahiptir. Bu derleme sülükler hakkında; tarihçesi, genel özellikleri, etki mekanizmaları ve tıbbi bir cihaz olarak uygulanmasını içeren genel bir bakış sunar.
Keywords
References
- 1) Abdullah S, Dar ML, Rashid A, Tewari A.Hirudotherapy /Leech therapy: Applications and Indications in Surgery:ArchClinExpSurg 2012;1:172-180.
- 2) Whitaker IS, Rao J, Izadi D, Butler PE. Historicalarticle:Hirudomedicinalis: ancientorigins of, andtrends in theuseofmedicinalleechesthroughouthistory:Br J Oral MaxillofacSurg 2004;42:133–7.
- 3) Hildebrandt JP, Lemke S. 2011. Small bite, large impact – saliva and salivary molecules in the medical leech, Hirudo medicinalis. Naturwissenschaften. 2011; 98:995-1008.
- 4) Bernard Aschner. Theories and Philosophies of Medicine. Institude of History of Medicine and Medical Research, New Delhi, 1973; 242-253.
- 5) Weinfeld AB, Yuksel E, Boutros S, Gura DH, Akyu¬rek M, Friedman JD. Clinical and scientific consid¬erations in leech therapy for the management of acute venous congestion: an updated review. Ann Plast Surg 2000;45:207-212.
- 6) Gödekmerdan A, Arusan S, Bayar B, Sağlam N. Tıbbi Sülükler ve Hirudoterapi :Turkiye Parazitol Derg 2011; 35: 234-9.
- 7) Porshinsky BS, Saha S, Grossman MD, Beery II PR, Stawicki SP. Clinical uses of the medicinal leech: a practical review.: J Postgrad Med. 2011; 57(1):65-71.
- 8) Wells MD, Ralp T, Manktelow RT, Boyd JE. Bowen V. The medical leech: an old treatment revisited, Microsurgery 1993; 14: 183–6.
Details
Primary Language
Turkish
Subjects
Medical Ethics
Journal Section
Review
Publication Date
September 30, 2019
Submission Date
June 12, 2019
Acceptance Date
July 3, 2019
Published in Issue
Year 2019 Volume: 3
Cited By
TIBB-I NEBEVİ UYGULAMALARININ TOPLUMSAL VE EKONOMİK BOYUTU ÜZERİNE NİTEL BİR ARAŞTIRMA
Dinbilimleri Akademik Araştırma Dergisi
https://doi.org/10.33415/daad.852193Türkiye’de Geleneksel ve Tamamlayıcı Tıp Uygulamalarının Mevcut Standartları ve İyileştirme Önerileri
Sağlık Profesyonelleri Araştırma Dergisi
https://doi.org/10.57224/jhpr.1230794A Case Report of a Patient Who Had Intravaginal Leech Application
Journal of Emergency Medicine Case Reports
https://doi.org/10.33706/jemcr.1294714Tıp Fakültesi Öğretim Elemanlarının Hirudoterapiye Bakış Açısının Araştırılması
Mersin Üniversitesi Tıp Fakültesi Lokman Hekim Tıp Tarihi ve Folklorik Tıp Dergisi
https://doi.org/10.31020/mutftd.139536518-65 Yaş Aralığındaki Kadınların Tamamlayıcı-Alternatif Tedavileri Kullanım Durumları, Tutumları ve Etkileyen Faktörler
İstanbul Gelişim Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi
https://doi.org/10.38079/igusabder.1245177Traditional and Complementary Medicine in Health Tourism: Cupping and Leech Therapy Case from Kayseri
Journal of Hospitality and Tourism Issues
https://doi.org/10.51525/johti.1552728Ultrastructural Architecture and Morphological Examination of Hirudo verbana (Annelida, Hirudinea)
Microscopy Research and Technique
https://doi.org/10.1002/jemt.24859Tıbbi Sülük Türlerinin Bulunduğu Türkiye'de Sülükler ile İlgili Çalışmaların Yetersizliği: Bibliyometrik Bir Çalışma
Manas Journal of Agriculture Veterinary and Life Sciences
https://doi.org/10.53518/mjavl.1634258Who are leeches? Exploring malleability in human–leech relations through ethnographies from Dagestan and Turkey
Journal of Ethnobiology and Ethnomedicine
https://doi.org/10.1186/s13002-025-00801-4Relationship of Leeches and Blood Parasites
Journal of Istanbul Veterinary Sciences
https://doi.org/10.30704/http-www-jivs-net.1663195