Research Article

Epistemik Sarsıcılar ve Temellendirme İlişkisi Bakımından İçselcilik-Dışsalcılık Tartışması Üzerine Bir Değerlendirme

Volume: 11 Number: 1 June 27, 2026
EN TR

Epistemik Sarsıcılar ve Temellendirme İlişkisi Bakımından İçselcilik-Dışsalcılık Tartışması Üzerine Bir Değerlendirme

Abstract

İçselcilik ve dışsalcılık epistemik statülerin nasıl kazanıldığı konusunda birbirine karşıt görüşlere sahip yaklaşımlardır. İçselciler epistemik statüleri öznenin perspektifiyle ilgili değerlendirirken dışsalcılar epistemik statülerin öznenin perspektifinden bağımsız olduğunu ileri sürmektedir. Çağdaş epistemolojinin bu iki akımı statülerin nasıl kazanıldığının yanı sıra nasıl kaybedildiği hakkında da farklı pozisyon benimserler. Bir epistemik statünün ortadan kalkmasına neden olan inanç, enformasyon veya doğru önermeler epistemik sarsıcılar olarak isimlendirilir. Bir teori epistemik statülerin nasıl kazanıldığıyla birlikte nasıl kaybedilebileceğini de açıklayabilmelidir. Fakat epistemik sarsıcılara dair açıklamalar söz konusu teoriler için güçlükler ortaya çıkarmaktadır. Bu çalışmada epistemik sarsıcıların içselci ve dışsalcı teorileri hangi güçlüklerle karşı karşıya bıraktığı incelenmekte ve aslında teorilerin birbirinden farklı epistemik hedefleri olduğu iddia edilmektedir. Şöyle ki, epistemik sarsıcıların rolü önermesel ve doxastic gerekçelendirme arasındaki ilişki yoluyla açıklanmaya çalışılmaktadır. Özne hem objektif anlamda iyi delillere sahip olmalı hem de geliştirdiği inancı yalnızca bu delillere dayanmalıdır. Buna göre bir öznenin sahip olduğu deliller ile inancı için kullandığı sebepler arasında bir temellendirme ilişkisi gereklidir. İçselci ve dışsalcı yaklaşımlar bu ilişkinin yönü için aynı görüşte olmasalar da ilişkinin olması konusunda aynı fikirdedir. Ancak karşı karşıya kaldıkları problemler bundan kaynaklanır. Çünkü gerekçelendirmenin iki yolu arasındaki temellendirme ilişkisi farklı epistemik durumlarla ilgilidir. Bu bağımsızlık kabul edildiğinde tartışmanın mahiyeti üzerine yeni bir bakış açısı geliştirilebilmektedir.

Keywords

Ethical Statement

Araştırma ve Yayın Etiğine Uyulmuştur.

References

  1. Audi, R. (2011). Epistemology. New York: Routledge.
  2. Batak, K. (2008). Epistemik içselcilik ve dışsalcılık. KSÜ İlahiyat Fakültesi Dergisi, 12, 39- 84.
  3. Bergmann, M. (2005). Defeaters and higher-level requirements. The Philosophical Quarterly, 55 (220), 419-436.
  4. Bergmann, M. (2006). Justification without awareness: A defense of epistemic externalism. New York: Oxford University Press.
  5. Bonjour, L. (1980). Externalist theories of empirical knowledge. Midwest Studies in Philosophy, 5 (1), 53-73.
  6. Christensen, D. (2010). Higher-order evidence. Philosophy and Phenomenological Research, 81 (1), 185-215.
  7. Christensen, D. (2011). Disagreement, question-begging and epistemic self-criticism. Philosophers Imprint, 11 (6), 1-22.
  8. Christensen, D. (2019). Formulating independence. M. Skipper & A. Steglich-Petersen (Ed.). Higher-Order Evidence: New Essays…içinde (ss. 11-34). Oxford: Oxford University Press.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Epistemology

Journal Section

Research Article

Publication Date

June 27, 2026

Submission Date

May 5, 2026

Acceptance Date

June 24, 2026

Published in Issue

Year 2026 Volume: 11 Number: 1

APA
Elmacı, N. E. (2026). Epistemik Sarsıcılar ve Temellendirme İlişkisi Bakımından İçselcilik-Dışsalcılık Tartışması Üzerine Bir Değerlendirme. Bartın Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi, 11(1), 29-49. https://doi.org/10.70916/buefd.1944843
AMA
1.Elmacı NE. Epistemik Sarsıcılar ve Temellendirme İlişkisi Bakımından İçselcilik-Dışsalcılık Tartışması Üzerine Bir Değerlendirme. Bartın Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi. 2026;11(1):29-49. doi:10.70916/buefd.1944843
Chicago
Elmacı, Nusret Erdi. 2026. “Epistemik Sarsıcılar Ve Temellendirme İlişkisi Bakımından İçselcilik-Dışsalcılık Tartışması Üzerine Bir Değerlendirme”. Bartın Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi 11 (1): 29-49. https://doi.org/10.70916/buefd.1944843.
EndNote
Elmacı NE (June 1, 2026) Epistemik Sarsıcılar ve Temellendirme İlişkisi Bakımından İçselcilik-Dışsalcılık Tartışması Üzerine Bir Değerlendirme. Bartın Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi 11 1 29–49.
IEEE
[1]N. E. Elmacı, “Epistemik Sarsıcılar ve Temellendirme İlişkisi Bakımından İçselcilik-Dışsalcılık Tartışması Üzerine Bir Değerlendirme”, Bartın Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi, vol. 11, no. 1, pp. 29–49, June 2026, doi: 10.70916/buefd.1944843.
ISNAD
Elmacı, Nusret Erdi. “Epistemik Sarsıcılar Ve Temellendirme İlişkisi Bakımından İçselcilik-Dışsalcılık Tartışması Üzerine Bir Değerlendirme”. Bartın Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi 11/1 (June 1, 2026): 29-49. https://doi.org/10.70916/buefd.1944843.
JAMA
1.Elmacı NE. Epistemik Sarsıcılar ve Temellendirme İlişkisi Bakımından İçselcilik-Dışsalcılık Tartışması Üzerine Bir Değerlendirme. Bartın Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi. 2026;11:29–49.
MLA
Elmacı, Nusret Erdi. “Epistemik Sarsıcılar Ve Temellendirme İlişkisi Bakımından İçselcilik-Dışsalcılık Tartışması Üzerine Bir Değerlendirme”. Bartın Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi, vol. 11, no. 1, June 2026, pp. 29-49, doi:10.70916/buefd.1944843.
Vancouver
1.Nusret Erdi Elmacı. Epistemik Sarsıcılar ve Temellendirme İlişkisi Bakımından İçselcilik-Dışsalcılık Tartışması Üzerine Bir Değerlendirme. Bartın Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi. 2026 Jun. 1;11(1):29-4. doi:10.70916/buefd.1944843

Bartın University Journal of Faculty of Letters  is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License CC BY-NC 4.0

Journal Information: edebiyatdergi@bartin.edu.tr